• Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa
Kresy24.pl
  • 18 lis 2026
  • Archiwa Czasopism
    • Archiwum Dziennika Kijowskiego
    • Archiwum Gazety Polskiej Bukowiny
    • Archiwum Głosu Polonii
    • Archiwum Głosu znad Niemna
    • Archiwum Kuriera Galicyjskiego
    • Archiwum Kwartalnika Echa Polesia
    • Archiwum Kwartalnika Krynica
    • Archiwum Magazynu Polskiego
    • Archiwum Monitora Wołyńskiego
    • Archiwum Mozaiki Berdyczowskiej
    • Archiwum pisma Nasze Drogi
    • Archiwum pisma Polacy Donbasu
    • Archiwum Słowa Polskiego
    • Archiwum Słowa Życia
    • Archiwum Tęczy Żytomierszczyzny
    • Archiwum pisma Polonia Charkowa
    • Archiwum pisma Wołanie z Wołynia
    • Archiwum Polak na Łotwie
    • Archiwum Polaka Małego
    • Archiwum Polaka w Niemczech
  • Filmoteka
  • Niepodległość
  • Polacy na (Bliskim) Wschodzie
  • Trójmorze
  • TV Kresy24.pl
  • Archiwum Kresowe
Kresy24.pl
  • Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa

Słownik ginącej polszczyzny Kresów

06 maj 2013

Prace nad nim trwały ponad ćwierć wieku. “Słownik mówionej polszczyzny północnokresowej” opracowany został przez zespół językoznawców z Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk pod kierunkiem prof. Irydy Grek-Pabisowej.

To dokument o wielkiej wartości dla historii języka polskiego i dziejów kultury polskiej, który utrwala i zachowuje ginącą mowę ludności polskiej zamieszkującej od kilku wieków etniczne obszary Białorusi, Litwy i Łotwy. Żyje tam jeszcze ponad pół miliona osób narodowości polskiej: 200,9 tys. na Litwie, 294,5 tys. na Białorusi, 44,8 tys. na Łotwie.

Do zebrania i opracowania polskiego dziedzictwa językowego Kresów północno-wschodnich w formie słownika skłoniła badaczy z Instytutu Slawistyki PAN świadomość postępujących zmian językowych i perspektywa całkowitego zaniku kresowej, regionalnej odmiany polszczyzny.

Na podstawie materiałów zebranych przez naukowców podczas badań terenowych, wydano osiem tomów różnego typu opracowań mowy Polaków na dawnych Kresach północno-wschodnich oraz dziesiątki artykułów.

Te prace stały się podstawowym źródłem, z którego zaczerpnięty został materiał do Słownika. Wykorzystano w nim również słownictwo zarejestrowane w publikacjach wszystkich autorów zajmujących się polszczyzną kresową od chwili, gdy w nauce polskiej pojawiły się pierwsze zapisy żywej mowy z tych terenów – od roku 1925 oraz materiały językoznawców białoruskich, litewskich i rosyjskich, którzy w latach 1967–1969 prowadzili badania polszczyzny kresowej, a nawet zapisy naukowca z japońskiego Uniwersytetu w Kioto zajmującego się językiem Polaków w dwu kresowych rejonach. W efekcie zapisy żywej mowy (głównie nagrania, rzadziej zapisy ze słuchu) pochodzą od 54 naukowców z 249 opublikowanych prac.

W klasyfikacji polskich słowników gwarowych „Słownik mówionej polszczyzny północnokresowej” zaliczać się będzie do naukowych słowników dużych – liczy bowiem około 13 tys. haseł – artykułów słownikowych i ponad 2 tys. zwrotów frazeologicznych.

Kresy24.pl/portal wiedzy.pan.pl

< Idź pod prąd Zobacz inny >
Ważne? Ciekawe? Podaj dalej:

Nie przegap w tym temacie:

29 marca w Historii Kresów29 marca w Historii Kresów 25 marca w Historii Kresów25 marca w Historii Kresów 9 lutego w Historii Kresów9 lutego w Historii Kresów
  • Tagi
  • kraje bałtyckie
  • Łotwa
  • Polacy na Kresach

NAJNOWSZE WIADOMOŚCI

Przymykamy oczy? Zachód powtarza błąd, który wyniósł Putina do władzy

Przymykamy oczy? Zachód powtarza błąd, który wyniósł Putina do władzy

Ocaliła polskość na Grodzieńszczyźnie. Wołkowysk żegna Annę Sadowską

Ocaliła polskość na Grodzieńszczyźnie. Wołkowysk żegna Annę Sadowską

Atak na Europę, eskalacja czy użycie broni jądrowej. Jak odpowie Putin?

Atak na Europę, eskalacja czy użycie broni jądrowej. Jak odpowie Putin?

Chwila, która przejdzie do historii (WIDEO)

Chwila, która przejdzie do historii (WIDEO)

Bez Starlinka i bez Muska. Kijów ujawnia tajemnicę operacji

Bez Starlinka i bez Muska. Kijów ujawnia tajemnicę operacji

Chcą do UE, ale Moskwa... Władza pokazała karty

Chcą do UE, ale Moskwa... Władza pokazała karty

Ambasador zaskakuje: Korupcja na Ukrainie jest wyolbrzymiana

Ambasador zaskakuje: Korupcja na Ukrainie jest wyolbrzymiana

Dziesiątki eksplozji: Most Krymski runął do morza!

Dziesiątki eksplozji: Most Krymski runął do morza!

Warszawa: Nastolatek z Rosji groził masakrą w szkole

Warszawa: Nastolatek z Rosji groził masakrą w szkole

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Walczyły o polskość na Białorusi. Spotkał je wielki zaszczyt

Walczyły o polskość na Białorusi. Spotkał je wielki zaszczyt

Nadchodzi potężny wstrząs dla Ukrainy. „To prawie jedna trzecia narodu”

Nadchodzi potężny wstrząs dla Ukrainy. „To prawie jedna trzecia narodu”

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Doniesienia ws. Mostu Krymskiego potwierdziły się. Powołano sztab kryzysowy

Doniesienia ws. Mostu Krymskiego potwierdziły się. Powołano sztab kryzysowy

Największy przelew w historii! Ukraina dostanie od nas miliardy

Największy przelew w historii! Ukraina dostanie od nas miliardy

Rosjanie coraz bliżej? Nowe postępy pod Wilnem

Rosjanie coraz bliżej? Nowe postępy pod Wilnem

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Rosyjscy propagandyści puścili to w świat. Chodzi o prezydenta

Rosyjscy propagandyści puścili to w świat. Chodzi o prezydenta

  • Click here - to select or create a menu
Projekt finansowany ze środków MSZ
© Kresy24.pl 2026. Wszelkie Prawa Zastrzeżone. O nas i Kontakt | Polityka prywatności
Produkcja: Fundacja Wolność i Demokracja