17 stycznia w Historii Kresów

17 stycznia 2014

Mord dokonany przez rosyjskich żołnierzy na unitach w Drelowie w 1874 r. Obraz nieznanego autora

1874 – żołnierze rosyjscy zastrzelili 13 unitów w Drelowie na Podlasiu i ciężko zranili 200 wiernych, którzy nie chcieli przejść na prawosławie i oddać kluczy do świątyni.

Kolejnych 10 ofiar zmarło w wyniku pobicia przez carskich Kozaków. Przebieg wydarzeń przed świątynią tak opisywał świadek:


Lud odrzekł, że nie może oddać kluczy do swojej cerkwi i nie odstąpi od swojej świątyni w obronie przed jej widocznym sprofanowaniem. Naczelnik zakomenderował nahajki, a kozactwo piesze i konne wpadło na cmentarz cerkiewny i poczęło rozbijać głowy ludu i jego twarze, raniąc grubymi batogami. Katowanie wywołało ogólny płacz pomiędzy ludem. Piechota z kozakami uszykowała się za parkanem cmentarza i o godzinie 12 w południe otworzyła ogień do bezbronnych wiernych. To morderstwo osiągnęło skutek wprost przeciwny temu, jaki chciano wywołać. Religijny śpiew „Święty Boże”, „Kto się w opiekę” rozlegał się żałośnie, a lud, padając na kolana, otwierał wojsku swoją pierś do strzału, jakby zazdroszcząc szczęścia męczeństwa poległym sąsiadom i braciom”.

Wszyscy pozostali na miejscu. Przez całą noc pilnowało ich wojsko. Następnego dnia naczelnik rozkazał siłą wywlec sprzed świątyni zmarzniętych i pobitych unitów i dokończyć krwawą akcję. Po wywleczeniu biednego ludu za cmentarz, przywieziono dwie fury rózeg i zaczęto kłaść na ziemi i smagać wszystkich bez wyjątku. Kobiety i dzieci dostawały od 25 do 100 uderzeń, mężczyźni od 100 do 200 razów. Gdy żołnierze trzymali lud z dala od cerkwi, naczelnik sprowadził popa i posprzątał zabitych. Rannych na furmankach odwieziono do domów, potem kazał Kotow rozpędzić nahajkami kobiety i dzieci po wsiach. Mężczyzn kazał powiązać, młodszych z nich odesłał do więzienia jako buntowników, starszych rozpędził do domów.


Do podobnych wydarzeń doszło 24 stycznia 1874 r. w pobliskim Pratulinie, gdzie 13 miejscowych unitów zostało przez Rosjan rozstrzelanych w pozycji klęczącej w czasie modlitwy przed świątynią.

Po tych wydarzeniach świątynia unicka w Drelowie została zamieniona na cerkiew prawosławną. Podobnie stało się z wszystkimi świątyniami unickimi w diecezji chełmskiej po zlikwidowaniu administracyjnym Kościoła unickiego w 1875 roku. Pozbawieni świątyń i kapłanów unici, mimo prześladowań i represji, znajdowali pomoc i opiekę duszpasterską w Kościele rzymskokatolickim, tak na Podlasiu jak i w Galicji.

1510 – we Lwowie podpisano pokój polsko-mołdawski kończący wojnę o .

1626: w bitwie pod Walmojzą (obecnie Łotwa) Szwedzi odnieśli pierwsze w dziejach zwycięstwo nad wojskami Rzeczypospolitej.

1649 – w Katedrze Wawelskiej miała miejsce koronacja Jana Kazimierza.

1732 – w Wołczynie urodził się Stanisław August – ostatni władca Rzeczypospolitej Obojga Narodów, król Polski i wielki książę litewski, przedtem stolnik wielki litewski od 1755 r., starosta przemyski od 1753 r. Od 1777 r. należał do masonerii. Zmarł w 1798 r.

1831 – Józef zrezygnował z funkcji dyktatora Powstania Listopadowego.

1835 – w Oniksztach urodził się Antoni (Antanas Baranauskas) – litewski poeta, duchowny katolicki, biskup sejneński. Wielbiciel twórczości Mickiewicza, autor poematu napisanego w języku litewskim nawiązującego do „Pana Tadeusza”.

Krytycznie oceniał nawoływania do wypierania polskości z Litwy. Uznawał trwały charakter kulturalnych i politycznych związków polsko – litewskich, manifestował przywiązanie do tradycji. Był jednym z litewskich polonofilów, którzy nawiązywali do pięciowiekowej unii Polski z Litwą. Był zdania, że świadomość litewska nie koliduje z poczuciem przynależności do szerzej rozumianej wspólnoty z Polakami.

Podczas ingresu na biskupa przemówił do wiernych po polsku i po litewsku. Zrobiło to ogromne wrażenie, gdyż w diecezji – choć mieszanej językowo – od wielu lat zarządzeniem władz kościelnych nie używano języka litewskiego do kazań i pieśni. Nowy biskup zalecał posługiwanie się obydwoma językami, w zależności od potrzeb i woli parafian. Osobiście tworzył cykl pieśni religijnych w języku litewskim, rozpoczął tłumaczenie na ten język także Pisma Świętego uznając, że wierni powinni poznawać zasady wiary we własnej mowie. Starał się łagodzić napięcia między Polakami i Litwinami. Zmarł w 1902 r. Litwini zbojkotowali jego pogrzeb.

1840 – w Terechowej (obecnie Ukraina) urodził się Stefan – polski polityk, działacz niepodległościowy, uczestnik Powstania Styczniowego. Był członkiem Związku Trojnickiego, który dążył do rozwiązania kwestii włościańskiej i odbudowy Polski przedrozbiorowej. Współorganizował nielegalną drukarnię w klasztorze w Ławrze Peczerskiej, gdzie wydano „Odrodzenie” i „Wielkorusa”. Zginął w honorowym pojedynku w 1863 r.

1879 – we Lwowie urodził się Kazimierz Sichulski – malarz, rysownik i grafik. W czasie I wojny światowej walczył w Legionach Polskich. W latach 1920-30 był profesorem Państwowej Szkoły Przemysłowej we Lwowie, a następnie profesorem Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Zmarł w 1942 r. we Lwowie.

1881 – we Lwowie urodził się Antoni – polski matematyk, profesor Politechniki Lwowskiej, współtwórca lwowskiej szkoły matematycznej. Rozstrzelany przez Niemców po zajęciu Lwowa w nocy z 3 na 4 lipca 1941 r. na Wzgórzach Wuleckich wraz z grupą 25 polskich profesorów wyższych uczelni lwowskich.

1883 – w Poniewieżu urodził się Zdzisław – polski ekonomista, profesor i rektor SGGW, minister reform rolnych w rządzie Władysława Grabskiego. Zmarł w 1942 r.

1886 – w Petersburgu urodził się Juliusz Poniatowski – polski ekonomista, polityk, minister rolnictwa, piłsudczyk związany z PSL „Wyzwolenie”. Wychował się w Wilnie. Zmarł w 1975 r.

1914 – zmarł Ludwik Maria – polski pisarz, brat Leopolda. Studiował prawo na Uniwersytecie Lwowskim oraz w Akademii Handlowej we Lwowie. Urodził się w 1890 r. we Lwowie.

1921 – w Wiedniu założono Wolny Uniwersytet Ukraiński, przeniesiony niedługo potem do Pragi. Ukraińcy chcieli utworzyć uniwersytet we Lwowie już przed I wojną światową, gdy na Uniwersytecie Lwowskim istniały katedry w języku ukraińskim i wykładali ukraińscy profesorowie. Od roku 1919 do 1925 działał we Lwowie nielegalny Tajny Uniwersytet Ukraiński. Rząd polski nie wywiązał się przez cały okres dwudziestolecia międzywojennego z zobowiązania utworzenia do końca roku 1924 r. uniwersytetu ukraińskiego na terenie RP, zawartego w ustawie z 26 września 1922 r.

1921 – we Lwowie urodził się Wacław – polski pisarz. Zmarł w 1999 r.

1921 – we Lwowie urodził się Jan Gerhard – polski pisarz, publicysta, pułkownik Ludowego Wojska Polskiego. Dowódca 34 Pułku Piechoty biorącego udział w Akcji „Wisła” w Bieszczadach. Według świadków, zlecił m.in. wykonanie publicznej egzekucji ciężko rannego UPA-owca ujawnionego w czasie akcji przesiedleńczej na wozie ewakuowanej rodziny ukraińskiej. Z jego rozkazu zlikwidowano też na miejscu bez sądu innych ujętych członków UPA. Zmarł w 1971 r.

1934 – w Baranowiczach urodziła się Lidia Korsakówna – polska aktorka.

2009 – zmarła Krystyna Zbijewska – polska dziennikarka, publicystka kulturalna. Urodzona w 1920 r. w Złoczowie.

2011 – zmarł Lech Izbicki – polski lekarz, ortopeda. Żołnierz III brygady Wileńskiej Armii Krajowej. W 1944 r. został zesłany przez sowietów na Syberię. Urodzony w 1927 r. w Wilnie.

Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 17 stycznia

Podziel się tym z innymi. Udostępnij na:

Komentarze nawołujące do przemocy, zawierające zniesławienia, wulgaryzmy, groźby karalne lub spam będą usuwane. Również wpisy osób podających nieprawdziwy email.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *