31 stycznia w Historii Kresów

31 stycznia 2014

Józef

1985 – na emigracji w Monachium zmarł Józef Mackiewicz – czołowy polski pisarz i publicysta XX w. z Wileńszczyzny, antykomunista. „Ostatni obywatel Wielkiego Księstwa Litewskiego”.

Urodził się w 1902 r. w Petersburgu w polskiej rodzinie szlacheckiej. Uczył się w gimnazjum klasycznym im. Winogradowa w Wilnie. Jako 17-letni ochotnik walczył w wojnie polsko – bolszewickiej. Studiował na wileńskim Uniwersytecie Stefana Batorego.


Pierwsze artykuły publikował w wileńskim „Słowie” redagowanym przez jego starszego brata – Stanisława „Cata” Mackiewicza. W 1939 r. rozpoczął wydawanie w Wilnie „Gazety Codziennej”. Na przełomie lat 1942–43 podziemny są AK – prawdopodobnie z inspiracji sowieckich agentów – skazał Józefa Mackiewicza na karę śmierci za rzekomą kolaborację z Niemcami.

Jednak kierujący oddziałem likwidacyjnym inny pisarz – Sergiusz odmówił zastrzelenia Mackiewicza, który wkrótce został uniewinniony. W 1943 r. – za zgodą Armii Krajowej – Mackiewicz był obserwatorem w czasie niemieckich ekshumacji grobów polskich oficerów zamordowanych przez sowietów w Katyniu. Zbrodni Katyńskiej i Zbrodni w Ponarach poświęcił wiele miejsca w swojej twórczości.


Całego dorobku literackiego i publicystycznego Mackiewicza nie sposób streścić w krótkiej notce. Wymienimy tylko najbardziej znane jego powieści, zbiory opowiadań i felietonów: „Bunt rojstów”, „Droga donikąd”, „Kontra”, „Sprawa pułkownika Miasojedowa”, „Zwycięstwo prowokacji”, „Lewa wolna”, „Nie trzeba głośno mówić”, „W cieniu krzyża”, „Watykan w cieniu czerwonej gwiazdy”, „Fakty, przyroda i ludzie”, „. Zbrodnia bez sądu i kary”, „Bulbin z jednosielca”.

Młodszym czytelnikom, którzy nie znają Mackiewicza (w polskich szkołach nadal, niestety, przemilcza się na ogół jego twórczość) polecamy – na zachętę – krótkie recenzje kilku jego książek w naszej Bibliotece Kresowej: „Fakty, przyroda i ludzie”, „Kontra”, „Lewa wolna” i „Zwycięstwo prowokacji”.

1667 – zmarł Jerzy Sebastian – marszałek wielki koronny, hetman polny koronny. Urodzony w 1616 r.

1855 – w Wilnie urodził się Henryk – polski wiceadmirał marynarki wojennej. Zmarł w 1938 r.

1867 – w Dumanowie koło Kamieńca Podolskiego urodził się Mariusz Zaruski – polski generał, legionista, pionier żeglarstwa, taternik, pedagog, harcerz. Aresztowany we Lwowie przez , zapadł na cholerę i zmarł w 1941 r. w więzieniu w Chersoniu.

1892 – we Lwowie powstała Galicyjska Partia Socjaldemokratyczna.

1892 – w Kołomyi urodził się Stanisław Sedlaczek – polski pedagog i harcmistrz. Studiował na Politechnice Lwowskiej. Członek organizacji ZET i drużyn sokolich. Przyboczny 7 Lwowskiej Drużyny Skautowej. W 1913 r. wszedł do redakcji „Skauta” oraz do Związkowego Naczelnictwa Skautowego jako sekretarz. Na przełomie lat 1914-1915 prowadził tajną pracę skautową we Lwowie zajętym przez wojska rosyjskie. Zginął w Auschwitz w 1941 r.

1920 – w Wilnie urodziła się Danuta Bieńkowska – polska pisarka, autorka książek dla młodzieży, eseistka, tłumaczka literatury rumuńskiej. Zmarła w 1992 r.

1942 – Niemcy rozstrzelali Aleksandra Dębskiego – polskiego prawnika, polityka narodowego, dawnego wojewodę wołyńskiego. Był działaczem Obozu Wielkiej Polski i posłem na Sejm II RP, przed wojną więziony w Twierdzy Brzeskiej.

Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 31 stycznia

Podziel się tym z innymi. Udostępnij na:

Komentarze nawołujące do przemocy, zawierające zniesławienia, wulgaryzmy, groźby karalne lub spam będą usuwane. Również wpisy osób podających nieprawdziwy email.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *