19 maja w Historii Kresów

19 maja 2013

Portret Zygmunta Sierakowskiego. Źródło: Muzeum Wojska Polskiego

Portret Zygmunta Sierakowskiego. Źródło: Muzeum Wojska Polskiego

1827 – w Lisowie koło Maniewicz na Wołyniu urodził się Zygmunt – polski generał armii rosyjskiej, dowódca Powstania Styczniowego na Żmudzi.

Należał do konspiracyjnego Koła Oficerów Polskich w Petersburgu, związanego z organizacją „czerwonych” w Kongresówce. Po wybuchu Powstania Styczniowego został powstańczym naczelnikiem wojennym województwa kowieńskiego. Dowodził 2,5-tysięcznym oddziałem operującym na Żmudzi.


21 kwietnia pobił Rosjan w bitwie pod Ginietyniami. Jednak w dniach 7-9 maja jego oddziały zostały rozbite w trzydniowej bitwie pod Birżami, a on sam dostał się do rosyjskiej niewoli. Przed sądem wojennym okazał twardą postawę i hart ducha. Wbrew zabiegom międzynarodowej opinii publicznej został 27 czerwca 1863 r. powieszony w Wilnie.

1476 – urodziła się Helena Moskiewska – księżniczka rosyjska, wielka księżna litewska, królowa polska. Zmarła w Wilnie w 1513 r.


1480 – zmarł Jan – polski duchowny katolicki, historyk, kronikarz, twórca jednego z najwybitniejszych dzieł średniowiecznej historiografii europejskiej – „Roczniki, czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego”. Był także dyplomatą, arcybiskupem lwowskim i wychowawcą synów Kazimierza Jagiellończyka. Urodzony w 1415 r.

1782 – urodził się Iwan Paskiewicz – rosyjski feldmarszałek, namiestnik Królestwa Polskiego. Stłumił , a szczególnym okrucieństwem wsławił się na Litwie. W 1831 r. zdobył Warszawę i otrzymał od cara tytuł Księcia Warszawskiego. Fanatyczny rusyfikator narodu polskiego – okres jego rządów nazywa się „nocą paskiewiczowską”. Otrzymał od cara dawną królewszczyznę na Białorusi, gdzie wybudował ogromny pałac. Jego wnuk – ostatni kniaź warszawski zamieszkujący dobra Paskiewiczów do 1918 r. – był znany z życzliwości do Polaków. Iwan Paskiewicz zmarł w 1856 r.

1895 – w Petersburgu urodził się Stanisław – polski generał dywizji, generalny inspektor Sił Zbrojnych. W 1918 r. był ochotnikiem w walkach pod Lwowem. Brał udział w wyprawie wileńskiej (w której stracił oko) i w wojnie polsko – bolszewickiej. Dowodził dywizjonem we Lwowie i pułkiem w Stryju. Zmarł w 1976 r. w Londynie.

1896 – urodził się Henryk Glass – polski instruktor harcerski, oficer AK, organizator i wiceprzewodniczący Porozumienia Antykomunistycznego, organizator i kierownik Wydziału „W” w Społecznym Komitecie Antykomunistycznym „Antyk”.

Wychował się w Kijowie. Należał do tajnej organizacji Zet i Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego (tajnego „Sokoła”). Potem był żołnierzem I Korpusu Polskiego gen. Dowbora-Muśnickiego w Mińsku Litewskim. W 1919 r. został mianowany p.o. Naczelnika tajnego Harcerstwa Polskiego na Rusi i w Rosji. Ostrzeżony przed aresztowaniem przez jednego ze swoich informatorów, Glass uciekł z Kijowa. Po trwającej miesiąc wędrówce w przebraniu bolszewickiego żołnierza przez Homel i przedostał się na polską stronę frontu.

Brał udział w akcji ratowania setek Polaków, głównie rodzin ziemiańskich i inteligencji kresowej oraz ich ewakuacji do Polski. W czasie wojny polsko – bolszewickiej 1920 r. jako oficer pracował w wywiadzie. Zmarł w 1984 r.

1907 – w Brześciu nad Bugiem urodził się Jan Władysław – polski aktor, reżyser, dyrektor teatru. Dorastał, uczył się i pracował w Wilnie. Od 1935 r. występował w Teatrze Letnim i Teatrze Wielkim na Pohulance. Razem z żoną stworzył w 1937 r. w Wilnie teatr lalkowy „Bajka”. Prowadzili go wspólnie do 1940 r. Żołnierz Armii Polskiej na Wschodzie. W czasie służby w Iraku stworzył i prowadził teatr lalkowy „Bajka Wileńska”. Zmarł w 1980 r.

1910 – urodził się Stefan Jędrychowski – polski publicysta, polityk, członek PKWN, wicepremier, minister spraw zagranicznych i finansów, poseł na Sejm PRL. W okresie międzywojennym członek organizacji lewicowych intelektualistów w Wilnie, współwydawca czasopisma „Po prostu”, współpracownik „Żagarów”, przyjaciel Czesława Miłosza. Zmarł w 1996 r.

2010 – zmarł Feliks – polski wojskowy, żołnierz AK, współzałożyciel Związku Sybiraków, wiceprezes Stowarzyszenia Żołnierzy Kresowych Armii Krajowej „Wiano”. W 1945 r. został skazany na 15 lat katorgi za działalność na rzecz polskiej niepodległości. Do Polski wrócił w 1955 r. Urodzony w 1927 r. w Drohobyczu.

Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 19 maja

Podziel się tym z innymi. Udostępnij na:

Komentarze nawołujące do przemocy, zawierające zniesławienia, wulgaryzmy, groźby karalne lub spam będą usuwane. Również wpisy osób podających nieprawdziwy email.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *