Pomnik Ofiar UPA w Warszawie. Fot: Kresy24.pl
W białoruskojęzycznych czatach dla emigrantów w Polsce pojawiła się nietypowa oferta pracy. Stawka robi wrażenie: 500 dolarów za jedno wyjście, do tego zwrot kosztów podróży i gwarancja „bezpiecznych warunków”. Dopiero po nawiązaniu kontaktu okazuje się, czego oczekuje zleceniodawca. Chodzi o malowanie na polskich pomnikach napisów „Sława UPA” i przyklejanie kodów QR.
Dziennikarz emigracyjnego portalu Most natrafił na ogłoszenie w telegramowym czacie białoruskich Polsce emigrantów w Białymstoku. Oferta dotyczyła pracy w Poznaniu. Nie podano jednak, na czym miałoby polegać zadanie. Zainteresowani mieli zgłaszać się bezpośrednio do autora ogłoszenia.
Dziennikarz postanowił sprawdzić, co kryje się za obietnicą łatwego zarobku. Odpowiedź była zaskakująca.
– Praca na czarno, mówię od razu – uprzedził rozmówca. Następnie wyjaśnił, że za 500 dolarów wykonawca ma namalować farbą w sprayu napis na pomniku.
Chodziło konkretnie o hasło „Sława UPA”, odnoszące się do Ukraińskiej Powstańczej Armii, odpowiedzialnej za zbrodnie na polskiej ludności cywilnej na Wołyniu.
Anonimowy zleceniodawca wskazał dwa pomniki w Poznaniu: Adama Mickiewicza oraz upamiętniający Poznański Czerwiec 1956 – robotniczy bunt przeciwko komunistycznej władzy.
Na tym zadanie się nie kończyło. Wykonawca miał również wydrukować i przykleić do pomnika kod QR. Nie wyjaśniono, dokąd miałby prowadzić odsyłacz ani jaki był cel całej akcji.
Gdy dziennikarz zapytał o legalność takiego działania, rozmówca nie pozostawił złudzeń.
– Nie, ale jeśli ukryjesz twarz i szybko wszystko zrobisz, to cię nie znajdą – zapewniał. Radził też przeprowadzić akcję po zmroku. Twierdził, że w okolicy pomników nie ma kamer, a osoby wykonujące podobne zlecenia nie zostały dotąd zatrzymane.
„Podrzucą to na konto rosyjskiej prowokacji”
Jeszcze bardziej zastanawiający okazał się polityczny kontekst całej propozycji. Zleceniodawca zasugerował, że takie działania można będzie przypisać rosyjskiej prowokacji.
– I tak wszystko zwalą na rosyjską prowokację – napisał. Następnie nawiązał do sytuacji na granicy z obwodem królewieckim, gdzie, jak stwierdził, „pod osłoną zamieszania” można przeprowadzać podobne akcje.
Nie wyjaśnił jednak, kto stoi za zleceniami ani jaki dokładnie efekt chce osiągnąć.
Warto przypomnieć, że na początku listopada polskie służby; policja, Straż Graniczna, służby specjalne i wojsko prowadziły specjalną operację przy granicy z obwodem królewieckim. Działania miały związek z informacjami o możliwych rosyjskich prowokacjach i aktach dywersji.
Rozmówca przesłał dziennikarzowi również fotografie dwóch pomników z podobnymi napisami. Nie wiadomo, gdzie i kiedy zostały wykonane. Zaproponował jednak, by nowy napis był większy, a obok niego pojawił się kod QR.
Co istotne, Poznań nie był jedynym miastem wymienionym w rozmowie. Podobne zlecenia miały być dostępne także w Warszawie, Wrocławiu i Lublinie. Zleceniodawca obiecywał pokrycie kosztów przejazdu i noclegu. Pieniądze można było otrzymać w kryptowalucie albo gotówką, między innymi pozostawioną w torbie.
Aby zachęcić potencjalnego wykonawcę, mężczyzna zapewniał, że na pierwsze zadanie można zabrać ze sobą drugą osobę.
Oferta za 500 dolarów okazała się więc propozycją udziału w nielegalnej akcji wymierzonej w polskie miejsca pamięci. Kto ją finansuje, komu zależy na wywołaniu napięć i dokąd prowadzą kody QR, tego dziennikarzom nie udało się ustalić.
