Fot: Ivengo. pl.wikipedia.org/wiki1943 – Niemcy spacyfikowali wieś Chatyń koło Mińska mordując 149 osób, w tym wiele polskich rodzin. Według innej wersji, zbrodni dokonali sowieci w mundurach niemieckich.
Według głównej wersji wydarzeń, niemiecka kompania z SS-Sonderbataillon Dirlewanger dowodzona przez SS-Obesturmbannführera Oskara Dirlewangera oraz kompania 118. batalion Schutzmannschft złożony z członków OUN i dawnych ukraińskich żołnierzy RKKA, którzy przeszli na stronę Niemiec, zdobyły wieś po walce z partyzantami, a następnie zamknęli mieszkańców w stodole. Tych, którzy próbowali uciec – zastrzelili.
Następnie zbrodniarze zaryglowali stodołę, obłożyli słomą, oblali benzyną i podpalili. Wśród 149 ofiar było 75 dzieci. Szefem sztabu 118. batalionu Schuma był dawny porucznik Armii Czerwonej Grigorij Wasiura, który został potem skazany w ZSRR na karę śmierci.
Mord w Chatyniu był przez dziesięciolecia i jest do dziś szeroko eksponowany przez sowiecką, a obecnie białoruską propagandę. Na miejscu zbrodni utworzono mauzoleum, do którego wożono wszystkie delegacje zagraniczne. Był tu nawet prezydent USA Nixon.
6-metrowej wysokości pomnik w Chatyniu przedstawia mężczyznę niosącego martwego chłopca. Jest to nawiązanie do faktu, który miał rzeczywiście miejsce: mieszkaniec wsi – 56-letni Józef Kaminski, ranny i poparzony w czasie masakry, po odzyskaniu przytomności znalazł wśród spalonych zwłok umierającego syna, który skonał na jego rękach.
1585 – urodził się Krzysztof Radziwiłł – hetman wielki litewski, hetman polny litewski, kasztelan i wojewoda wileński. Wyznawca i protektor kalwinizmu na Litwie. Zmarł w 1640 r.
1786 – urodził się Joachim Lelewel – polski historyk, działacz patriotyczny, poliglota. Profesor Uniwersytetu Wileńskiego i Warszawskiego. Prezes założonego w trakcie Powstania Listopadowego Towarzystwa Patriotycznego. Prawdopodobny autor hasła “Za wolność naszą i waszą!” Założyciel w 1815 r. “Tygodnika Wileńskiego” – czasopisma naukowo-literackiego, na łamach którego debiutował Adam Mickiewicz. Zmarł w 1861 r. Pochowany na wileńskiej Rossie.
1863 – Powstanie Styczniowe: porażka powstańców w bitwie pod Olszakiem.
1864 – w Wilnie został stracony Konstanty Kalinowski – prawnik, dziennikarz, jeden z przywódców Powstania Styczniowego, bohater narodowy Polski, Białorusi i Litwy.
Urodzony w 1838 r. Dzieciństwo spędził w folwarku Jakuszówka koło Świsłoczy na Grodzieńszczyźnie. Studiował m.in. w Petersburgu, angażował się w polsko-rosyjską konspirację przeciwko caratowi. W Guberni Grodzieńskiej zaczął wydawać pismo “Mużyckaja Prauda” – jedno z pierwszych w języku białoruskim, pisane łacinką. Wydawał też dwa inne czasopisma w języku polskim. Opowiadał się za powrotem do federacji polsko-litewskiej, ochroną języka białoruskiego oraz za uwłaszczeniem chłopów.
W czasie Powstania Styczniowego pełnił funkcję komisarza rządu polskiego na Województwo Grodzieńskie, potem Komisarza Pełnomocnego na Litwę. Więziony przez Rosjan w Wilnie, nikogo nie zdradził. Został powieszony na Rynku Łukiskim w Wilnie. Imię Konstantego Kalinowskiego od 2006 r. nosi program stypendialny Rządu RP dla białoruskich studentów wyrzuconych ze studiów za działalność polityczną.
1887 – Józef Piłsudski został aresztowany pod zarzutem udziału w spisku na życie cara, którego autorami byli członkowie Frakcji Terrorystycznej Narodnej Woli.
1891 – urodził się Bogusław Miedziński – polski dziennikarz, polityk, legionista, minister, marszałek Senatu. Uczestnik strajku szkolnego we Lwowie w 1905 r., student Politechniki Lwowskiej. W czasie I wojny światowej organizator i dowódca Polskiej Organizacji Wojskowej na terenach Rosji oraz dzisiejszej Białorusi i Ukrainy. Adiutant Piłsudskiego, a potem Rydza-Śmigłego. Zmarł w 1972 r.
1939 – rząd Niemiec wymusił na Litwie odstąpienie Rzeszy obszaru Kłajpedy.
Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 22 marca
