• Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa
Kresy24.pl
  • 19 lis 2026
  • Archiwa Czasopism
    • Archiwum Dziennika Kijowskiego
    • Archiwum Gazety Polskiej Bukowiny
    • Archiwum Głosu Polonii
    • Archiwum Głosu znad Niemna
    • Archiwum Kuriera Galicyjskiego
    • Archiwum Kwartalnika Echa Polesia
    • Archiwum Kwartalnika Krynica
    • Archiwum Magazynu Polskiego
    • Archiwum Monitora Wołyńskiego
    • Archiwum Mozaiki Berdyczowskiej
    • Archiwum pisma Nasze Drogi
    • Archiwum pisma Polacy Donbasu
    • Archiwum Słowa Polskiego
    • Archiwum Słowa Życia
    • Archiwum Tęczy Żytomierszczyzny
    • Archiwum pisma Polonia Charkowa
    • Archiwum pisma Wołanie z Wołynia
    • Archiwum Polak na Łotwie
    • Archiwum Polaka Małego
    • Archiwum Polaka w Niemczech
  • Filmoteka
  • Niepodległość
  • Polacy na (Bliskim) Wschodzie
  • Trójmorze
  • TV Kresy24.pl
  • Archiwum Kresowe
Kresy24.pl
  • Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa

Zmierzch świata

25 lis 2012

Zdawałoby się, że jest poziom przemocy i zbrodni, którego nie jest w stanie opisać żadna literatura zwana „piękną”. Że jest taki poziom ludzkiego cierpienia, który nie powinien być kanwą dla żadnej fikcji literackiej. A jednak są twórcy, którzy mają do tego moralne prawo, gdyż to cierpienie i ta zbrodnia były ich udziałem, pisarze, których wrażliwość potrafi wchłonąć i przetworzyć tamte zdarzenia, nie wypaczając ich i nie koloryzując prawdy. Odojewski taki jest.

„Zmierzch świata” (część jego „trylogii ukraińskiej”) – to obraz zagłady Polaków na Podolu z rąk UPA, który wpisuje się obok „Medalionów” Nałkowskiej czy „Ponary-Baza” Mackiewicza w najbardziej bolesny i wstrząsający nurt naszej literatury.

Czytałem kiedyś „Armię Konną” Izaaka Babla, która też zresztą dzieje się na tych ziemiach, tylko o ponad dwie dekady wcześniej. Tam też są przemoc i śmierć, tyle że widziane oczami krasnoarmiejca. Jakże różna to literatura i jakże różna wrażliwość. Dla Babla jest to po prostu „atrakcyjnym tematem” i okazją do rozwinięcia skądinąd świetnego stylu. Ale emocjonalnie jest to proza niedorozwinięta, pozbawiona empatii. Mówi się wprawdzie, że ten jego suchy beznamiętny opis zbrodni to celowy zabieg, ale ja sądzę, że jest to raczej brak umiejętności a może niechęć do wyrażania prawdziwych uczuć. Odojewski natomiast przed niczym nie ucieka, jego bohater myśli, kocha, boi się, cierpi i sam zadaje cierpienie, nie kryjąc się pod żadną zdehumanizowaną maską. I dlatego jest prawdziwy.

W warstwie historycznej „Zmierzch świata” jest obrazem końca dawnej cywilizacji na polskich Kresach, końca piękna, końca chrześcijańskich wartości i końca normalnych relacji między ludźmi, które zamieniają się w niepojętą apokaliptyczną jatkę. „Tam nie było żadnej wojny domowej. Tam dokonano okrutnej, jednostronnej rzezi (zresztą wcześniej na Żydach, w której Niemcy posłużyli się ukraińskimi formacjami policyjnymi) na ludności polskiej. Dokonano rzezi straszliwszej niż w Bośni i Kosowie. (…) Nie można przemilczeć tego, co tam się zdarzyło, zaklajstrować przeszłości, bo to uregulowaniu stosunków wzajemnych nie służy” – to cytat z jednego z wywiadów z Odojewskim na łamach „Przeglądu”.

Przez ten ludobójczy koszmar główny bohater brnie w jakiejś gorączkowej malignie, usiłując przetrwać i nie zatracić własnego człowieczeństwa. W tym świecie masowej zbrodni, niczym w sen, ucieka we wspomnienia z lat kresowego dzieciństwa, do malowniczego, bajkowego pejzażu, do osób i młodzieńczych przeżyć, które wyrokiem historii zostaną zmiecione bezpowrotnie. „Moją ambicją jest ukazywanie świata, który odszedł, w opowiadaniu, w powieści, żeby nie odszedł także z naszej pamięci. Tak więc przywołuję czas przeszły z jego ludzkimi emocjami, ludzkim bólem, lękami, miłością, nienawiścią, a jednocześnie z jego historycznymi faktami” – mówi o swojej twórczości Odojewski.

Czytelnik Kresowy

„Zmierzch świata”

Włodzimierz Odojewski

wyd. Wydawnictwo Twój Styl (2008)

< Idź pod prąd Zobacz inny >
Ważne? Ciekawe? Podaj dalej:

Nie przegap w tym temacie:

Za posiadanie tej książki grozi więzienieZa posiadanie tej książki grozi więzienie K24Dyskusja historyków o Wołyniu była “twarda”, lecz “przyjazna” K24Artur Grottger – malarz Powstania Styczniowego
  • Tagi
  • historia
  • historia Kresów Wschodnich
  • II wojna światowa
  • książki
  • literatura
  • Mackiewicz
  • wojna
  • Wołyń
  • zbrodnie UPA

NAJNOWSZE WIADOMOŚCI

Trop prowadzi do Polski: Miliony dolarów i polski ślad w machinie wojennej Putina

Trop prowadzi do Polski: Miliony dolarów i polski ślad w machinie wojennej Putina

Cel: osłabić Polskę i przeciągnąć na swoją stronę miliony Białorusinów

Cel: osłabić Polskę i przeciągnąć na swoją stronę miliony Białorusinów

Trzeci cios w Most Krymski! Co wiadomo o skutkach? (WIDEO)

Trzeci cios w Most Krymski! Co wiadomo o skutkach? (WIDEO)

„Jedno słowo po polsku i idziesz do karceru”

„Jedno słowo po polsku i idziesz do karceru”

Tajemniczy ruch ludzi Trumpa. Tuż po rozmowach face to face z Putinem jadą do Berlina

Tajemniczy ruch ludzi Trumpa. Tuż po rozmowach face to face z Putinem jadą do Berlina

Białoruski noblista ogłosił to po 30 latach!

Białoruski noblista ogłosił to po 30 latach!

Polka zaatakowała ukraińskie dzieci. Jej słowa szokują

Polka zaatakowała ukraińskie dzieci. Jej słowa szokują

To był najdłuższy most w Europie. Ukraiński komunikat mówi wszystko

To był najdłuższy most w Europie. Ukraiński komunikat mówi wszystko

Makabra w szpitalu. 29-lekarz próbował tuszować własną pomyłkę

Makabra w szpitalu. 29-lekarz próbował tuszować własną pomyłkę

Putin elegancko upokorzony. Wystarczył jeden gest Xi (WIDEO)

Putin elegancko upokorzony. Wystarczył jeden gest Xi (WIDEO)

Tu czai się prawdziwe zagrożenie dla Łukaszenki

Tu czai się prawdziwe zagrożenie dla Łukaszenki

Przymykamy oczy? Zachód powtarza błąd, który wyniósł Putina do władzy

Przymykamy oczy? Zachód powtarza błąd, który wyniósł Putina do władzy

Ocaliła polskość na Grodzieńszczyźnie. Wołkowysk żegna Annę Sadowską

Ocaliła polskość na Grodzieńszczyźnie. Wołkowysk żegna Annę Sadowską

Atak na Europę, eskalacja czy użycie broni jądrowej. Jak odpowie Putin?

Atak na Europę, eskalacja czy użycie broni jądrowej. Jak odpowie Putin?

Chwila, która przejdzie do historii (WIDEO)

Chwila, która przejdzie do historii (WIDEO)

Bez Starlinka i bez Muska. Kijów ujawnia tajemnicę operacji

Bez Starlinka i bez Muska. Kijów ujawnia tajemnicę operacji

Chcą do UE, ale Moskwa... Władza pokazała karty

Chcą do UE, ale Moskwa... Władza pokazała karty

Ambasador zaskakuje: Korupcja na Ukrainie jest wyolbrzymiana

Ambasador zaskakuje: Korupcja na Ukrainie jest wyolbrzymiana

  • Click here - to select or create a menu
Projekt finansowany ze środków MSZ
© Kresy24.pl 2026. Wszelkie Prawa Zastrzeżone. O nas i Kontakt | Polityka prywatności
Produkcja: Fundacja Wolność i Demokracja