
Fot: IPN
19 listopada 2026 r. w Pałacu Rzeczypospolitej w Warszawie odbyła się uroczysta gala wręczenia nagrody IPN „Semper Fidelis”. Wyróżnienie to corocznie otrzymują osoby, instytucje i organizacje społeczne za szczególnie aktywny udział w upamiętnianiu dziedzictwa Kresów Wschodnich na terenie Rzeczypospolitej Polskiej oraz poza jej granicami.
Gala rozpoczęła się od odczytania listu Prezydenta RP Karola Nawrockiego, skierowanego do uczestników wydarzenia:
– Już po raz ósmy poznajemy laureatów, dla których troska o spuściznę narodową stanowi nie tylko zobowiązanie moralne, lecz także sens codziennej pracy i działalności społecznej. Serdecznie pozdrawiam wszystkich zgromadzonych w warszawskim Pałacu Rzeczpospolitej – niemym świadku dziejów, którego wysmakowana architektura stanowi znakomitą oprawę dla prezentacji dorobku nagrodzonych. Dziękuję Instytutowi Pamięci Narodowej za kontynuowanie tej cennej inicjatywy, która na stałe wpisała się w kalendarz wydarzeń poświęconych pielęgnowaniu polskiego dziedzictwa historycznego.
List odczytał doradca Prezydenta RP Jan Józef Kasprzyk.
Podczas uroczystości głos zabrał zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski:
– Pamięć jest najważniejsza, ona nas konstytuuje. Czyni nas tym, kim jesteśmy. A kim chcemy być? Chcemy być jak nasi przodkowie. Chcemy być tymi, którzy zasłużą później na miano „semper fidelis”. Zawsze wierni Polsce i polskości, polskiej tradycji. Takimi chcemy być dla przyszłych pokoleń. Szanowni Państwo, tegoroczna gala ma pewien szczególny rys. Otóż już w przyszłym tygodniu odbędą się uroczystości pogrzebowe 115 polskich żołnierzy z września 1939 roku, którzy polegli w obronie Lwowa. Oni do końca pozostali wierni, broniąc miasta, które w herbie ma „semper fidelis”.
Laureaci VIII edycji nagrody Semper Fidelis:
Włodzimierz Sławosz Dębski „Jarema” (1922–1988) – nagroda post mortem
Andrzej Poczobut
Krzysztof Kołtun
ks. Józef Aszkiełowicz
Stowarzyszenie Odra-Niemen
Tradycyjnie oprócz osób i organizacji uhonorowanych decyzją Kapituły Nagrody zostało wręczone specjalne wyróżnienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Wyróżnienie trafiło do Mariusza Jerzego Olbromskiego.
Nagroda IPN „Semper Fidelis” została ustanowiona w 2019 roku. Wyróżnienie to corocznie otrzymują osoby, instytucje i organizacje społeczne za szczególnie aktywny udział w upamiętnianiu dziedzictwa Kresów Wschodnich na terenie Rzeczypospolitej Polskiej oraz poza jej granicami, których działalność publiczna pozostaje zbieżna z ustawowymi celami IPN. Kandydatów do Nagrody mogą zgłaszać instytucje, organizacje pozarządowe oraz indywidualne osoby.
Wyróżnienie ma charakter honorowy. Laureatów wyłania Kapituła, której przewodniczącym jest Prezes IPN. Wśród dotychczasowych laureatów nagrody znajdują się działacze społeczni, badacze i ludzie kultury zabiegający o ocalenie pomników polskiej kultury, które w wyniku rozbiorów i II wojny światowej znalazły się poza granicami Rzeczypospolitej. Nagradzamy organizacje i osoby pielęgnujące oraz popularyzując historię i kulturę kresów w kraju, jak i te działające na rzecz Polaków wciąż mieszkających na Wschodzie. Rokrocznie Kapituła może przyznać do pięciu nagród, w tym jedną pośmiertną.
Uroczysta gala VIII edycji Nagrody IPN „Semper Fidelis” została objęta Patronatem Honorowym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego.
IPN przypomina, że Andrzej Poczobut w swojej działalności konsekwentnie podejmuje tematykę związaną polskim dziedzictwem, sprzeciwiając się fałszowaniu historii, w szczególności w odniesieniu do żołnierzy Armii Krajowej, których białoruska propaganda określa mianem „nazistowskich zbrodniarzy”.
Angażuje się w pielęgnowanie polskich miejsc pamięci, w tym grobów powstańców styczniowych, żołnierzy 1920 r., 1939 r., Armii Krajowej i ofiar niemieckich pacyfikacji zlokalizowanych głównie na Grodzieńszczyźnie. Walcząc z bezczeszczeniem polskich mogił, szczególną opieką i pamięcią obejmował kwatery żołnierzy AK w Wawiórce, gdzie spoczywają żołnierze por. Jana Piwnika „Ponurego” oraz w Surkontach, gdzie pogrzebano poległych w starciu z NKWD członków oddziału ppłk. Macieja Kalenkiewicza „Kotwicza”. Ten ostatni cmentarz, podobnie jak kilkanaście innych upamiętnień żołnierzy AK m.in. w Mikuliszkach, Kaczycach, Oszmianie, Bogdanach, Iwiu czy Bobrowiczach, w ramach represji wobec polskiej mniejszości został zrównany z ziemią przez lokalne białoruskie władze.
Andrzej Poczobut za swoją bezkompromisową postawę był wielokrotnie aresztowany i więziony. W 2023 r. został skazany przez białoruski sąd za rzekome wzniecanie wrogości i nienawiści społecznej. W rzeczywistości represjonowano go za niezależną działalność dziennikarską, w tym za używanie słowa „agresja” w odniesieniu do napaści ZSRS na Polskę w 1939 r. oraz upamiętnianie postaci ostatniego komendanta obwodu nowogródzkiego AK ppor. Anatola Radziwonika „Olecha”. Zdaniem reżimu działania te nosiły znamiona „rehabilitacji nazizmu”. Spędził 5 lat w kolonii karnej o zaostrzonym rygorze. Dzięki długotrwałym zabiegom dyplomatycznym wyszedł na wolność pod koniec kwietnia 2026 r.
W 2025 r. Andrzej Poczobut został odznaczony Orderem Orła Białego.
