Putin i Gierasimow. Fot. Kremlin.ru
Rosyjska armia kompromituje się na oczach świata. Międzynarodowe media kpią z jej nowej taktyki: zamiast zdobywać miasta, rosyjscy dowódcy coraz częściej „zajmują” je za pomocą filmów wygenerowanych przez sztuczną inteligencję. Problem w tym, że te fikcyjne sukcesy trafiają na sam szczyt wojskowej hierarchii, a nawet do Władimira Putina, który najwyraźniej bierze je za dobrą monetę.
„Financial Times” ujawnia, jak rosyjscy dowódcy wykorzystują nagrania deepfake, by przekonywać przełożonych o zdobyciu miejscowości, nad którymi w rzeczywistości wciąż kontrolę sprawują Ukraińcy.
Jednym z takich przypadków był Dobropol. W połowie października wojskowi zameldowali Putinowi o zdobyciu miasta. Rosyjskie Ministerstwo Obrony poszło o krok dalej i opublikowało nagranie przedstawiające rosyjskie flagi powiewające nad ruinami. Tyle że analitycy szybko dostrzegli, iż przynajmniej jedna ze scen została wygenerowana przez AI. Co więcej, niemal trzy tygodnie później ukraińskie wojska nadal utrzymywały tam swoje pozycje.
Rosyjska propaganda zaczęła więc przypominać kiepski film science fiction. Zmanipulowane nagrania wyśmiewają nawet prowojenni rosyjscy blogerzy, którzy ukuli dla tej praktyki określenie „neuronalne podnoszenie flag”. Chodzi o filmy, na których żołnierze rzekomo zatykają rosyjskie sztandary w zdobytych miejscowościach. Problem w tym, że flagi potrafią nagle zmieniać położenie, a sami żołnierze mają nienaturalne proporcje ciała lub znikają w zaroślach.
Skalę zjawiska pokazuje analiza Instytutu Studiów nad Wojną (ISW). Jego eksperci znaleźli 35 nagrań publikowanych przez rosyjskie jednostki i korespondentów wojennych, które prawdopodobnie wygenerowano lub zmanipulowano przy użyciu sztucznej inteligencji.
W przypadku nagrania z Dobropola Rusłan Lewiew, szef Zespołu Wywiadu Konfliktowego, zwrócił uwagę na nienaturalne przemieszczenie flagi. Jak podkreślił, błędu tego nie można wyjaśnić kompresją obrazu ani wadami kamery. Nagranie zostało zmanipulowane.
Najbardziej niepokojące jest jednak to, że fałszywe meldunki nie zatrzymują się na szczeblu lokalnych dowódców. Według źródła „Financial Times” znającego mechanizmy funkcjonowania otoczenia Putina, fikcyjne sukcesy wędrują przez kolejne szczeble dowodzenia, aż docierają do samego naczelnego dowódcy.
„Ktoś melduje o zdobyciu miasta, chwali się pułkownikowi, ten generałowi, generał generałowi porucznikowi, a potem informacja trafia do Sztabu Generalnego i ostatecznie do naczelnego dowódcy. Zanim zakończy się cały ten łańcuch raportowania, wojska zdążą już się wycofać” – opisało źródło.
Konsekwencje są tragiczne. Żołnierze otrzymują rozkazy utrzymania pozycji, których w rzeczywistości już nie zajmują, albo zdobywania kolejnych terenów na podstawie całkowicie fikcyjnych meldunków. To, jak twierdzi rozmówca gazety, prowadzi do niepotrzebnych strat po obu stronach frontu.
Analitycy wskazują, że rosyjscy dowódcy, pod presją Kremla i nierealnych terminów, próbują w ten sposób ukrywać niepowodzenia. Sztuczna inteligencja staje się dla nich narzędziem do produkowania zwycięstw, których nie potrafią odnieść na polu walki.
