W niedzielny wieczór Białorusini obrządku prawosławnego zasiedli do uroczystej wieczerzy wigilijnej. Rozpoczęli w ten sposób obchody świąt Bożego Narodzenia, które zakończą się 19 stycznia w dzień Chrztu Pańskiego.
Na Białorusi wigilijna wieczerza w odróżnieniu od tradycji panujących w innych państwach na Wschodzie, przebiega wstrzemięźliwie i spokojnie. Nie pije się dużo alkoholu i nie śpiewa się. Nie rozdaje się też prezentów.
Jak powiedziała agencji pap folklorystka Tacciana Wałodzina z Instytutu Sztuki, Etnografii i Folkloru Narodowej Akademii Nauk Białorusi, swoistym prezentem była wizyta kolędników 7 stycznia. W całej Białorusi wykonywali oni pieśni, w których najczęstszym motywem były życzenia szczęścia, plonów i zdrowia. – Kolędnicy uosabiali posłańców wyższych sił. Jeśli nie trafili do którejś chaty, było to uznawane za zły znak.
W kilku miejscach na północy Białorusi w obwodzie witebskim, np. w wiosce Anoszki, zachował się też 7 stycznia szczególny obrzęd – Żeniaczka Ciareszki. Ciareszka to mityczna postać białoruskiego folkloru, według naukowców wywodząca się od starożytnego opiekuna ślubów. Nie występuje w innych obrzędach.
Tego dnia zbiera się we wsi cała młodzież, która z góry dobiera się w pary. Wyłania spośród siebie Ojca i Matkę, którzy siadają w kącie pod ikoną i odprawiają symboliczny ślub wszystkich par po kolei. – Każda para po “ślubie” rusza w pląsy. W końcu wszyscy siadają za stołem. To symboliczne zaślubiny całej młodej części społeczności, mające oznaczać początek czegoś nowego – mówi folklorystka.
Na Białorusi tradycyjnie spożywano na Boże Narodzenie trzy uroczyste wieczerze – w wigilię, w tzw. Wieczór Szczodry przypadający w noc z 13 na 14 stycznia (14 stycznia to Nowy Rok zgodnie z kalendarzem juliańskim) oraz przed Chrztem Pańskim, w noc z 18 na 19 stycznia, zamykającym obchody prawosławnego Bożego Narodzenia.
W tradycji ludowej, gdzie obchody Bożego Narodzenia mają wiele komponentów pogańskich i zwane są Kaliadami, zachował się w rejonie berezyńskim w wiosce Nowiny zwyczaj pożegnania z Kaliadami, obchodzony 21 stycznia.
– Uważano, że każde święto ma swoje materialne oblicze – może przyjeżdżać, więc trzeba je także odprawić w drogę powrotną. Białorusini wyprawiają Kaliady na dąb. Tego dnia kobiety przynoszą snop, który nazywają Kaliadą, i stawiają na sanki. Całą procesją jest ciągnięty za wioskę, gdzie rośnie dąb. Chłopiec wchodzi na drzewo i wciąga snop na sznurze. Jeśli spadnie, trzeba iść do innego dębu. Po powieszeniu wokół drzewa chodzi korowód – opowiada Wałodzina.
Kiedyś istniał też zwyczaj przeganiania Kaliad. Starym wiankiem zamiatano chatę, po czym kładziono na progu i rozrywano na trzy części ze słowami “Co się zszyło, niech się rozszyje, co się związało, niech się rozwiąże”. Resztki wianka wrzucano do pieca lub wynoszono na rozstaje, symbolicznie wypędzając w ten sposób z chaty całą biedę.
Kresy24.pl/belsat/pap
Nie przegap w tym temacie:
Radio Watykańskie poinformowało o utworzeniu “Ukraińskiej Cerkwi” i wybraniu jej “pierwszego Prymasa”. Czy to oznacza uznanie przez Watykan?
„Skąd milicyjne więźniarki na procesji?” Ostra krytyka głowy Kościoła katolickiego na Białorusi pod adresem władz
„Pokochałem rodzinne strony, jaskółki, bociany…”
Dodaj swój komentarz