• Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa
Kresy24.pl
  • 18 lis 2026
  • Archiwa Czasopism
    • Archiwum Dziennika Kijowskiego
    • Archiwum Gazety Polskiej Bukowiny
    • Archiwum Głosu Polonii
    • Archiwum Głosu znad Niemna
    • Archiwum Kuriera Galicyjskiego
    • Archiwum Kwartalnika Echa Polesia
    • Archiwum Kwartalnika Krynica
    • Archiwum Magazynu Polskiego
    • Archiwum Monitora Wołyńskiego
    • Archiwum Mozaiki Berdyczowskiej
    • Archiwum pisma Nasze Drogi
    • Archiwum pisma Polacy Donbasu
    • Archiwum Słowa Polskiego
    • Archiwum Słowa Życia
    • Archiwum Tęczy Żytomierszczyzny
    • Archiwum pisma Polonia Charkowa
    • Archiwum pisma Wołanie z Wołynia
    • Archiwum Polak na Łotwie
    • Archiwum Polaka Małego
    • Archiwum Polaka w Niemczech
  • Filmoteka
  • Niepodległość
  • Polacy na (Bliskim) Wschodzie
  • Trójmorze
  • TV Kresy24.pl
  • Archiwum Kresowe
Kresy24.pl
  • Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa

Hlebowicz: Bez tych ludzi-pomostów nie byłoby polskości na Wschodzie

05 lis 2021

Adam Hlebowicz, dyrektor Biura Edukacji Publicznej IPN i redaktor wydawnictwa „Zostali na Wschodzie. Słownik inteligencji polskiej w ZSRS 1945–1991”
| Fot. Sławek Kasper (IPN)

„To właśnie Polacy stąd mogą najwięcej powiedzieć o ludziach, którzy na swoich barkach nieśli podtrzymywanie polskiej kultury i polskiego języka na Wileńszczyźnie w czasach niezwykle trudnych, a nadal pozostają nieznani, bo działali bardzo lokalnie. Chciałbym więc, aby uczestnicy naszych spotkań podzielili się ze mną swoją wiedzą o takich osobach, może zaproponowali kontakt ze świadkami ich działalności” — mówi „Kurierowi Wileńskiemu” Adam Hlebowicz, dyrektor Biura Edukacji Publicznej IPN i redaktor wydawnictwa „Zostali na Wschodzie. Słownik inteligencji polskiej w ZSRS 1945–1991”.

Przystanek Historia powraca z wyjątkową propozycją

W pierwszym tygodniu listopada mieszkańcy Wileńszczyzny będą mieli okazję wziąć udział w wyjątkowym spotkaniu, które zostanie poświęcone tym, którzy w szczególny sposób przyczynili się do tego, że język i polska kultura są tu nadal żywe. W ramach Przystanku Historia IPN zostanie zaprezentowany pierwszy tom serii „Zostali na Wschodzie. Słownik inteligencji polskiej w ZSRS 1945–1991” pod redakcją Adama Hlebowicza.

Słownik przedstawia sylwetki kapłanów, nauczycieli, naukowców i innych przedstawicieli elit polskich, którzy po 1945 r. pozostali na terenie ZSRS. „Jedni nie chcieli, a inni nie mogli osiąść w powojennej Polsce. Podjęli misję przeciwstawiania się sowietyzacji, ocalenia języka, kultury, przechowania wiary. Nie zabiegali o honory, nie liczyli na ordery czy wyrazy uznania. Niczym żołnierze na straconych placówkach pełnili służbę, nie zważając na jej dramatyczne konsekwencje — więzienia i łagry sowieckie, represje…” — przedstawia najnowszą publikację Wydawnictwo IPN.

Wybór bohaterów słownika nie jest łatwy

Do tej pory ukazał się pierwszy tom słownika, w którym opisani zostali Polacy działający po wojnie na terenie całego Związku Sowieckiego. 14 spośród bohaterów tego tomu to osoby, które pozostały na Litwie. Słownik nie ogranicza się jedynie do postaci związanych z Wileńszczyzną, ale przywołuje również postaci działające w znacznej odległości od centrum polskiej kultury na tych terenach. Jak zauważył w rozmowie z „Kurierem Wileńskim” Adam Hlebowicz, wybór osób, których biogramy znajdą się w słowniku, nie jest łatwym zadaniem.

– Mamy listę około 400 osób, które chcielibyśmy opisać we wszystkich tomach i ta lista stale się powiększa. Były oczywiście pewne priorytetowe nazwiska, co do których nie mieliśmy wątpliwości, że powinny się ukazać już w pierwszym tomie słownika, jak dr Jerzy Orda z Wilna czy prof. Mieczysław Gębarowicz ze Lwowa — wyjaśnia redaktor serii. — Kolejną ważną rzeczą było znalezienie autorów konkretnych biogramów. W kilku przypadkach osoby, które chcieliśmy opisać w pierwszym tomie, musiały zostać przesunięte do kolejnych ze względu na brak odpowiedniego autora, który o danej postaci mógłby napisać w kompetentny sposób — zauważa Hlebowicz.

Litwa wyjątkowa na tle Związku Sowieckiego
Dyrektor Biura Edukacji Publicznej IPN nie ma wątpliwości, że na tle całego Związku Sowieckiego sytuacja Polaków na Litwie była wyjątkowa.

– Jeśli chodzi o język i całą kulturę polską, fakt, że przez cały okres sowiecki mogły tu funkcjonować polskie szkoły, był zasadniczą różnicą w porównaniu do całego Związku Sowieckiego. Na Białorusi i na Łotwie tego rodzaju szkoły istniały tylko do 1948-1949 r. We Lwowie z rozbudowanego polskiego szkolnictwa przetrwały tylko trzy, potem również jedną z nich zamknięto. Tymczasem na Litwie nauka w języku polskim była możliwa nie tylko w ramach szkoły podstawowej i średniej, ale także studiów wyższych — przypomina Hlebowicz.

czytaj dalej…

< Idź pod prąd Zobacz inny >
Ważne? Ciekawe? Podaj dalej:

Nie przegap w tym temacie:

K24Armia Polska na Wschodzie – Na brytyjskim pasku i garnuszku cz. 1 K24Wielu Litwinów wciąż się obawia, że Wilno znów zostanie ujarzmione i że Polska tylko o tym myśli K24Podziemienie – białoruski Katyń
  • Tagi
  • bohater
  • historia
  • Hlebowicz
  • IPN
  • Kapłan
  • kultura
  • nauczyciele
  • Polacy na Kresach
  • polskie szkoły
  • represje
  • szkolnictwo
  • szkoła
  • więzienia
  • Związek Sowiecki

NAJNOWSZE WIADOMOŚCI

Putin elegancko upokorzony. Wystarczył jeden gest Xi (WIDEO)

Putin elegancko upokorzony. Wystarczył jeden gest Xi (WIDEO)

Tu czai się prawdziwe zagrożenie dla Łukaszenki

Tu czai się prawdziwe zagrożenie dla Łukaszenki

Przymykamy oczy? Zachód powtarza błąd, który wyniósł Putina do władzy

Przymykamy oczy? Zachód powtarza błąd, który wyniósł Putina do władzy

Ocaliła polskość na Grodzieńszczyźnie. Wołkowysk żegna Annę Sadowską

Ocaliła polskość na Grodzieńszczyźnie. Wołkowysk żegna Annę Sadowską

Atak na Europę, eskalacja czy użycie broni jądrowej. Jak odpowie Putin?

Atak na Europę, eskalacja czy użycie broni jądrowej. Jak odpowie Putin?

Chwila, która przejdzie do historii (WIDEO)

Chwila, która przejdzie do historii (WIDEO)

Bez Starlinka i bez Muska. Kijów ujawnia tajemnicę operacji

Bez Starlinka i bez Muska. Kijów ujawnia tajemnicę operacji

Chcą do UE, ale Moskwa... Władza pokazała karty

Chcą do UE, ale Moskwa... Władza pokazała karty

Ambasador zaskakuje: Korupcja na Ukrainie jest wyolbrzymiana

Ambasador zaskakuje: Korupcja na Ukrainie jest wyolbrzymiana

Dziesiątki eksplozji: Most Krymski runął do morza!

Dziesiątki eksplozji: Most Krymski runął do morza!

Warszawa: Nastolatek z Rosji groził masakrą w szkole

Warszawa: Nastolatek z Rosji groził masakrą w szkole

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Walczyły o polskość na Białorusi. Spotkał je wielki zaszczyt

Walczyły o polskość na Białorusi. Spotkał je wielki zaszczyt

Nadchodzi potężny wstrząs dla Ukrainy. „To prawie jedna trzecia narodu”

Nadchodzi potężny wstrząs dla Ukrainy. „To prawie jedna trzecia narodu”

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Doniesienia ws. Mostu Krymskiego potwierdziły się. Powołano sztab kryzysowy

Doniesienia ws. Mostu Krymskiego potwierdziły się. Powołano sztab kryzysowy

Największy przelew w historii! Ukraina dostanie od nas miliardy

Największy przelew w historii! Ukraina dostanie od nas miliardy

Rosjanie coraz bliżej? Nowe postępy pod Wilnem

Rosjanie coraz bliżej? Nowe postępy pod Wilnem

  • Click here - to select or create a menu
Projekt finansowany ze środków MSZ
© Kresy24.pl 2026. Wszelkie Prawa Zastrzeżone. O nas i Kontakt | Polityka prywatności
Produkcja: Fundacja Wolność i Demokracja