W “Paradzie wyszywanek”, zorgnizowanej we Lwowie w 73. w rocznicę sformowania ukraińskiej SS-Freiwilligen-Division Galizien, wzięło udział kilkaset osób. Podobny marsz odbył się także w Stanisławowie (Iwano-Frakiwsk).
Niemcy powołali w kwietniu 1943 r. SS-Freiwilligen-Division Galizien powołano w we Lwowie, na terenach Galicji Wschodniej.
Inspiratorem utworzenia dywizji był gubernator dystryktu, SS-Gruppenfuehrer Otto Wachter. Patronowali temu przedsięwzięciu politycy z Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów z frakcji płk. Andreja Melnyka. Inicjatywę utworzenia dywizji poparł Ukraiński Centralny Komitet.
W pierwszych dwóch miesiącach formowania SS-Freiwilligen-Division Galizien zgłosiło się ok. 80 tys. ochotników. Spośród nich kilkanaście tysięcy objęto szkoleniem. Swych kapelanów do dywizji skierował abp Andrzej Szeptycki, głowa Kościoła greckokatolickiego w Galicji i duchowy przywódca tamtejszych Ukraińców. Dywizją dowodzili oficerowie niemieccy.
Skierowana na front (w międzyczasie przemianowana) 14. Galizische SS-Freiwilligen-Division została rozbita pod Brodami w lipcu 1944 r., w trakcie ofensywy wojsk sowieckich. Jesienią 1944 r. odtworzona dywizja brała udział w stłumieniu przez Niemców powstania słowackiego, później walczyła z partyzantką Tito w Słowenii, walczyła też z Armią Czerwoną na terenie Austrii.
W marcu 1945 r. ponownie przemianowana 14. Waffen-Grenadier-Division der SS (ukrainische Nr. 1) została przekształcona w 1. Dywizję Ukraińską Ukraińskiej Armii Narodowej, na czele której stanął gen. Pawło Szandruk (oficer kontraktowy Wojska Polskiego, walczący w kampanii wrześniowej w 1939 r.). Dywizja poddała się w maju 1945 r. Brytyjczykom na terenie Austrii. Jej żołnierze nie zostali wydani Stalinowi, jak stało się to np. z formacjami gen. Andreja Własowa oraz oddziałami kozackimi. Zdecydował fakt, że przed wojną Ukraińcy, który stali się następnie żołnierzami SS-Freiwilligen-Division Galizien, byli obywatelami Polski, nie zaś Związku Sowieckiego.
Po dwóch latach internowania byli żołnierze SS-Freiwilligen-Division Galizien/1. Ukrainische Division der Ukrainischen National-Armee zostali zwolnieni. Osiedlili się głównie w Kanadzie i Wielkiej Brytanii. Autorzy angielskiego filmu dokumentalnego „SS w W. Brytanii” z 2001 r. sugerują, że brytyjski wywiad MI6 wykorzystywały byłych żołnierzy SS-Freiwilligen-Division Galizien/1. Ukrainische Division der Ukrainischen National-Armee do dywersji na terenie ZSRS podczas „zimnej wojny”.
Kresy24.pl/za: dzieje.pl (PAP)
