fot: wikipedia CC BY-SA 4.0
Według ekspertów Instytutu Oceny i Wskaźników Zdrowia (IHME), niezależnej międzynarodowej organizacji badawczej w dziedzinie zdrowia, na Białorusi wskaźnik umieralności wynosi 459,6 na 100 tys. mieszkańców i jest jednym z najwyższych na świecie.
Od początku pandemii naukowcy z IHME gromadzą dane z całego świata, analizują je i budują modele, które na ogół charakteryzują się wysoką dokładnością. W swoim najnowszym opracowaniu organizacja oparła się nie na oficjalnych danych dotyczących zgonów spowodowanych przez koronawirusa, ale na porównaniu całkowitej liczby zgonów w poszczególnych krajach z różnych przyczyn podczas pandemii z wcześniejszymi danymi. Innymi słowy, w IHME przeanalizowano nadmierne zgony na całym świecie, które wystąpiły podczas pandemii.
Nadmierna liczba zgonów naturalnie nie była równa całkowitej liczbie zgonów kowidowych. Na nadwyżkę umieralności wpływa sześć czynników;
1) wszystkie zgony bezpośrednio związane z kowidem,
2) zwiększona śmiertelność z powodu opóźnionej opieki zdrowotnej w czasie pandemii,
3) zwiększona śmiertelność spowodowana wzrostem zaburzeń psychicznych, w tym depresji, oraz wzrostem spożycia alkoholu i narkotyków,
4) zmniejszenie liczby zgonów z powodu ograniczonej mobilności, co spowodowało mniejszą liczbę urazów,
5) mniejsza liczba zgonów z powodu mniejszej transmisji innych wirusów oddechowych dzięki utrzymaniu dystansu społecznego,
6) zmniejszenie śmiertelności z powodu przewlekłych chorób układu krążenia i układu oddechowego (osoby, które zmarłyby na te choroby, zmarły wcześniej z powodu koronawirusa).
Aby dokładnie oszacować umieralność na Covid-19, konieczne jest uwzględnienie wszystkich sześciu czynników, które pojawiły się od początku pandemii i które przyczyniły się do nadmiernej umieralności.
Analiza przeprowadzona przez badaczy składała się z czterech głównych etapów.
Po pierwsze, badacze przeanalizowali wszystkie miejsca, w których od początku pandemii raportowano tygodniową lub miesięczną całkowitą śmiertelność (brano pod uwagę wszystkie przyczyny).
Aby określić spodziewane wskaźniki śmiertelności, eksperci wzięli pod uwagę sezonowość i trendy wiekowe w zależności od lokalizacji, a następnie przewidzieli liczbę zgonów na rok 2020 i 2021, z założeniem, że nie ma pandemii. W rezultacie eksperci stwierdzili, jak bardzo wzrosła liczba wskaźników w czasie pandemii w porównaniu z przewidywaną śmiertelnością.
Po drugie, w oparciu o inne dowody, eksperci oszacowali odsetek nadmiernych zgonów przypisywanych pierwszemu czynnikowi, czyli zgonom bezpośrednio spowodowanym przez covid. Badacze uważają, że liczba zgłoszonych zgonów z powodu kowida jest w wielu miejscach zaniżona, a większość nadwyżki zgonów wynika z błędnej klasyfikacji zgonów z powodu koronawirusów.
Naukowcy analizowali inne czynniki, które mogą wpływać na nadmierną śmiertelność, ale jak dotąd nie ma wystarczających dowodów, aby ocenić wpływ tych czynników. Dlatego też w momencie przeprowadzania badania eksperci założyli, że całkowita śmiertelność kowidowa była zbliżona do nadumieralności.
Trzecim krokiem było stworzenie modelu statystycznego, który przewidywał stosunek całkowitej liczby zgonów w kraju do zgłoszonych zgonów kowidowych w skali tygodnia, w oparciu o efekty kowariancyjne i przestrzenne.
W ostatniej fazie badacze wykorzystali ten sam model do przeanalizowania stosunku całkowitej śmiertelności do zgonów spowodowanych przez koronawirusa na całym świecie, w tym w krajach, gdzie dane były niewystarczające. Jeśli dane dotyczące całkowitej śmiertelności nie były dostępne w danym kraju, badacze pomnożyli liczbę zgłoszonych przypadków koronawirusów przez szacowany współczynnik. W rezultacie naukowcy stworzyli mapę pokazującą, jak współczynniki te różniły się w poszczególnych krajach. Wśród krajów o najwyższym współczynniku znalazła się Białoruś.
Według szacunków naukowców, do 3 maja 2021 r. liczba zgonów na świecie z powodu koronawirusa wyniosła 6,93 mln, co stanowi dwukrotność oficjalnych danych (3,24 mln).
Białoruś zajmuje siódme miejsce wśród 20 krajów o najwyższym wskaźniku umieralności na 100 tys. mieszkańców. Oficjalny wskaźnik umieralności na Białorusi wynosi 27,1, natomiast według obliczeń naukowców – 459,6 (na 100 tys. mieszkańców). Jest ona 17 razy wyższa niż oficjalne dane.
