W latach 1921/39, Łancew Ług był osadą w gminie Dobromyśl powiat Baranowicze województwo Nowogródzkie. Poczta – Leśna k. Baranowicz, stacja kolejowa Leśna – 10 km. Najbliższa linia komunikacji autobusowej – Leśna, Byteń – 8 km. Sąd Grodzki – Baranowicze, Sąd Okręgowy- Nowogródek. Urząd Parafialny – rzymskokatolicki w Łancew Ługu, – prawosławny w Dobromyślu.(1)
W 1940 r., NKWD zlikwidowało w Łancew Ługu i Wielkim Polu polską organizację konspiracyjną, która składała się głównie z członków „Strzelca”. Do organizacji należeli: Jan Czyż, Czesław Ewczak, ks. Tadeusz Murżyński (Murzynowski ?), Stefan Róg, Antoni Sobierajczyk, Sosiński (leśnik), Stefan Szczepański, Antoni Tomczyk, Włodzimierz Umański.(2)
Łancew Ług – ok. 1942 r. Polacy pracujący przy odśnieżaniu trasy kolejowej: Baranowicze – Mińsk. Najwyższy, w środku, prawdopodobnie Stanisław Karlik Fot. ze zbiorów Marka Malerowicza, udostępniona przez Jana Karlika
Podczas okupacji niemieckiej 1941/44, istniała w Łancew Ługu placówka Armii Krajowej, do której należeli miejscowi Polacy:
- Gumela – dowódca placówki AK,
- Senkowski – zastępca dowódcy,
- Wnęk – żołnierz,
- Karlik Stanisław – „ ,
- Kotalski Tadeusz – „ ,
- Jakubek – „ ,
- Balińska Krystyna – „ ,
- Prądecka Danuta – „ ,
- Fołtyn Zofia (Foltyn) – „ ,
- Madejski – „ ,
- Gębala Jadwiga – „ ,
Żołnierze AK przysięgę składali „na krzyż” w zakrystii miejscowego kościoła. Niektóre konspiratorki pracowały w niemieckim Stutzpunkcie w m. Wielkie Pole, gdzie prowadziły działalność wywiadowczą.
Latem 1944 r., kiedy na skutek radzieckiej ofensywy, Niemcy wycofali się na Zachód, NKWD przeprowadziła aresztowania wśród Polaków. Gumelę, Wnęka i Senkowskiego aresztowali ”na Juchalińskiem” u Drypczyńskiego, gdzie pod pozorem gry w karty, konspiratorzy mieli swoją odprawę. Niektórym udało się uciec – Krystyna Balińska uciekła z aresztu w Baranowiczach, przedostała się do Nowej Myszy, później do Leśnej, gdzie udzielił jej pomocy Ignacy Umiński. Stamtąd, ukrytą w furze siana zabrała matka, przewiozła i ukryła u Katarzyny Gugulskiej. Uciekł także Tadeusz Kotalski.(3)
Kilka lat po wojnie powrócił z ZSRR Jakubek, Karlik Stanisław nie powrócił – dopiero po 63 latach rodzina dowiedziała się, że zmarł na Kołymie.
Dokumenty obrazują losy żołnierza AK Stanisława Karlika z Łancew Ługa gm. Dobromyśl powiat Baranowicze woj. Nowogródzkie.
Z “Archiwnoj sprawki” wynika, że: aresztowany – 10 grudnia 1944 r., – osądzony 25 kwietnia 1945 r., przybył do Magadanu parowcem “Kawkaz” – 5 sierpnia 1945 r., – zmarł 13 października 1945 r. W czasie pobytu w areszcie w Baranowiczach odwiedzał go członek rodziny Błażej Niedziela.
Nr 10 na mapce – msce “pobytu” i śmierci Stanisława Karlika (W:) Janusz Siemiński, “Moja Kołyma”,Wyd.KARTA, Warszawa 1995.
Stanisław Karlik
(1) Skorowidz miejscowości RP…, opracowany przez Komitet Redakcyjny pod kier. Inż.Tadeusza Bystrzyckiego, Wydawnictwo Książnicy Naukowej Przemyśl – Warszawa. Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa. S. 931
(2) Rafał Wnuk ,”Za pierwszego Sowieta”, PAN – ISP, Warszawa 2007, s.309
(3) Relacja p. Jadwigi Dudek (Gębala) – w posiadaniu autora.
