Huta Szkła „Niemen” – wystawa w Płocku

03 lip 2022

W Muzeum Mazowieckim w Płocku (ul. Tumska 8) zaprezentowano właśnie niezwykle interesującą wystawę wyrobów słynnej w II Rzeczypospolitej Huty Szkła „Niemen”. Ekspozycję można bezpłatnie zwiedzać do 30 września 2022 roku.

Huta Szkła „Niemen” w Brzozówce (dzisiaj na Białorusi, 27 kilometrów na południowy wschód od Lidy) swoją genezę wywodzi od założonej przez Zenona Łęskiego w 1883 roku w Ustroniu koło Nowogródka huty szkła butelkowego, którą w latach 1891–1903 dzierżawiła spółka Wilhelm Krajewski i Juliusz Stolle (tzw. „Stara Huta”). W 1894 roku w pobliżu Brzozówki wspólnicy wznieśli tzw. „Nową Hutę”, a w 1898 roku wykupili zadłużoną konkurencyjną hutę w Brzozówce, założoną przez spółkę Bonner, Kapliński i Trubowicz. Od 1909 roku stanowiły one własność Juliusza Stolle. „Nowa Huta” została zniszczona przez wojska rosyjskie w roku 1915.

W okresie II Rzeczypospolitej w 1923 roku huta w Brzozówce została przekształcona w spółkę akcyjną. Do 1939 roku była to najsłynniejsza polska huta szkła użytkowego i artystycznego – w tym czasie działała pod firmą Huty Szklane Juliusza Stolle Niemen S.A. Huta „Niemen” była największym polskim producentem i eksporterem szkła prasowanego i dmuchanego do krajów Europy (m.in.: Holandii i Francji), Ameryki Północnej (Kanada), Ameryki Południowej (Argentyna), Afryki i Bliskiego Wschodu (m.in.: Palestyny i Syrii).

W 1935 roku w hucie odlano z błękitnego szkła urnę, w której w mauzoleum na Cmentarzu Na Rossie w Wilnie złożono serce Józefa Piłsudskiego. Urnę wykonał zakładowy majster Edmund Miatkowski.

Po zajęciu Kresów Wschodnich przez Związek Sowiecki, przedsiębiorstwo zostało znacjonalizowane. Początkowo dzięki przedwojennym pracownikom udawało utrzymać produkcję wzorów dekoracyjno-użytkowych z lat trzydziestych XX wieku, lecz z czasem zaczęto wdrażać do produkcji nowe wzory, opracowane przez rosyjskich projektantów. Od tej chwili rozpoczął się zupełnie nowy rozdział w dziejach huty.

Na wystawie zaprezentowano ponad 500 unikalnych obiektów, m.in.: zestawy toaletowe, flakony na perfumy, żardiniery, wazony, zestawy do ponczu, pochodzące ze zbiorów czterech kolekcjonerów: Juliusza Bołbota, Grzegorza Budzyńskiego, Ireneusza Matery i Michała Naglika. To właśnie te wyroby Huty „Niemen”, które królowały w okresie II Rzeczpospolitej na stołach całego świata.

Ekspozycja jest pierwszym tego typu projektem muzealnym poświęconym Hucie Szkła „Niemen” bazującym na zbiorach prywatnych. Początkowo można ją było zwiedzać w Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze. W Płocku można oglądać ją w całkowicie nowej aranżacji, której motywem przewodnim jest rzeka Niemen.