• Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa
Kresy24.pl
  • 19 lis 2026
  • Archiwa Czasopism
    • Archiwum Dziennika Kijowskiego
    • Archiwum Gazety Polskiej Bukowiny
    • Archiwum Głosu Polonii
    • Archiwum Głosu znad Niemna
    • Archiwum Kuriera Galicyjskiego
    • Archiwum Kwartalnika Echa Polesia
    • Archiwum Kwartalnika Krynica
    • Archiwum Magazynu Polskiego
    • Archiwum Monitora Wołyńskiego
    • Archiwum Mozaiki Berdyczowskiej
    • Archiwum pisma Nasze Drogi
    • Archiwum pisma Polacy Donbasu
    • Archiwum Słowa Polskiego
    • Archiwum Słowa Życia
    • Archiwum Tęczy Żytomierszczyzny
    • Archiwum pisma Polonia Charkowa
    • Archiwum pisma Wołanie z Wołynia
    • Archiwum Polak na Łotwie
    • Archiwum Polaka Małego
    • Archiwum Polaka w Niemczech
  • Filmoteka
  • Niepodległość
  • Polacy na (Bliskim) Wschodzie
  • Trójmorze
  • TV Kresy24.pl
  • Archiwum Kresowe
Kresy24.pl
  • Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa

Socjolog o fenomenie białoruskiej rewolucji. “Strach przerodził się w złość!”

02 gru 2020

fot: commons.wikimedia/CC BY-SA 3.0

 Nastroje protestacyjne w białoruskim społeczeństwie nie pojawiły się znikąd, wywołał je łańcuch wydarzeń, które wpłynęły na postrzeganie władzy i zaufanie do niej. Ale katalizatorem był poziom przemocy ze strony sił bezpieczeństwa w pierwszych dniach po wyborach prezydenckich, mówi portalowi tut.by socjolog prof. Andriej Wardamacki, który tłumaczy wyniki swoich najnowszych badań.

Białoruska Pracownia Analityczna profesora Andrieja Wardamackiego od września br. prowadzi badania jakościowe nastrojów społecznych na Białorusi, skoncentrowanych na „głębszej” analizie zjawiska.

„Wyzwaniem jest uzyskanie całej listy motywów, postaw czy ocen, które istnieją w zbiorowej świadomości Białorusinów” – podkreśla w rozmowie z portalem tut.by socjolog.

Z badań Wardamackiego wynika, że począwszy od grudnia ubiegłego roku, znacznie wzrosła liczba osób oceniających sytuację gospodarczą w kraju jako złą. Na przełomie marca i kwietnia poziom niezadowolenia osiągnął 61% wobec 38% na przełomie 2019 i 2020. Później stopień niezadowolenia zwiększał się w reakcji na działania rządu na sytuację podczas epidemii koronawirusa.

Socjolog przypomina, że podczas I fali epidemii, rozwinął się zakrojony na szeroką skalę ruch pomocy lekarzom, dający Białorusinom doświadczenie samoorganizacji.
„Można powiedzieć, że ekonomiczna samoświadomość to proch strzelniczy, a covid to lont. To one dały początek tej eksplozji” – komentuje szef Białoruskiej Pracowni Analitycznej.

Po wydarzeniach ściśle związanych z pierwszą falą epidemii koronawirusa nastąpiła gwałtowna zmiana w zachowaniu medialnym Białorusinów, co wpłynęło na poziom zaufania prasy.

„Zaufanie do mediów państwowych zaczęło gwałtownie spadać,  z 17% w marcu do 4,2% w lipcu, tymczasem do mediów niepaństwowych, wręcz przeciwnie, zaczęło rosnąć z prawie 13% w marcu do 27% w lipcu. Socjologowie zaobserwowali to samo zjawisko podczas tzw. „marszów niepasożytów” w 2017 roku (gdy Łukaszenka chciał obłożyć podatkiem osoby niezatrudnione – red.)”, zauważa ekspert.

Socjologia widzi jeszcze dwa globalne powody zmian, jakie zachodzą obecnie. To zmiana w strukturze wykształcenia ludności. W ciągu 20 lat liczba Białorusinów z wyższym wykształceniem prawie się podwoiła. Przy takim poziomie wykształcenia, reżimy autorytarne są niemożliwe – zwraca uwagę Wardamacki, powołując się na badania ogólnoświatowe. Wpływ mają również zmiany w strukturze gospodarki: spadek znaczenia komponentu transportowo – surowcowego oraz wzrost roli produkcji intelektualnej, rozwój technologii. Może to wpłynąć na świadomość społeczną i hierarchię wartości.

A jaki był główny powód, dla którego ludzie wyszli na ulicę? Lista przyczyn, które wywołały niezadowolenie części społeczeństwa kumulowała się. To niezadowolenie z działań władz podczas wiosennej epidemii koronawirusa,  wydarzeń, które miały miejsce w kampanii wyborczej, podczas wyborów prezydenckich, i po ogłoszeniu rezultatów. Ale absolutną dominantą była brutalność zachowania funkcjonariuszy bezpieczeństwa. Według socjologa ok. 60% Białorusinów mogłoby nawet pogodzić się z fałszowaniem wyborów, gdyby nie brutalność działań aparatu siłowego władzy.

Protesty trwają już prawie cztery miesiące. Dlaczego protestujący wciąż się nie poddali? Socjolog identyfikuje pięć parametrów charakteryzujących zachowanie i motywację protestujących.

Jednym z nich jest przesunięcie progu bólu. Profesor Wardamacki wspomina słowa blogera i męża liderki białoruskiej opozycji, Siergieja Tichanowskiego, który zanim trafił do więzienia mówił, że 15 dni w areszcie nie jest straszne, że da się je przeżyć. Jak widać z późniejszych wydarzeń, coraz więcej osób jest gotowych bronić swoich interesów i praw, wiedząc, jaką cenę przyjdzie im za to zapłacić: pobicia, tortury, grzywny i aresztowanie, więzienia, utrata pracy. Wardamacki zauważa, że nastąpiła transformacja strachu – w złość, i jednoczesne nastawienie na długotrwały protest. Część społeczeństwa, która jest zdeterminowana, by dokonać zmiany, zdaje sobie sprawę, że nie stanie się to z dnia na dzień, więc nie poddają się, nawet gdy protesty są brutalnie rozpędzane.

„W psychologii społecznej protestujących zmieniło się postrzeganie dzisiejszej porażki. Nie oznacza to, że ​​generuje ona apatię, ale wręcz przeciwnie – motywację do ciągłego wychodzenia na ulice. Jednocześnie udział w akcjach protestacyjnych jest postrzegany z punktu widzenia psychologicznego jako coś pozytywnego – naładowanie baterii”.

Akcje protestacyjne służą jako impuls emocjonalny dla uczestników, co – zdaniem Wardamackiego, jest nietypowe w przypadku białoruskich protestów.

„Kolejną cechą jest brak lidera. Tradycyjnie takie ruchy miały społeczno-psychologiczną potrzebę fizycznej obecności swojego przywódcy. Na Białorusi potencjalni lub prawdziwi przywódcy „zniknęli w zaułkach białoruskiego porządku prawnego”, co zmieniło stosunek do tej roli. Zniknęła potrzeba fizycznej obecności przywódcy na scenie. Dało to początek samoorganizacji i fenomen płynnego przywództwa. Pozwala nam to również uznać za liderów tych, którzy są daleko” .

Czy możemy mówić o podziale białoruskiego społeczeństwa?

zwolennicy reżimu Łukaszenki. fot: Wikimedia/ CC BY-SA 4.0

Socjolog zaznacza wyraźny podział na dwie grupy społeczne: popierających władzę i popierających zmianę. Podkreśla całkowite odrzucenie systemów wartości, co utrudnia stronom wzajemne wysłuchanie się i znalezienie argumentów do dyskursu.

„Zwolennicy istniejącego oficjalnego reżimu mają skalę porównawczą z latami 90. i na tej podstawie dokonują całego szeregu porównań. A zwolennicy zmiany i ich skala porównawcza – to inne kraje z ich obecnym poziomem życia” – komentuje socjolog.

Badanie wykazało, że psychologiczną potrzebę udziału w procesie decyzyjnym mają przede wszystkim zwolennicy zmian. Zwolennicy obecnego rządu nie mają takiej potrzeby. Dokąd to wszystko prowadzi?

Charakterystyka białoruskiego ruchu protestu pokazana w badaniu przez profesora Wardamackiego, tj. brak potrzeby przywódcy, doświadczenie samoorganizacji, dystans od paternalizmu i jednego centrum podejmowania decyzji, a z drugiej strony chęć uczestniczenia w podejmowaniu ważnych dla społeczeństwa decyzji, można uznać za proces przygotowania społeczeństwa do zmiany ustrojowej, do budowy, np. republiki parlamentarnej.

oprac. ba za tut.by/nn.by

< Idź pod prąd Zobacz inny >
Ważne? Ciekawe? Podaj dalej:

Nie przegap w tym temacie:

Dziś akcje solidarności z uwięzionymi przez Łukaszenkę Polakami. Dołącz o 18.00 w Warszawie, Sopocie, Białymstoku i SejnachDziś akcje solidarności z uwięzionymi przez Łukaszenkę Polakami. Dołącz o 18.00 w Warszawie, Sopocie, Białymstoku i Sejnach K24Białorusini kochają Putina i stawiają na Moskwę K24Prezydent bez pełnomocnictw, talar zamiast rubla, lustracja, i granica z Rosją – białoruska opozycja prezentuje program dla Białorusi (po Łukaszence)
  • Tagi
  • białoruska opozycja
  • brutalność
  • ekspert
  • koronawirus
  • Łukaszenka
  • marsz
  • OMON
  • opozycja
  • parlament
  • testy
  • Tichanowski
  • tortury
  • więzienia
  • wykształcenie
  • zaufanie

NAJNOWSZE WIADOMOŚCI

Xi poklepał Putina po plecach, a potem zrobił go w....

Xi poklepał Putina po plecach, a potem zrobił go w....

Kreml rozdaje zaproszenia na rozmowy pokojowe. Polska też ma się stawić?

Kreml rozdaje zaproszenia na rozmowy pokojowe. Polska też ma się stawić?

Trop prowadzi do Polski: Miliony dolarów i polski ślad w machinie wojennej Putina

Trop prowadzi do Polski: Miliony dolarów i polski ślad w machinie wojennej Putina

Cel: osłabić Polskę i przeciągnąć na swoją stronę miliony Białorusinów

Cel: osłabić Polskę i przeciągnąć na swoją stronę miliony Białorusinów

Trzeci cios w Most Krymski! Co wiadomo o skutkach? (WIDEO)

Trzeci cios w Most Krymski! Co wiadomo o skutkach? (WIDEO)

„Jedno słowo po polsku i idziesz do karceru”

„Jedno słowo po polsku i idziesz do karceru”

Tajemniczy ruch ludzi Trumpa. Tuż po rozmowach face to face z Putinem jadą do Berlina

Tajemniczy ruch ludzi Trumpa. Tuż po rozmowach face to face z Putinem jadą do Berlina

Białoruski noblista ogłosił to po 30 latach!

Białoruski noblista ogłosił to po 30 latach!

Polka zaatakowała ukraińskie dzieci. Jej słowa szokują

Polka zaatakowała ukraińskie dzieci. Jej słowa szokują

To był najdłuższy most w Europie. Ukraiński komunikat mówi wszystko

To był najdłuższy most w Europie. Ukraiński komunikat mówi wszystko

Makabra w szpitalu. 29-lekarz próbował tuszować własną pomyłkę

Makabra w szpitalu. 29-lekarz próbował tuszować własną pomyłkę

Putin elegancko upokorzony. Wystarczył jeden gest Xi (WIDEO)

Putin elegancko upokorzony. Wystarczył jeden gest Xi (WIDEO)

Tu czai się prawdziwe zagrożenie dla Łukaszenki

Tu czai się prawdziwe zagrożenie dla Łukaszenki

Przymykamy oczy? Zachód powtarza błąd, który wyniósł Putina do władzy

Przymykamy oczy? Zachód powtarza błąd, który wyniósł Putina do władzy

Ocaliła polskość na Grodzieńszczyźnie. Wołkowysk żegna Annę Sadowską

Ocaliła polskość na Grodzieńszczyźnie. Wołkowysk żegna Annę Sadowską

Atak na Europę, eskalacja czy użycie broni jądrowej. Jak odpowie Putin?

Atak na Europę, eskalacja czy użycie broni jądrowej. Jak odpowie Putin?

Chwila, która przejdzie do historii (WIDEO)

Chwila, która przejdzie do historii (WIDEO)

Bez Starlinka i bez Muska. Kijów ujawnia tajemnicę operacji

Bez Starlinka i bez Muska. Kijów ujawnia tajemnicę operacji

  • Click here - to select or create a menu
Projekt finansowany ze środków MSZ
© Kresy24.pl 2026. Wszelkie Prawa Zastrzeżone. O nas i Kontakt | Polityka prywatności
Produkcja: Fundacja Wolność i Demokracja