18 lipca w Historii Kresów

18 lipca 2013

Uniwersytet Wileński, dziedziniec Skargi, kościół św. Janów, Aula Kolumnowa na przełomie XVIII-XIX w.

, dziedziniec Skargi, kościół św. Janów, Aula Kolumnowa na przełomie XVIII-XIX w.

1570 – w Wilnie otwarto Kolegium Jezuitów przekształcone przez króla Batorego w Akademię i Uniwersytet Wileński – jedyną przez lata wyższą szkołę Wielkiego Księstwa Litewskiego.

przybyli do Wilna na zaproszenie biskupa Waleriana Protasewicza. Organiztorem Kolegium był Stanisław Warszewicki, a budynki uczelni wzniesiono obok kościoła św. Jana, który król przekazał jezuitom. W latach 1574–1579 rektorem kolegium był , któremu – przy wsparciu króla Stefana Batorego – zawdzięczamy przekształcenie Kolegium w uniwersytet.


W ten sposób powstała trzecia najstarsza uczelnia wyższa na ziemiach Rzeczypospolitej Obojga Narodów i jedna z najstarszych w Europie Wschodniej, placówka niezwykle zasłużona dla rozwoju polskości i postępu na tych ziemiach. W jej murach przez ponad 350 lat kształcili się i wykładali najwybitniejsi Polacy. Wśród setek wielkich postaci związanych z tą uczelnią, oprócz wspomnianego Piotra Skargi, wymieńmy chociażby Jakuba Wujka, Franciszka Bohomolca, Adama Naruszewicza, Marcina Poczobutta-Odlanickiego, Jana i Jędrzeja Śniadeckich, Joachima Lelewela, ale przede wszystkim naszych dwóch największych poetów, którzy tu studiowali – Adama Mickiewicza i Juliusza Słowackiego.

Przeczytaj o likwidacji polskiego uniwersytetu w Wilnie przez Litwinów w 1939 r. i późniejszych losach uczelni, a także o historii Seminarium Duchownego w Wilnie oraz o uruchomieniu nowego polskiego uniwersytetu w Wilnie.


1672: zwycięstwo polsko-kozackie w bitwie pod Ładyżynem.

1792 – polskie wojska pod dowództwem Tadeusza Kościuszki starły się pod Dubienką z 4-krotnie liczniejszymi siłami rosyjskimi. W bitwie Polacy stracili 900 żołnierzy, Rosjanie – 4 tys., należy więc ją uznać za zwycięską dla Polski. Choć polskie wojska musiały w końcu wycofać się pod naporem przeciwnika, uczyniły to w uporządkowanym szyku. Polacy zawdzięczali sukces fortyfikacjom polowym, które mistrzowsko wzniósł .

1898 – w Storożce koło Skolego w dawnym Obwodzie Lwowskim urodziła się Beata – polska poetka. Dzieciństwo i młodość spędziła we Lwowie, w rodzinnej willi „Zaświecie”, gdzie studiowała, publikowała i występowała na scenach teatrów. Aresztowana przez , więziona kolejno w Kijowie, Odessie, Charkowie, Starobielsku, wreszcie zesłana do łagru Loch-Workuta. Autorka wstrząsających wspomnień „W domu niewoli”. Zmarła w 1980 r.

1870 – w Kibartach urodził się Emil – polski dyrygent, , współzałożyciel i dyrektor Filharmonii Warszawskiej w latach 1901-1905. Występował jako solista m.in. w Petersburgu, Mińsku, Grodnie, Kownie, Wilnie, Kijowie, Odessie, Warszawie. Jego imieniem nazwano salę koncertową w Filharmonii Warszawskiej i znajdujący się przy niej plac oraz Salę Kameralną w Teatrze Wielkim, a także podstawową szkołę muzyczną przy ulicy Miodowej w Warszawie. Zmarł w 1935 r.

1900 – podpisano akt notarialny, na mocy którego społeczeństwo polskie podarowało Henrykowi Sienkiewiczowi dworek w Oblęgorku.

1901 – urodził się Stanisław – polski polityk, działacz ruchu ludowego, premier Polski na uchodźstwie, minister rolnictwa, wicepremier. Uczestnik wojny polsko – bolszewickiej i wojny obronnej 1939 r.

W kontekście Kresów Wschodnich przypomnijmy, że jako premier RP na uchodźstwie bezskutecznie usiłował uzyskać porozumienie z ZSRR dotyczące polskiej granicy wschodniej nie zdając sobie sprawy, że decyzje w sprawie granicy i tzw. rekompensaty terytorialnej zapadły już za plecami Polaków na spotkaniu tzw. Wielkiej Trójki podczas konferencji teherańskiej w 1943 r. Po odkryciu tego faktu pod koniec 1944 r. podał się do dymisji. Zmarł w 1966 r. Przeczytaj artykuł Stanisław Mikołajczyk i polska granica wschodnia.

1927 – w Podhajcach urodził się Tadeusz – polski aktor teatralny i filmowy, reżyser teatralny, pedagog oraz założyciel i pierwszy dyrektor warszawskiego Teatru Na Woli. Ogromny dorobek artystyczny Łomnickiego obejmuje 82 role sceniczne, 51 ról filmowych (w tym rola Michała Wołodyjowskiego), 26 ról w spektaklach teatru TV, 12 reżyserii teatralnych. Zmarł w 1992 r. Przeczytaj więcej o Tadeuszu Łomnickim.

1937 – w Złoczowie urodził się Roald Hoffmann – amerykański chemik pochodzenia polsko – żydowskiego, laureat Nagrody Nobla.

1940 – urodził się Alosza Awdiejew – polski piosenkarz, aktor, filolog pochodzenia rosyjskiego.

1942 – zmarł Zdzisław – polski ekonomista, profesor i rektor SGGW, minister reform rolnych w rządzie Władysława Grabskiego. Urodzony w 1883 r. w Poniewieżu.

Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 18 lipca

Podziel się tym z innymi. Udostępnij na:

Komentarze nawołujące do przemocy, zawierające zniesławienia, wulgaryzmy, groźby karalne lub spam będą usuwane. Również wpisy osób podających nieprawdziwy email.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *