Co roku 16 marca w Rydze odbywa się marsz weteranów Łotewskiego Legionu SS z czasów II wojny światowej oraz członków ruchów nacjonalistycznych. W tym roku bierze w nim udział kilkaset osób. Policja łotewska zatrzymała, jak wynika z komunikatu, obcokrajowca mówiącego po angielsku, który próbował zakłócić legalny marsz i wdał się w przepychankę z policjantem.
W sumie protestowało 10 osób, wśród których była Tatiana Zdanoka, szefowa Rosyjskiej Unii Łotwy. Wspomniany mężczyzna został zatrzymany, jak wynika z podawanych informacji, bo zachowywał się agresywnie wobec funkcjonariusza policji. Dziesięcioosobowa kontrdemonstracja stała przy Pomniku Wolności.
Mężczyzna miał zdjęcie więźnia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego, koszulkę z napisem wyrażającym poparcie dla rosyjskiego szkolnictwa na Łotwie i krzyczał po angielsku: “Hańba miłośnikom Hitlera!”. Reszta miała transparenty w różnych językach z hasłem “Oni walczyli po stronie Hitlera”.
Łotewski Legion SS był częścią Waffen SS, oddziałów bojowych tej zbrodniczej organizacji. Powstał w 1943 roku, walczył na froncie wschodnim przeciwko Sowietom. Po zajęciu Łotwy przez Sowietów część byłych żołnierzy łotewskich SS zasiliła szeregi tzw. “leśnych braci”, czyli niepodległościowych partyzantów walczących z sowiecką okupacją.
Warto nadmienić, że w krajach bałtyckich Niemcy nie zdecydowali się stworzyć marionetkowych państw i Litwa, Łotwa i Estonia były pod ich bezpośrednią okupacją. Część Łotyszy kolaborowała z Niemcami w czasie II wojny światowej w ramach jednostek pomocniczych SS, policji i oddziałów paramilitarnych. Łotewscy kolaboranci brali udział także w zbrodniach ludobójstwa, przede wszystkim na ludności żydowskiej. Jednak sam Łotewski Legion powstał przede wszystkim do celów militarnych (choć pojawiały i pojawiają się oskarżenia o zbrodnie wojenne), i masowo wstępowali do niego także zwykli Łotysze pragnący walczyć z Sowietami. W szczytowym momencie było w nim ok. 140 tys. żołnierzy.
Na Łotwie oficjalnie 16 marca to Dzień Pamięci, który nie jest świętem państwowym, ale nacjonaliści i faszyści łotewscy uważają ten dzień za dzień Legionu Łotewskiego Waffen SS (na zdjęciu: ich demonstracja z 2008 roku). Niektórzy politycy łotewscy, np. z będącej w koalicji rządowej partii Sojusz Narodowy, domagają się przywrócenia obowiązującego w latach 1998-2000 święta narodowego w dniu 16 marca.
Jak podaje “Przegląd Bałtycki”, bardziej umiarkowane środowiska polityków i działaczy łotewskich próbują w tym roku stworzyć alternatywę dla 16 marca i marszu weteranów SS (zwłaszcza że, podobnie jak w przypadku innych krajów posowieckich, rosyjskie media chętnie nagłaśniają każdą demonstrację nacjonalistów i szowinistów w krajach posowieckich, by wykazać, że ich niepodległość wiąże się z zagrożeniem recydywy nazizmu i faszyzmu).
Wspomnianą alternatywą ma być 17 marca, rocznica rocznicę memorandum Łotewskiej Rady Centralnej z 1944 roku, która w trakcie okupacji niemieckiej opowiedziała się za wskrzeszeniem niepodległej i demokratycznej Łotwy, wolnej od wpływów nazistowskich i sowieckich. Już wczoraj w Łotewskim Muzeum Wojny odbyła się konferencja pod tytułem „Trzecia droga – narodowy ruch oporu przeciwko okupacyjnym reżimom komunistycznym i nazistowskim w regionie Bałtyku”, którą otworzyła przewodnicząca Sejmu Ināra Mūrniece. Wzięli udział badacze z Łotwy, Estonii, Litwy i Ukrainy. Kulminacją wydarzeń ma być sobotnia demonstracja pod Pomnikiem Wolności z udziałem również łotewskich polityków z koalicji rządzącej.
“Przegląd Bałtycki” przypomina też o wątku polskim. Otóż, jak pisze portal, “inicjator i pierwszy przewodniczący Centralnej Rady Łotewskiej Konstantīns Čakste został na wiosnę 1944 roku aresztowany przez Gestapo. Początkowo umieszczony w obozie Salaspils, został przeniesiony do Stutthofu. Gdy na Pomorze zbliżały się wojska sowieckie wypędzono go w tzw. marszu śmierci na zachód. Čakste zmarł w drodze do Lęborka, został pochowany w Gęsi na Kaszubach, później jego ciało przeniesiono na Cmentarz Ofiar Marszu Śmierci w Krępie Kaszubskiej. Grobem Čakstego opiekuje się ambasada łotewska w Polsce, a także władze lokalne. Co roku w marcu odbywają się przy nim uroczystości państwowe.”
Więcej na ten temat tutaj.
Oprac. MaH, baltic-course.com, przegladbaltycki.pl
fot. CC BY 3.0
