• Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa
Kresy24.pl
  • 20 lis 2026
  • Archiwa Czasopism
    • Archiwum Dziennika Kijowskiego
    • Archiwum Gazety Polskiej Bukowiny
    • Archiwum Głosu Polonii
    • Archiwum Głosu znad Niemna
    • Archiwum Kuriera Galicyjskiego
    • Archiwum Kwartalnika Echa Polesia
    • Archiwum Kwartalnika Krynica
    • Archiwum Magazynu Polskiego
    • Archiwum Monitora Wołyńskiego
    • Archiwum Mozaiki Berdyczowskiej
    • Archiwum pisma Nasze Drogi
    • Archiwum pisma Polacy Donbasu
    • Archiwum Słowa Polskiego
    • Archiwum Słowa Życia
    • Archiwum Tęczy Żytomierszczyzny
    • Archiwum pisma Polonia Charkowa
    • Archiwum pisma Wołanie z Wołynia
    • Archiwum Polak na Łotwie
    • Archiwum Polaka Małego
    • Archiwum Polaka w Niemczech
  • Filmoteka
  • Niepodległość
  • Polacy na (Bliskim) Wschodzie
  • Trójmorze
  • TV Kresy24.pl
  • Archiwum Kresowe
Kresy24.pl
  • Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa

Profesor Weigl i karmiciele wszy

15 paź 2018

Losom prof. Weigla i jego działalności w okupowanym Lwowie poświęcona jest najnowsza książka Mariusza Urbanka “Profesor Weigl i karmiciele wszy”. Autorowi udało się przybliżyć czytelnikom biografię napisaną barwnym językiem i z wciągającą narracją, znaną z jego wcześniejszych książek. Książka stanowi hołd dla zapomnianego naukowca i człowieka pomiatanego przez lewicowe totalizmy różnej maści (komunizm i narodowy socjalizm) . Wybitna postać Polaka z wyboru została przypomniana Polakom za sprawą inicjatywy pisarskiej Urbanka. Weigl znany wcześniej nielicznym – pojawiający się w tle narracji Stanisława Lema i Andrzeja Żuławskiego – otrzymał nareszcie należne przypomnienie. Obecnie przyszedł czas na przyswojenie losów tego wspaniałego naukowca przez język scenariusza filmowego. Wcześniej mógłby za sprawą znakomitej książki zostać przełożony na opowieść obrazkową czyli komiks – i tu powracamy do wcześniejszego postulatu – stąd już niedaleka droga do storyboardu, a w konsekwencji filmu dokumentalnego czy serialu telewizyjnego.

Bohater książki Urbanka, Rudolf Weigl był polskim biolog, który wynalazł pierwszą na świecie skuteczną szczepionkę przeciwko tyfusowi plamistemu. Był prekursorem wykorzystania owadów, w tym przede wszystkim wszy odzieżowej do hodowli zarazka tyfusu. Tym samym pokonał tą groźną chorobę zakaźną.

Epidemie tyfusu pochłonęły kilka milionów ludzkich istnień w czasie „Wielkiej wojny”. Sam Weigl został powołany do c.k. armii jako lekarz-parazytolog. Wówczas rozpoczął badania nad wspomnianą chorobą epidemiczną i roznoszącymi go wszami. Gruntowne badania doprowadziły do wynalezienia pierwszej skutecznej szczepionkę przeciw tyfusowi. Sukcesy badań nad riketsjami (czynnikiem etiologicznym tyfusu plamistego) doprowadziły jeszcze w 1920 r. do przyznania Weiglowi stopnia profesorskiego i katedry biologii ogólnej Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie.

Wówczas ziścił swój pomysł na wykorzystanie wszy jako zwierząt laboratoryjnych, co umożliwiło dalsze badania nad tyfusem. Lwowskie badania, które doprowadziły do powstania szczepionek przeciw tyfusowi plamistemu i durowi plamistemu, uratowały od śmierci kolejne miliony ludzi w Chinach, Etiopii i Europie.

Obaj okupanci ziem polskich przywiązywali ogromne znaczenie do zwalczania tyfusu plamistego. Sowieci przekształcili laboratorium badawcze na Uniwersytecie Jana Kazimierza w zakład produkcyjny. Produkcja szczepionki przeciwtyfusowej rozpoczęła się w budynku gimnazjum żeńskiego im. Królowej Jadwigi. Podczas okupacji niemieckiej we Lwowie prof. Weigl dał polisę na życie kilku tysiącom Polaków. Wśród nich znaleźli się poeta Zbigniew Herbert, matematyk Stefan Banach, filozof Mieczysław Kreutz, pisarz Mirosław Żuławski, geograf Eugeniusz Romer, historyk literatury Stefania Skwarczyńska, kompozytor Stanisław Skrowaczewski, czy aktor Andrzej Szczepkowski – wszyscy karmili własną krwią wszy konieczne do produkcji leku. Pomagał też Żydom

Ausweis wystawiany przez Instytutu Badań nad Tyfusem Plamistym i Wirusami (Institut für Fleckfieber und Virusforschung) prof. Rudolfa Weigla był glejtem bezpieczeństwa we Lwowie podczas okupacji niemieckiej. Dokument pozwalał unikać łapanek i wywózek na roboty przymusowe. Niemcy potrzebowali gwałtownie dużych ilości szczepionki. Nowi okupanci zachęcali prof. Weigla do podpisania Deutsche Volksliste. Ten czując się Polakiem odmówił, choć urodził się w rodzinie austriackiej. SSPF Galizien i SS-Brigadefuehrerowi, Fritzowi Katzmannowi odpowiedział: „Człowiek raz na całe życie wybiera sobie narodowość. Ja już wybrałem”.

Niemcy oferowali mu poparcie w Komitecie Noblowskim umożliwiające otrzymanie nagrody w dziedzinie medycyny, do której był wielokrotnie nominowany przed wojną. Jednak odmowa spowodowała utrącenie kandydatury prof. Weigla w Sztokholmie.

Po wojnie został w Polsce wrócił temat Nobla dla lwowskiego biologa, który zamieszkał w Krakowie, kontynuując badania i wytwarzanie szczepionki. Początkowo współpracował z Uniwersytetem Jagiellońskim, a później Uniwersytetem Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Komuniści zwalczali go, udaremniając w 1948 r. przyznanie mu nagrody Nobla. Ponadto był fałszywie oskarżany o kolaborację z Niemcami, bo produkował szczepionkę, wykorzystywaną przez Wehrmacht. Klio zadrwiła z prof. Rudolfa Weigla okrutnie. W czasie wojny stracił szansę na Nobla, bo pozostał Polakiem, a po wojnie pojawili się zazdrośni koledzy, którzy rozpowiadali, że nie był lojalnym obywatelem polskim.
Otrzymał Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski i Order Świętego Grzegorza Wielkiego.

Feliks Koperski

Mariusz Urbanek, Profesor Weigl i karmiciele wszy

 

< Idź pod prąd Zobacz inny >
Ważne? Ciekawe? Podaj dalej:

Nie przegap w tym temacie:

K24Lektura na weekend: Po trzykroć pierwszy cz. 2 K24VII edycja konkursu „Kresy – polskie ziemie wschodnie w XX wieku” K24W lwowskiej Armii Krajowej
  • Tagi
  • historia
  • historia Kresów Wschodnich
  • Kresy Wschodnie
  • Lwów
  • Niemcy
  • Polacy na Kresach
  • sowieci
  • Związek Sowiecki

NAJNOWSZE WIADOMOŚCI

Cios w serce kluczowej armii! Tam był syn generała

Cios w serce kluczowej armii! Tam był syn generała

Minister ujawnił szokujące fakty: Na Polskę spadają już nie tylko drony (WIDEO)

Minister ujawnił szokujące fakty: Na Polskę spadają już nie tylko drony (WIDEO)

Rajd w stronę morza! Cel: rozciąć siły wroga

Rajd w stronę morza! Cel: rozciąć siły wroga

Kancelaria premiera: Historia na bok, czas na interesy z Ukrainą

Kancelaria premiera: Historia na bok, czas na interesy z Ukrainą

„Jesteście spadkobiercami NKWD”. Łukaszenka kazał polować na dywersantów

„Jesteście spadkobiercami NKWD”. Łukaszenka kazał polować na dywersantów

Lwów zaatakowany. Są ofiary. Coś spadło pod Biłgorajem i wciąż płonie

Lwów zaatakowany. Są ofiary. Coś spadło pod Biłgorajem i wciąż płonie

Nadchodzi zmiana! Za 9 lat muzułmanów będzie więcej niż chrześcijan!

Nadchodzi zmiana! Za 9 lat muzułmanów będzie więcej niż chrześcijan!

Zobowiązanie moralne mimo wszystko. IPN honoruje wierność Polsce i pamięci pokoleń

Zobowiązanie moralne mimo wszystko. IPN honoruje wierność Polsce i pamięci pokoleń

Sensacyjne odkrycie na zamku. Tu podpisano dokument, który zmienił losy Polski

Sensacyjne odkrycie na zamku. Tu podpisano dokument, który zmienił losy Polski

Xi poklepał Putina po plecach, a potem ... zimny prysznic

Xi poklepał Putina po plecach, a potem ... zimny prysznic

Kreml rozdaje zaproszenia na rozmowy pokojowe. Polska też ma się stawić?

Kreml rozdaje zaproszenia na rozmowy pokojowe. Polska też ma się stawić?

Trop prowadzi do Polski: Miliony dolarów i polski ślad w machinie wojennej Putina

Trop prowadzi do Polski: Miliony dolarów i polski ślad w machinie wojennej Putina

Cel: osłabić Polskę i przeciągnąć na swoją stronę miliony Białorusinów

Cel: osłabić Polskę i przeciągnąć na swoją stronę miliony Białorusinów

Trzeci cios w Most Krymski! Co wiadomo o skutkach? (WIDEO)

Trzeci cios w Most Krymski! Co wiadomo o skutkach? (WIDEO)

„Jedno słowo po polsku i idziesz do karceru”

„Jedno słowo po polsku i idziesz do karceru”

Tajemniczy ruch ludzi Trumpa. Tuż po rozmowach face to face z Putinem jadą do Berlina

Tajemniczy ruch ludzi Trumpa. Tuż po rozmowach face to face z Putinem jadą do Berlina

Białoruski noblista ogłosił to po 30 latach!

Białoruski noblista ogłosił to po 30 latach!

Polka zaatakowała ukraińskie dzieci. Jej słowa szokują

Polka zaatakowała ukraińskie dzieci. Jej słowa szokują

  • Click here - to select or create a menu
Projekt finansowany ze środków MSZ
© Kresy24.pl 2026. Wszelkie Prawa Zastrzeżone. O nas i Kontakt | Polityka prywatności
Produkcja: Fundacja Wolność i Demokracja