2 czerwca 2022 roku o godz. 18:00 w kowieńskiej galerii „Meno parkas“ została otwarta wystawa multimedialna „Władysław Starewicz – pionier światowej animacji”, przygotowana przez Centrum Sztuki Współczesnej „Znaki Czasu” w Toruniu. To druga część wystawy, zapoczątkowanej w Wilnie, w galerii „Arka”, w końcu 2021 roku.
Ideą projektu jest przybliżenie postaci Władysława Starewicza, autora pierwszych w historii kina lalkowych animacji wraz z promocją jego dorobku na arenie międzynarodowej – w kooperacji polsko-litewskiej. Życiorys Starewicza oddaje wspólnotę doświadczeń, łączących oba kraje, wskazując wspólne, skomplikowane, koleje ich losów.
Władysław Starewicz, syn powstańca styczniowego Aleksandra i Antoniny Legęckiej urodził się w Moskwie w roku 1882. Po śmierci matki został wysłany do dziadków w Kownie, gdzie spędził dzieciństwo i młodość. W 1912 roku przeniósł się z rodziną do Moskwy, a w 1919 roku uciekł przed bolszewikami do Paryża i tam spędził resztę życia. Zmarł w Fontenay-sous-Bois w roku 1965.
W encyklopediach określany jest jako „rosyjski filmowiec o polskich korzeniach, tworzący we Francji” i stosowana jest różna pisownia jego imienia i nazwiska m.in.: Ladislaw Starewicz czy Vladislavas Starevicius. Dla Polaków na zawsze pozostanie Władysławem Starewiczem, ponieważ do końca życia podkreślał swoją polskość.
Dorobek twórczy Starewicza obejmuje 45 pozycji. Pierwsza animacja lalkowa „Walka jelonków” powstała w roku 1910, gdy podjął pracę w kowieńskim Muzeum Miejskim, które zleciło mu wykonywanie dokumentacji filmowej. Aby podołać wyzwaniu, Starewicz zakupił kamerę. Wówczas powstał film pt. „Piękna Lukanida”, który zapoczątkował jego karierę. Od tego czasu realizował rozpowszechniane na całym świecie, m.in. w USA i Chinach, filmy lalkowe. Uznawany za klasyka animacji, nazywany „europejskim Disneyem”, pozostaje jednak niewystarczająco rozpoznawalny w Polsce i na Litwie.
Centrum Sztuki Współczesnej „Znaki Czasu” realizując wystawę multimedialna „Władysław Starewicz – pionier światowej animacji” korzystało z zasobów pochodzących z polskich i francuskich kolekcji, zawierających fotografie Starewicza dla polskich pism krajoznawczych z początku XX w., oryginalne projekty scenografii filmowej i kostiumów lalek, wybór bogato ilustrowanych recenzji i wywiadów z prasy, jak również jego filmy animowane.
Wystawa potrwa do 30 czerwca 2022 roku.
Organizator: Centrum Sztuki Współczesnej „Znaki Czasu” w Toruniu
Główni partnerzy: Galeria „Meno parkas”, Litewski Związek Artystów Plastyków, Instytut Polski w Wilnie
Kurator projektu: Krzysztof Stanisławski
Kurator ze strony litewskiej: Arvydas Žalpys
Koordynatorzy: Izabella Stanisławska, Paulina Kuhn
Koordynatorzy po stronie litewskiej: Airida Rekstytė, Lina Mikalauskienė, Emilija Šneiderytė
Koordynatorzy filmowi: Radosław Osiński, Piotr Waśniewski
Produkcja: Wojciech Ruminski
Wystawę multimedialna „Władysław Starewicz – pionier światowej animacji” dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu w ramach Programu „Kultura inspirująca”.
RES
Plakat towarzyszący wystawie multimedialnej „Władysław Starewicz – pionier światowej animacji”
https://instytutpolski.pl/vilnius/pl/2022/05/30/wystawa-wladyslaw-starewicz-pionier-swiatowej-animacji-w-kownie/
Władysław Starewicz (1882–1965)
Wikipedia – domena publiczna