7 października w Historii Kresów

7 października 2013

Śmierć hetmana Stanisława Żółkiewskiego - fragment obrazu Walerego Eljasza Radzikowskiego

Śmierć hetmana Stanisława Żółkiewskiego – fragment obrazu Walerego Eljasza Radzikowskiego

1620 – podczas odwrotu po bitwie pod Cecorą zginął pod Mohylowem hetman Stanisław – wybitny wódz w wojnach przeciwko Rosji, Szwecji, Turkom i Tatarom, pisarz.

Trudno zliczyć wszystkie kampanie i bitwy, które stoczył ten Wielki Polak. Był pierwszym Europejczykiem, który zdobył Moskwę i jedynym, który okupował stolicę Rosji. Napisał na ten temat dzieło „Początek i progres wojny moskiewskiej”.


Urodził się w 1547 r. w Turynce pod Lwowem jako syn wojewody ruskiego Stanisława i Zofii Lipskiej z Goraja. Karierę wojskową zaczynał u boku kanclerza Jana Zamoyskiego, odznaczając się w bitwie pod Lubiszewem w czasie wojny z Gdańskiem (1577) i w wyprawie Stefana Batorego na Rosję, gdzie  walczył wraz z ojcem i bratem Mikołajem pod Zawołoczem. W wojnie domowej po stronie Zygmunta III Wazy został ciężko ranny pod Byczyną (1588). W 1595 r. brał udział w wyprawie do Mołdawii w celu osadzenia na tronie polskiego lennika Jeremiego Mohyły i walczył w pierwszej – zwycięskiej – bitwie pod Cecorą. Przeczytaj o pierwszej bitwie pod Cecorą.

W 1596 r. stłumił kozackie powstanie Semena Nalewajki.


W 1597 r. na miejscu wsi założył miasto , które stało się siedzibą rodu Żółkiewskich.

W 1600 r. w czasie wyprawy na Wołoszczyznę przyczynił się do zwycięstwa pod Bukowem. W 1602 r. wraz z Zamoyskim dowodził w wojnie ze Szwedami w Estonii i odniósł wiele zwycięstw, m.in. pod Rewlem, zdobył Wolmar i przyczynił się do kapitulacji Szwedów w Białym Kamieniu. Przeczytaj artykuł Zamoyski odbiera Szwedom twierdzę Wolmar.

W 1607 r. stłumił rokosz Zebrzydowskiego w bitwie pod Guzowem, za co został mianowany wojewodą kijowskim.

Jednak największe triumfy Żółkiewskiego to okres wojny polsko-rosyjskiej z lat 1609-1618. Oblegał , a 4 lipca 1610 r. odniósł swoje największe zwycięstwo w bitwie pod Kłuszynem, gdzie na czele 7-tysięcznego oddziału pokonał 30-tysięczną armię rosyjską oraz 5-tysięczny korpus szwedzki i na dwa lata zajął Moskwę. Podpisał też z bojarami układ, na mocy którego polski królewicz – późniejszy król Władysław IV Waza został ogłoszony carem Rosji. Żółkiewski wziął do niewoli rosyjskiego cara Wasyla Szujskiego i jego dwóch braci, przyprowadził przed oblicze polskiego króla Zygmunta III Wazy i 29 października 1611 r. zmusił do złożenia tzw. Hołdu Ruskiego. Był to największy w historii triumf Rzeczypospolitej nad Rosją. Przeczytaj artykuł o Hołdzie Ruskim.

W polityce zagranicznej Żółkiewski opowiadał się za działaniami zaczepnymi przeciwko Rosji, utrzymaniem neutralności Turcji i przekupieniem Tatarów. Z Tatarami radził sobie zresztą znacznie gorzej niż z Moskwą – obwiniano go m.in. o porażkę w bitwie pod Oryniem w 1618 r. W 1620 r. poprowadził źle przygotowaną wyprawę na Mołdawię, która zakończyła się dotkliwą klęską w drugiej bitwie z Turkami i Tatarmi pod Cecorą. Podczas odwrotu hetman poległ. Jego głowę nadziano na pikę i odesłano sułtanowi, u którego dwa lata wisiała nad wejściem do pałacu. Do niewoli tureckiej dostał się syn hetmana – Jan. Wykupiono go wraz z bezgłowym ciałem ojca. Żółkiewski został pochowany w farze w Żółkwi.

Oprócz licznych listów i wspomnień dzielny hetman – pisarz pozostawił też po sobie słynne powiedzenie: „Pięknie i słodko jest umrzeć za Ojczyznę”. Jego prawnukiem był . Legenda głosi, że małego Sobieskiego położono na kamiennej trumnie Żółkiewskiego, wtedy trumna pękła i hetman Żółkiewski powiedział: „Z naszych kości powstał mściciel”. Proroctwo to spełniło się: Sobieski stał się największym w historii pogromcą Turków. Przeczytaj artykuł o Janie III Sobieskim.

1660: zwycięstwo Polaków i Tatarów w bitwie pod Słobodyszczami.

1672: rozpoczęła się bitwa pod Niemirowem.

1765 – urodził się Michał Kleofas – książę, polski , podskarbi wielki litewski, miecznik wielki litewski. Zmarł w 1833 r. Przeczytaj artykuły o Michale Kleofasie Ogińskim i o jego wuju – Michale Kazimierzu Ogińskim.

1897: został założony Bund – międzynarodowy żydowski związek robotniczy.

1918 ogłosiła niepodległość Polski.

1920 – w Suwałkach została zawarta polsko-litewska umowa wojskowa dotycząca porozumienia w sprawie zawieszenia broni i ustalenia linii demarkacyjnej na Suwalszczyźnie. Przeczytaj artykuł o Powstaniu Sejneńskim.

1920 – w Wilnie urodził się Henryk – polski bibliotekarz, bibliograf. Zmarł w 2011 r.

2001 – zmarł Zygmunt Albert – polski lekarz, profesor i rektor Akademii Medycznej we Wrocławiu. Ukończył studia medyczne na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Był jednym z naocznych świadków mordu na 23 profesorach lwowskich i członkach ich rodzin na Wzgórzach Wuleckich w nocy z 3 na 4 lipca 1941 r. dokonanego przez Niemców. Dzięki zebranym przez niego dokumentom (w tym relacjom innych naocznych świadków, członków rodzin zamordowanych, żydowskich uczestników ekshumacji zwłok) powstało na ten temat szereg artykułów i publikacji jego autorstwa. Urodzony w 1908 r. w Turce nad Stryjem.

Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 7 października

Podziel się tym z innymi. Udostępnij na:

Komentarze nawołujące do przemocy, zawierające zniesławienia, wulgaryzmy, groźby karalne lub spam będą usuwane. Również wpisy osób podających nieprawdziwy email.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *