• Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa
Kresy24.pl
  • 22 lis 2026
  • Archiwa Czasopism
    • Archiwum Dziennika Kijowskiego
    • Archiwum Gazety Polskiej Bukowiny
    • Archiwum Głosu Polonii
    • Archiwum Głosu znad Niemna
    • Archiwum Kuriera Galicyjskiego
    • Archiwum Kwartalnika Echa Polesia
    • Archiwum Kwartalnika Krynica
    • Archiwum Magazynu Polskiego
    • Archiwum Monitora Wołyńskiego
    • Archiwum Mozaiki Berdyczowskiej
    • Archiwum pisma Nasze Drogi
    • Archiwum pisma Polacy Donbasu
    • Archiwum Słowa Polskiego
    • Archiwum Słowa Życia
    • Archiwum Tęczy Żytomierszczyzny
    • Archiwum pisma Polonia Charkowa
    • Archiwum pisma Wołanie z Wołynia
    • Archiwum Polak na Łotwie
    • Archiwum Polaka Małego
    • Archiwum Polaka w Niemczech
  • Filmoteka
  • Niepodległość
  • Polacy na (Bliskim) Wschodzie
  • Trójmorze
  • TV Kresy24.pl
  • Archiwum Kresowe
Kresy24.pl
  • Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa

Widziałeś już wszystko? A wagonem z NRD do Nieba jechałeś? (FOTO)

22 wrz 2026

wagon cerkiew

Fot: @savilka_t / Threads

Zdumiony bloger z białoruskiego Pińska natknął się w pobliskich Koszewiczach na zaskakujący obiekt “architektury sakralnej”. Cerkiew w stylu bizantyjsko – kolejowym? A może religijny recykling?

“To piński fenomen, którego nie znajdziecie w żadnych przewodnikach. Prawdziwe cudo miejscowej smykałki i silnej wiary. Zwykły pasażerski wagon kolejowy z dobudowanymi cerkiewnymi kopułami. Zastygły pociąg, jadący już bez pasażerów do Boga” – pisze na Threads odkrywca tej konstrukcji – @savilka_t. Chyba także bez konduktora.

Dlaczego pusty? Bo obok zbudowano już nową świątynię, a kolejowy relikt wiary pozostał. Albo na pamiątkę dawnych, koszmarnych dla religii czasów, albo po prostu dlatego, że potem nikomu nie chciało się już go stamtąd zabrać.

“Trudno o lepszy symbol drogi do Nieba. Niektórzy mówią, że ‘wszędzie byli, wszystko widzieli’. A ja w okolicy swojego własnego miasta nagle spotykam coś takiego” – dziwi się bloger.

wagon cerkiew 1

Fot: @savilka_t / Threads

Okazuje się jednak, że nie wszystkich na Białorusi tym zaskoczył. W komentarzach ludzie piszą, że podobne “kolejowe cerkwie” były kiedyś także w Baranowiczach, w Lidzie i w Witowce pod Mińskiem. Myśmy ich jednak nie widzieli, więc nie możemy potwierdzić.

Możemy za to rzucić trochę światła na ten konkretny obiekt i na historię tego “budownictwa”. Cerkiew w Koszewiczach jest pod wezwaniem św. Jana Teologa, a wagon zidentyfikowaliśmy jako stary Ammendorf, wyprodukowany w dawnej NRD.

Takie “mobilne cerkwie” pojawiły się jeszcze za cara, w czasie budowy Kolei Transsyberyjskiej w końcu XIX wieku. Tysiące robotników i nowo osiedlonych chłopów miało z tajgi lub stepu do najbliższej świątyni setki kilometrów. Więc by zapewnić ludziom posługę religijną, w 1896 r. Mikołaj II polecił zbudować w Zakładach Putiłowskich w Petersburgu pierwszy wagon-cerkiew.

Tamten – jako że robiony na osobisty rozkaz cara i poświęcony z okazji narodzin jego córki Olgi, dlatego też pw. św. Olgi – był architektonicznym i rzemieślniczym majstersztykiem, z bogatym wystrojem w środku. Do wybuchu rewolucji w 1917 roku, po Imperium, szczególnie po Syberii i Azji Środkowej – kursowało co najmniej kilka takich “luksusowych świątyń na kołach”.

carski wagon cerkiew

Fot: Iwan Tomaszkiewicz / z książki “Wielka Droga – Widoki Syberii i Wielkiej Kolei Syberyjskiej”, 1899 / Wikimedia Commons

Fakt, że chyba ciut się różni od tego reliktu w Koszewiczach pod Pińskiem…

carski wagon cerkiew 1

Fot: ru.ruwiki.ru

Warto może wspomnieć, że w tamtym czasie całym rosyjskim kolejnictwem “trzęśli” Polacy z Kresów: dyrektorem Zakładów Putiłowskich był wcześniej Ignacy Jasiukowicz herbu Jasieńczyk z Kowna, późniejszy “król metalurgii”.

Z kolei dyrektorem Aleksandrowskich Zakładów Budowy Parowozów w Petersburgu i budowniczym wielu linii kolejowych w Rosji był inż. Bolesław Jałowiecki z Syłgudyszek na Wileńszczyźnie. Jednocześnie był też Głównym Inspektorem Technicznym Kolejowych Podróży Carskich. Kto nie czytał “Na skraju Imperium” autorstwa jego syna Mieczysława – niech przeczyta. Nic lepszego w kresowej literaturze wspomnieniowej nie napisano.

Ale wróćmy do tematu. Wraz z przejęciem władzy bolszewicy, oczywiście, natychmiast zabronili “kolejowych cerkwi”, a wagony sakralne zamienili w wagony agitacyjne (tzw. agitpojezda) do szerzenia na prowincji ateizmu i swojej propagandy.

Idea jednak przetrwała i po upadku komunizmu cerkwie-wagony miały swój renesans, szczególnie w Rosji. Rosyjskie Koleje Państwowe wraz z Patriarchatem Moskiewskim zaczęły nawet puszczać w teren całe pociągi, np. “Święty Łukasz”.

Podobne zjawisko pojawiło się wtedy także na Białorusi, głównie z przyczyn ekonomicznych. Wagony-cerkwie były bowiem tanie w porównaniu z budową nowej murowanej cerkwi lub remontem zrujnowanej przez bolszewików.

A tak wystarczyło odkupić ze złomu stary wagon, wstawić go na podmurówkę, wywalić przedziały i zamontować na dachu cebulaste kopuły, bo przecież bez nich to nie cerkiew. Tak właśnie powstała i ta świątynia w Koszewiczach pod Pińskiem.

A jeśli ktoś nadal czuje niedosyt w temacie “bardzo nietypowego budownictwa sakralnego” na dzisiejszej Białorusi, to polecamy także ten nasz materiał: Tak ją kochał, że zbudował dla niej… kościół! (FOTO)

< Idź pod prąd Zobacz inny >
Ważne? Ciekawe? Podaj dalej:

Nie przegap w tym temacie:

Gotycka cerkiew? Jak to tak? Ruski mir chce, by legła w gruzach!Gotycka cerkiew? Jak to tak? Ruski mir chce, by legła w gruzach! Kto na Białorusi (nie) chce autokefalii Cerkwi?Kto na Białorusi (nie) chce autokefalii Cerkwi? K24Kołożska cerkiew może runąć w nurty Niemna
  • Tagi
  • architektura
  • architektura Kresów
  • Białoruska Cerkiew Prawosławna
  • budownictwo
  • cerkiew
  • Cerkiew prawosławna
  • koleje
  • Pińsk
  • religia

NAJNOWSZE WIADOMOŚCI

Już tylko jedna kość niezgody... i koniec wojny?

Już tylko jedna kość niezgody... i koniec wojny?

Alfa wchodzi, 4333 wychodzi (WIDEO)

Alfa wchodzi, 4333 wychodzi (WIDEO)

Szła wyprostowana wśród tych, co na kolanach. Na jej grób nie doszli

Szła wyprostowana wśród tych, co na kolanach. Na jej grób nie doszli

Ciężarówki w matni! To ważniejsze niż Most Krymski

Ciężarówki w matni! To ważniejsze niż Most Krymski

Zacharowa jeszcze grozi odwetem: „Nigdy nie zapominamy”

Zacharowa jeszcze grozi odwetem: „Nigdy nie zapominamy”

Był tajemniczy zapis o Ukrainie ale nagle zniknął. Prezydent ujawnia kulisy

Był tajemniczy zapis o Ukrainie ale nagle zniknął. Prezydent ujawnia kulisy

Pękł węzeł Przyjaźni! Strach i bezsilne przekleństwa (WIDEO)

Pękł węzeł Przyjaźni! Strach i bezsilne przekleństwa (WIDEO)

Kolejna granica przekroczona. Najpierw podmińskie Kuropaty, teraz Homel 

Kolejna granica przekroczona. Najpierw podmińskie Kuropaty, teraz Homel 

Cios w serce kluczowej armii! Tam był syn generała

Cios w serce kluczowej armii! Tam był syn generała

Minister ujawnił szokujące fakty: Na Polskę spadają już nie tylko drony (WIDEO)

Minister ujawnił szokujące fakty: Na Polskę spadają już nie tylko drony (WIDEO)

Rajd w stronę morza! Cel: rozciąć siły wroga

Rajd w stronę morza! Cel: rozciąć siły wroga

Kancelaria premiera: Historia na bok, czas na interesy z Ukrainą

Kancelaria premiera: Historia na bok, czas na interesy z Ukrainą

„Jesteście spadkobiercami NKWD”. Łukaszenka kazał polować na dywersantów

„Jesteście spadkobiercami NKWD”. Łukaszenka kazał polować na dywersantów

Lwów zaatakowany. Są ofiary. Coś spadło pod Biłgorajem i wciąż płonie

Lwów zaatakowany. Są ofiary. Coś spadło pod Biłgorajem i wciąż płonie

Nadchodzi zmiana! Za 9 lat muzułmanów będzie więcej niż chrześcijan!

Nadchodzi zmiana! Za 9 lat muzułmanów będzie więcej niż chrześcijan!

Zobowiązanie moralne mimo wszystko. IPN honoruje wierność Polsce i pamięci pokoleń

Zobowiązanie moralne mimo wszystko. IPN honoruje wierność Polsce i pamięci pokoleń

Sensacyjne odkrycie na zamku. Tu podpisano dokument, który zmienił losy Polski

Sensacyjne odkrycie na zamku. Tu podpisano dokument, który zmienił losy Polski

Xi poklepał Putina po plecach, a potem ... zimny prysznic

Xi poklepał Putina po plecach, a potem ... zimny prysznic

  • Click here - to select or create a menu
Projekt finansowany ze środków MSZ
© Kresy24.pl 2026. Wszelkie Prawa Zastrzeżone. O nas i Kontakt | Polityka prywatności
Produkcja: Fundacja Wolność i Demokracja