10 grudnia w Historii Kresów

10 grudnia 2013

Czesław Miłosz, 1986. Źródło: Wikipedia/MDCarchives

Czesław Miłosz, 1986. Źródło: Wikipedia/MDCarchives

1980 – pochodzący z Kowieńszczyzny i związany z Wilnem polski poeta Czesław Miłosz odebrał Literacką Nagrodę Nobla za całokształt twórczości, przyznaną 9 października.

Poezji Miłosza poświęcono wiele opracowań. Przypomnimy więc tylko, że urodził się w 1911 r. w Szetejniach (parafia Opitołoki), w dziedzicznym majątku matki (z domu Kunat) nad Niewiażą, na północ od Kiejdan, w ówczesnej guberni kowieńskiej. Rodzina Miłoszów, herbu Lubicz, należała do starej szlachty.


Kultura i przyroda ziem kresowych miały wielki wpływ na twórczość poety, do wspomnień z dzieciństwa odwołuje się chociażby w „Dolinie Issy”. Studiował na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie, debiutował w 1930 r., był członkiem grupy poetów „Żagary”, pracował w Polskim Radiu . Został z niego zwolniony po oskarżeniu o wspieranie dążeń Litwinów do przejęcia Wilna i działalność na rzecz kultury białoruskiej.

Po zajęciu Wilna przez sowietów w 1939 r. i przekazaniu go Litwinom Miłosz przyjął obywatelstwo litewskie. Okres okupacji niemieckiej spędził w Warszawie, a po wojnie został dyplomatą komunistycznej Polski w USA i attaché kulturalnym w Paryżu, gdzie w 1951 r. poprosił o azyl polityczny. W 1960 r. przeniósł się do Stanów Zjednoczonych, gdzie wykładał literaturę słowiańską na uniwersytecie w Berkeley i na Harvardzie. W PRL został oficjalnie uznany za zdrajcę, odrzucany był także przez dużą część polskich środowisk emigracyjnych, które zarzucały mu wcześniejsze poparcie dla komunizmu w Polsce.


Oczywiście po otrzymaniu Nobla w 1980 r. sytuacja ta zaczęła się zmieniać – rok później przyjechał do kraju, gdzie jego utwory zostały już oficjalnie wydane, choć część z nich ocenzurowano. Czesław Miłosz zmarł w 2004 r. w Krakowie. Pochowany w Krypcie Zasłużonych na Skałce.

Dwór w Bohdanowie Ferdynand Ruszczyc uwiecznił na jednym ze swoich obrazów

Dwór w Bohdanowie Ferdynand Ruszczyc uwiecznił na jednym ze swoich obrazów

1870 – w Bohdanowie koło Wołożyna (dziś Białoruś) urodził się Ferdynand Ruszczyc herbu Lis – wybitny polski malarz, grafik, rysownik, pedagog i scenograf. Życiem i twórczością był blisko związany z Kresami.

Ukończył gimnazjum w Mińsku, studiował w Petersburgu. Zaliczany do młodopolskich pejzażystów, dla nas jest interesujący ze względu na kresowe inspiracje swojej twórczości i wkład jaki wniósł w życie artystyczne i naukowe Wileńszczyzny. To właśnie w Wilnie odbyła się w 1899 roku pierwsza wystawa jego prac. Organizował i był dziekanem Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Stefana Batorego, który w 1923 r. rozbudował o Zakład Architektury. Współpracował też z miejscowym teatrem wileńskim i pisał o zabytkach Wileńszczyzny. Jeden z najbardziej znanych jego obrazów to „Ziemia”.

W 1935 r. prezydent Ignacy Mościcki nadał Ruszczycowi tytuł profesora honorowego Uniwersytetu Stefana Batorego. Pomimo licznych wojaży zagranicznych, a potem pracy w Wilnie, Ferdynand Ruszczyc zawsze był silnie związany z majątkiem w Bohdanowie, który rodzina musiała opuścić na skutek represji po Powstaniu Styczniowym i do którego wróciła potem z Mińska po 1888 r.

W 1918 r. Bohdanów zajęła Armię Czerwona. Ruszczyc w tych latach brał udział w walkach z bolszewikami o Wileńszczyznę, m.in. w szeregach Armii Ochotniczej Józefa Hallera. Zmarł w rodzinnym Bohdanowie w 1936 r. i tam jest pochowany.

1812 – wojska rosyjskie po krwawych walkach zajęły Wilno, rozgramiając wycofującą się z Moskwy armię Napoleona. Przeczytaj więcej na ten temat.

1866 – Sejm galicyjski przyjął wiernopoddańczy adres do cesarza Austrii zakończony słynnymi słowami: „przy Tobie, Najjaśniejszy Panie, stoimy i stać chcemy”. Przeczytaj więcej na ten temat.

1905 – Henryk Sienkiewicz odebrał literacką Nagrodę Nobla.

1936 – w Lidzie urodził się Roman Załuski – polski reżyser filmowy i scenarzysta, znany m.in. z komedii „Och, Karol”, „Kogel-mogel” i „Galimatias, czyli kogel-mogel II”. Przeczytaj więcej na ten temat.

1936 – zmarł Leon Wasilewski – działacz PPS, bliski współpracownik Piłsudskiego, architekt polskiej polityki wschodniej u progu niepodległości, minister spraw zagranicznych, ojciec Wandy Wasilewskiej. Po podpisaniu i ratyfikacji traktatu ryskiego kończącego wojnę polsko – bolszewicką 1919-1920 przewodniczył polskiej komisji do spraw delimitacji granicy wschodniej. Zwolennik budowy federacji Polski, Litwy i Białorusi na Kresach i sojuszu z niepodległą Ukrainą. Sprzeciwiał się polonizacji Białorusinów i Ukraińców domagając się prowadzenia wobec nich polityki asymilacji państwowej. Działacz ruchu prometejskiego. Urodzony w 1870 r. w Petersburgu. Przeczytaj więcej na ten temat.

1939 – tego dnia i dzień wcześniej NKWD aresztowała we Lwowie 2 tysiące polskich oficerów. Osadzono ich w więzieniu, tzw. Brygidkach, potem wywieziono do Rosji i zgładzono. Przeczytaj więcej na ten temat.

1980 – pochodzący z Kowieńszczyzny i związany z Wilnem poeta Czesław Miłosz otrzymał Literacką Nagrodę Nobla za całokształt twórczości.

Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 10 grudnia

Podziel się tym z innymi. Udostępnij na:

Komentarze nawołujące do przemocy, zawierające zniesławienia, wulgaryzmy, groźby karalne lub spam będą usuwane. Również wpisy osób podających nieprawdziwy email.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *