19 marca w Historii Kresów

19 marca 2014

Józef Ignacy

1887 – zmarł Józef Ignacy Kraszewski – genialny polski pisarz, historyk, wydawca, działacz społeczny i polityczny, autor największej liczby wydanych książek i wierszy w historii polskiej literatury.

Urodził się w 1812 r. Wychowywał się początkowo na Grodzieńszczyźnie w rodzinnym majątku Dołha koło Prużany, później w Romanowie w powiecie bialskim, gdzie znajduje się dziś jego muzeum. Studiował na Uniwersytecie Wileńskim. Debiutował w petersburskim „Bałamucie” i w wileńskim „Noworoczniku Litewskim”. Autor czterotomowej historii Wilna – „ od początków jego do roku 1750” spisywanej w latach 1840–1842.


Potem osiedlił się na Wołyniu – był gospodarzem i właścicielem wsi i Hubin. Następnie zamieszkał w Żytomierzu, gdzie pełnił liczne funkcje społeczne. W 1882 r. we Lwowie założył „Macierz Polską”.

Nie sposób nie odnotować w naszym Kalendarium „liczbowego” dorobku tego Geniusza polskiej literatury: napisał 223 powieści w ok. 400 tomach, 150 opowiadań, nowel i obrazków, ponad 20 utworów dramatycznych, 10 tomów relacji z podróży i wspomnień, 10 tomów publicystyki społeczno-politycznej, w tym 5 grubych tomów „Rachunków”, ponad 20 tomów prac naukowych z historii Polski i Litwy, historii literatury i kultury, językoznawstwa i etnografii, 20 tomików poetyckich, w tym 3 duże tomy eposu „Anafielas” o dziejach dawnej Litwy, 21 przekładów z 5 języków (angielskiego, francuskiego, łaciny, niemieckiego i włoskiego), 42 prace edytorskie i redakcyjne, wśród których jest 66 tomów dwumiesięcznika „Athenaeum”, publikacje w „Gazecie Codziennej” (potem „Gazecie Polskiej”) i drezdeńskim „Tygodniu”.


Kraszewski był także malarzem, rysownikiem, wirtuozem-amatorem, kompozytorem, poważnym kolekcjonerem rycin, rysunków, medali i grafik.

1542 – urodził się Jan – polski magnat, hetman wielki koronny, kanclerz wielki koronny. Zmarł w 1605 r.

1779 – urodził się Józef – polski generał, dowódca kawalerii w Powstaniu Listopadowym. Dowódca powstańczej wyprawy na w 1831 r. Zdolny i popularny wojskowy. Jego powrót z emigracji do Lwowa w 1848 r. stał się wielką uroczystością narodową. Dwernicki zmarł w majątku hrabiego Zamojskiego w Łopatynie w 1857 r.

1797 – w Brodach urodził się Józef – polski pisarz. Był uczniem Liceum Krzemienieckiego, którego później został profesorem. Od 1829 r. był członkiem Towarzystwa Przyjaciół Nauk. W latach 1833-1838 wykładał filologię klasyczną na Uniwersytecie Kijowskim, w latach 1838-1846 był dyrektorem gimnazjum w Charkowie. Zmarł w 1863 r. Nie należy mylić go z innym pisarzem – Józefem Konradem Korzeniowskim (Josephem Conradem), który również urodził się na Kresach (w Berdyczowie).

1823 – zmarł książę Adam Kazimierz – polski polityk, pisarz, krytyk literacki i teatralny, marszałek Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego. Generał ziem podolskich, jeden z głównych przeciwników króla Stanisława Augusta Poniatowskiego wśród magnaterii, przedstawiciel obozu reform. Urodzony w 1734 r.

1834 – w Petersburgu urodził się Józef Hauke-Bosak – polski generał, uczestnik Powstania Styczniowego. Zmarł w 1871 r.

1906 – urodził się Józef – polski duchowny katolicki, prałat działający na Wileńszczyźnie. Ukończył , kształcił się na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Stefana Batorego. Od 1950 r. pełnił obowiązki proboszcza w Mejszagole w rejonie wileńskim. Mimo sowieckich zakazów prowadził działalność duszpasterską: katechezę wśród dzieci, udzielał sakramentów świętych (również potajemnie), jeździł po kolędzie, odwiedzał chorych. Wielokrotnie był przesłuchiwany przez funkcjonariuszy sowieckiej bezpieki. Władze rejonu wileńskiego nadały mu tytuł Honorowego Obywatela Rejonu Wileńskiego. W 2008 r. otrzymał z rąk polskiego ambasadora pierwszą na Litwie Kartę Polaka. Zmarł w 2011 r.

1909 – w Purwiszkach na Wileńszczyźnie urodził się Józef Łobodowski – współczesny polski poeta, autor liryki wizyjnej, proroczej i patetycznej. Był jednym z niewielu poetów czasów międzywojennych, którzy odnawiali związki współczesnej liryki polskiej z tradycją szkoły ukraińskiej polskiego romantyzmu. Zmarł w 1988 r.

1911 – we Lwowie urodziła się Włada – polska dziennikarka radiowa, aktorka, piosenkarka, działaczka emigracyjna. Ukończyła studia prawnicze na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie i prawo administracyjne na Uniwersytecie w Edynburgu. Od 1930 r. pracowała w lwowskiej rozgłośni Polskiego Radia. Występowała jako piosenkarka i parodystka, od 1932 r. wraz z zespołem Szczepcia i Tońka w „Wesołej Lwowskiej Fali” Wiktora Budzyńskiego. Wraz z „Lwowską Falą” podporucznik Włada przeszła szlak bojowy 2 Korpusu, w składzie 10 Brygady Kawalerii Pancernej gen. Maczka. Po wojnie pracowała w Radiu Wolna Europa. Zmarła w 2011 r.

1920 – Józef został pierwszym Marszałkiem II RP.

1930 – w Wilnie urodził się Józef Auksztulewicz – polski lekkoatleta, kulomiot. Zmarł w 2010 r.

1938 – na skutek wystosowanego przez Warszawę ultimatum Litwa nawiązała stosunki dyplomatyczne z Polską.

1942 – we Lwowie w niewyjaśnionych okolicznościach zmarł Jan Włodarkiewicz – polski dowódca wojskowy, komendant „Wachlarza” – organizacji dywersyjnej Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej. Urodzony w 1900 r.

1945 – ekshumacja i przeniesienie do wspólnej mogiły przy farze w Nowogródku szczątków 11 zakonnic Zgromadzenia Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu – nazaretanek rozstrzelanych przez Niemców w lesie pod Nowogródkiem 1 sierpnia 1943 r. W dniu 5 marca 2000 r. zostały one beatyfikowane przez papieża Jana Pawła II.

2000 – zmarł urodzony we Lwowie Tadeusz – jeden z najsłynniejszych polskich psychologów, twórca teorii czynności. Ukończył polonistykę i psychologię na Uniwersytecie Lwowskim. W latach 1939-1941 pracował tam na katedrze psychologii. Urodzony w 1910 r.

2006 – Aleksander wygrał ponownie wybory prezydenckie na Białorusi fałszując wyniki głosowania. Jego głównym rywalem był lider demokratycznej opozycji Aleksander . Wkrótce po wyborach milicja białoruska brutalnie rozgromiła miasteczko namiotowe, które w centrum Mińska ustawili działacze opozycji w proteście przeciwko fałszerstwom wyborczym.

Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 19 marca

Podziel się tym z innymi. Udostępnij na:

Komentarze nawołujące do przemocy, zawierające zniesławienia, wulgaryzmy, groźby karalne lub spam będą usuwane. Również wpisy osób podających nieprawdziwy email.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *