Majątek Grebnickich. Foto: et.butb.by
Trudno uwierzyć w cenę, za jaką sprzedano zabytkowy dwór Grebnickich w obwodzie witebskim. XIX-wieczna posiadłość trafiła w ręce obywatela … USA za zaledwie 47 rubli i 25 kopiejek, czyli około 60 złotych. Tajemniczy nabywca był jedynym uczestnikiem aukcji.
Zabytkowa, XIX-wieczna posiadłość ziemska jest położona we wsi Orzechowno (rejon uszacki, obwód witebski na Białorusi), około 5 km na północny wschód od Uszacza. Klasycystyczny budynek wznosi się zaledwie 80 metrów od brzegu jeziora Orehowo. Majątek wybudowano w 1840 roku w stylu późnego klasycyzmu jako parterową rezydencję z dwukondygnacyjną częścią centralną i charakterystycznym czterokolumnowym portykiem.
Za czasów rodziny Grebnickich w majątku funkcjonowały m.in. fabryka płótna, browar, młyn parowy, kuźnia oraz stadnina koni. Po nacjonalizacji w 1917 roku we dworze urządzono mieszkania kołchozowe, podczas II wojny światowej działał tu szpital partyzancki, a po wojnie do początku lat 90. funkcjonowała szkoła. Od momentu opuszczenia szkoły budynek stopniowo popada w ruinę.
Teraz dawny dwór Grebnickich został wystawiony na aukcję i tym razem znalazł nabywcę. Nowym właścicielem został obywatel Stanów Zjednoczonych. Za zabytkowy obiekt o powierzchni 510 m² zapłacił kwotę, za którą w Polsce trudno byłoby dziś kupić składniki na obiad dla rodziny.
Parterowy budynek murowany uznano za zabytek historyczno-kulturowy trzeciej kategorii. Wraz z budynkiem zwycięzca aukcji uzyskał prawo dzierżawy gruntu wraz z parkiem do 2070 roku, ale na nowego właściciela nałożono obowiązek przeprowadzenia rekonstrukcji obiektu. Musi to zrobić w ciągu pięciu lat.
Biorąc pod uwagę historyczny status przedmiotu aukcji, nowy właściciel posiadłości ma obowiązek w ciągu 30 dni od zawarcia umowy kupna-sprzedaży złożyć zobowiązanie do ochrony zabytku.
Jak podaje serwis domovita.by, inwestor zamierza uratować budynek, choć podobno rezydencja znajduje się w stanie zagrożenia zawaleniem. Wstępna konserwacja potrwa około roku. Dopiero po zabezpieczeniu ceglanych murów przed zniszczeniem będzie można pomyśleć o samej renowacji i konkretnym przeznaczeniu obiektu; może muzeum, przestrzeni artystycznej, hotelu, czy innego projektu.
Wcześniej inni inwestorzy już dwukrotnie próbowali odrestaurować tę posiadłość, ale nigdy nie doprowadzili sprawy do końca.
Historia samego budynku jest znacznie starsza niż jego ostatni właściciele. Dwór Grebnickich powstał w 1840 roku w stylu późnego klasycyzmu. Jego dodatkowym atutem jest położenie – tuż nadmjeziorem Orechowo.
Od lat 90. budynek pozostaje opuszczony. Od 2014 roku nieruchomość próbowano sprzedać aż siedem razy. W 2020 roku znalazł się nabywca, który zapłacił za nią 27 rubli, czyli około 33 złote. Nie udało mu się jednak przywrócić zabytku do życia.
W 2025 roku dwór ponownie trafił na aukcję. Tym razem kupiła go mieszkanka Mińska za 40 rubli. Także ta próba zakończyła się niepowodzeniem i nieruchomość ponownie zmieniła właściciela.
