Były prezydent Litwy Valdas Adamkus uważa, że kwestie mniejszości narodowych można, a nawet trzeba zbadać „dokładnie” i „bez ostrych emocji”.
„Polska zaczyna wyrastać na lidera regionu Europy Środkowo-Wschodniej, dlatego zrozumiałe są jej ambicje dołączenia do klubu dużych i znaczących państw. Jednak przywództwo Polski w regionie będzie nieautentyczne bez dobrych stosunków z Litwą” – podkreślił Adamkus podczas wykładu wprowadzającego do omówienia raportu „Obok siebie. Wzajemne postrzeganie się Polaków i Litwinów”.
Przywołując słowa Bronisława Geremka, że „niepodległość Litwy jest gwarantem polskiej demokracji”, prezydent wyraził nadzieję, że „ostatnie nieporozumienia wynikają nie z perspektywy polityki zagranicznej, ani z chęci zmierzania w odrębnych kierunkach” i wezwał do „zaprzestania waśni i wspólnego poszukania odpowiedzi na wszystkie pytania, jeśli zależy nam na dobru naszych narodów i państw”.
Według raportu „Obok siebie. Wzajemne postrzeganie się Polaków i Litwinów”, do którego odnosił się Valdas Adamkus, wzajemne polsko-litewskie poznanie się jest powierzchowne, a wiedza o drugim kraju stosunkowo niewielka. Co więcej, uderza dysproporcja kontaktów i wiedzy między społeczeństwami Polski i Litwy.
Litwini mają częstsze kontakty z Polską niż Polacy z Litwą. Co drugi mieszkaniec Litwy przynajmniej raz odwiedził Polskę, a jedynie 9 proc. Polaków było kiedykolwiek na Litwie.
Prawie połowa polskiego (43 proc.) i litewskiego (46 proc.) społeczeństwa nie odczuwa wobec siebie nawzajem ani niechęci, ani sympatii. Jednak Polacy zdecydowanie bardziej pozytywnie nastawieni są do Litwinów niż Litwini do Polaków: 44 proc. Polaków darzy Litwinów sympatią, podczas gdy sympatię do Polaków deklaruje zaledwie co czwarty Litwin.
Stosunki między obydwoma krajami 51 proc. Polaków ocenia jako dobre, a aż 48 proc. Litwinów jako złe.
Połowa Litwinów oraz Polaków na Litwie uważa, że w ciągu ostatnich trzech lat stosunki polsko-litewskie uległy pogorszeniu, podczas gdy największa grupa Polaków (39 proc.) i zdecydowana większość Litwinów zamieszkałych w Polsce (76 proc.) sądzi, że jakość tych stosunków nie uległa zmianie.
58 proc. Polaków i 57 proc. Litwinów jest przekonanych, że stosunki z drugim krajem są dla ich państwa ważne, ale nie priorytetowe.
Z raportu wynika, że kwestia przestrzegania praw mniejszości polskiej na Litwie wyraźnie dzieli oba społeczeństwa. Litewscy Polacy są podzieleni, czy ich prawa na Litwie są respektowane (44 proc. – tak, 40 proc. – nie). W Polsce przeważa opinia, że prawa Polaków na Litwie nie są respektowane (48 proc.).
W raporcie zwrócono uwagę, że przedstawiciele mniejszości na ogół nie spotkali się osobiście z przejawami dyskryminacji (Polacy na Litwie – 73 proc.; Litwini w Polsce – 86 proc.).
Raport “Obok siebie. Wzajemne postrzeganie się Polaków i Litwinów” powstał z inicjatywy Fundacji im. prof. Bronisława Geremka. Przygotowany został przez Instytut Spraw Publicznych przy współpracy z Instytutem Stosunków Międzynarodowych i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego.
Kresy24.pl
