• Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa
Kresy24.pl
  • 17 lis 2026
  • Archiwa Czasopism
    • Archiwum Dziennika Kijowskiego
    • Archiwum Gazety Polskiej Bukowiny
    • Archiwum Głosu Polonii
    • Archiwum Głosu znad Niemna
    • Archiwum Kuriera Galicyjskiego
    • Archiwum Kwartalnika Echa Polesia
    • Archiwum Kwartalnika Krynica
    • Archiwum Magazynu Polskiego
    • Archiwum Monitora Wołyńskiego
    • Archiwum Mozaiki Berdyczowskiej
    • Archiwum pisma Nasze Drogi
    • Archiwum pisma Polacy Donbasu
    • Archiwum Słowa Polskiego
    • Archiwum Słowa Życia
    • Archiwum Tęczy Żytomierszczyzny
    • Archiwum pisma Polonia Charkowa
    • Archiwum pisma Wołanie z Wołynia
    • Archiwum Polak na Łotwie
    • Archiwum Polaka Małego
    • Archiwum Polaka w Niemczech
  • Filmoteka
  • Niepodległość
  • Polacy na (Bliskim) Wschodzie
  • Trójmorze
  • TV Kresy24.pl
  • Archiwum Kresowe
Kresy24.pl
  • Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa

Jerzy Węgierski „W lwowskiej Armii Krajowej”

16 cze 2012

W książce pt. „Archipelag Gułag”, na stronie nr 239, Aleksander Sołżenicyn napisał:

„I zrozumiałem, co to jest polska duma – i na czym polegał sekret polskich powstań, tak pełnych zapamiętania. Polak, inżynier Jerzy Węgierski był teraz w naszej brygadzie. Odsiadywał ostatni, dziesiąty rok swojej kary. Nawet gdy był kierownikiem robót, nikt nie słyszał od niego ostrego słowa. Był zawsze cichy, uprzejmy, wyrozumiały. A teraz – twarz mu się zmieniła. Z gniewem, pogardą i męką odwrócił oczy od tego żebraczego orszaku, wyprostował się i krzyknął ze złością, donośnie: – Brygadzisto ! Mnie proszę na kolację nie budzić ! Ja nie pójdę ! Wdrapał się na górne nary, odwrócił się do ściany – i nie wstał. Myśmy w nocy poszli jeść – a ten nie wstał ! Nie dostawał paczek, był zupełnie sam, nigdy nie bywał syty – a nie wstał. Para unosząca się nad gorącą kaszą nie mogła mu przesłonić obrazu bezcielesnej Wolności. Gdybyśmy wszyscy byli tak dumni i nieustępliwi – to jaki tyran by się ostał?”

Wydarzenie miało miejsce podczas załamania się buntu więźniów politycznych w styczniu 1952 r., w obozie „Pieszczanyj” w Ekibastuzie – Kazachstan.

Jest podobieństwo losów Aleksandra Sołżenicyna i Jerzego Węgierskiego – obaj byli więźniami politycznymi i obaj kochali swoje Ojczyzny!

Polak, inżynier Jerzy Węgierski był żołnierzem, AK – owcem Obszaru nr 3, rejonu Winniki k. Lwowa.

Od 1941 r. na terenie Lwowa i Galicji Wschodniej odbudowywano polską konspirację i podziemie zbrojne. Warunki były trudne, ponieważ miasto jeszcze się nie otrząsnęło po dramacie lwowskich więzień, po rozstrzelaniu profesorów UJK na Wzgórzach Wuleckich, i po krótkich rządach OUN.

Utworzono Obszar nr 3. Armii Krajowej, na terenie którego znajdowały się trzy Okręgi: 1. Lwów, 2. Wołyń – Tarnopol, 3. Stanisławów. Dowódcą Obszaru od 1 sierpnia 1943 r. był generał Władysław Filipkowski „Stach”, „Orkan”.

Jerzy Węgierski od 1942 r., był komendantem rejonu Winniki AK, a od kwietnia 1944 r. dowódcą oddziału leśnego 14. Pułku Ułanów AK. Z książki dowiemy się o AK w Kamionce Strumiłowej – komenda Inspektoratu Północnego, dca kpt. Artur Feja „Stach”, i o masowej ucieczce z tamtego terenu ludności polskiej na zachód – w czerwcu 1944 r. Inspektorat uległ likwidacji ( zob. w Archiwum…, artykuł pt. „Rodzina Państwa Janiszewskich…”)

Specyfiką polskiej walki zbrojnej na tym terenie była walka zbrojna z ukraińskimi nacjonalistami i obrona polskiej ludności. Wobec mordów na Polakach akcję dywersyjną przeciwko Niemcom musiano ograniczyć. Obroniono wielu Polaków zamieszkałych na wschód i południe od Lwowa: CZYSZKI, PIERWSZA, DRUGA I TRZECIA WÓLKA, KOPIATYŃ, WINNICZKI, LUDWIN, GAŃCZARY, BIŁKA KRÓLEWSKA, BIŁKA SZLACHECKA, HANACZÓW, miasteczko ŚWIRZ, KOPAŃ, HANACZÓWKA, STANISŁAWÓWKA i inne. Pomimo obrony, od lata 1943 r., polskie straty w Małopolsce Wschodniej wynosiły: 6 – 8 tys. zamordowanych. W wyniku akcji odwetowej powstrzymano mordy w samym Lwowie – akcja kryptonim „Nieszpory”. AK przeprowadziła akcje odwetowe w Chlebowicach Świrskich, Czerepowie, Szołomyji ale miejscowe społeczeństwo oceniło je negatywnie, uważało, że należy uderzać w siedziby ukraińskich „partyzantów”. W 1944 r., polskie podziemie zbrojne przejmowało inicjatywę w samoobronie, ale było już za późno, zbyt wielu zginęło.

Z książki Jerzego Węgierskiego dowiemy się kim był Ukrainiec Antoni Murmyła, którego zamordowano za nie wydanie swojego szwagra, Polaka Józefa Sosnowskiego. Dowiemy się o bohaterskiej obronie Hanaczowa w lutym i kwietniu 1944 r.,oraz kim była Magdalena Nieckarzowa i Andrzej Mucha. Poznamy polską samoobronę wiosek Biłka Królewska i Biłka Szlachecka oraz wiele nazwisk bestialsko i zamordowanych niewinnych ludzi, np.: księdza Józefa Kaczorowskiego z Wołkowa, ks. proboszcza ze Świrza ks. Stanisława Kwiatkowskiego. Dowiemy się o morderstwach w Dusanowie, Uniowie, Białej, Uszkowicach, Rakowcu, Platanicach, Gniłej, Poluchowie Małym, Majdanie Lipowieckim, Hucisku, Miedziakach itd . O okolicznościach zamachu na Gubernatora dystryktu Galicja dr. Otto Bauera i jego szefa personalnego dr. Heinricha Schneidera oraz kim był Nikołaj Kuźniecow i Jan Kamiński.

O likwidacji przez Niemców lwowskich Żydów (przed wojną we Lwowie ok. 180 tys., większość zamordowano w Bełżcu) i o walce w ramach Armii Krajowej żydowskiego plutonu Abrama Baumema „Bunio”, z-ca Markus Blecher „Motia Sztrelisker”.

Okręg AK Lwów otrzymywał aliancką pomoc wojskową w postaci zrzutów samolotowych – 25 udanych zrzutów z bronią, która znacząco uzbroiła polskie oddziały partyzanckie we Lwowie i w okolicy. Dowiemy się kim był i jaką odegrał rolę w polskim podziemiu zbrojnym kpt. Sitirović „Draża”, oraz kim był SS – mann Józef Czarnecki, Polak z Zagłębia Ruhry.

W dniach 22 – 26 lipca 1944 r. Armia Krajowa, wspólnie z Sowietami oswobodziła od niemieckiego okupanta Lwów. Na murach miasta zawisły polskie flagi (m.in. ratusz i budynek komendy Obszaru AK przy ul. Kochanowskiego ). Generał Iwanow obiecał Polakom dalszą walkę z Niemcami i utworzenie 5. Lwowskiej Dywizji Piechoty. Finał był taki, że obietnicy nie dotrzymano, a Polaków rozbrojono i internowano. Wśród internowanych znalazł się por. Jerzy Węgierski „Antek”, „Mak”, „Radosław”, którego zesłano do GUŁagu.

Aleksandra Sołnicyna aresztowano w czasie walki z Niemcami na polskiej ziemi w miasteczku Brodnica. W pisemnej korespondencji, którą prowadził z frontowym kolegą z I Frontu Ukraińskiego zarzucono mu defetyzm i kontestowanie sowieckich przywódców, w tym Stalina.

Po odbyciu wieloletnich wyroków, Jerzy Węgierski i Aleksander Sołżenicyn przeżyli sowiecki GUŁag. Obaj opisali wspomnienia, a Aleksander Sołżenicyn jeszcze w czasach ZSRR był zmuszony opuścić Rosję na ponad 20 lat!

Książka profesora Jerzego Węgierskiego była w 1989 r., pierwszą większą publikacją na temat tragicznych wydarzeń relacji polsko – ukraińskich w Małopolsce Wschodniej.

Stanisław Karlik

< Idź pod prąd Zobacz inny >
Ważne? Ciekawe? Podaj dalej:

Nie przegap w tym temacie:

Potok migrantów z Białorusi wciąż rośnie. Jest kolejna ofiara śmiertelna wśród imigrantówPotok migrantów z Białorusi wciąż rośnie. Jest kolejna ofiara śmiertelna wśród imigrantów K24Greckokatolicki biskup Grzegorz Chomyszyn okazał się prorokiem. Agresywny nacjonalizm ukraiński zaowocował okrutnym ludobójstwem na Wołyniu K24Chłopcy z Nowoszyszek
  • Tagi
  • Azja Środkowa
  • Czarnecki
  • historia
  • historia Kresów Wschodnich
  • Iwanow
  • Kaczorowski
  • Kamiński
  • Kamionka Strumiłowa
  • Karlik
  • Kazachstan
  • Kresy Wschodnie
  • Kuzniecow
  • Kwiatkowski
  • Lwów
  • Polacy na Białorusi
  • Polacy na Kresach
  • Sołżenicyn
  • Stanisławów
  • Węgierski
  • Wołyń
  • Żydzi

NAJNOWSZE WIADOMOŚCI

Ambasador zaskakuje: Korupcja na Ukrainie jest wyolbrzymiana

Ambasador zaskakuje: Korupcja na Ukrainie jest wyolbrzymiana

Dziesiątki eksplozji: Most Krymski runął do morza!

Dziesiątki eksplozji: Most Krymski runął do morza!

Warszawa: Nastolatek z Rosji groził masakrą w szkole

Warszawa: Nastolatek z Rosji groził masakrą w szkole

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Walczyły o polskość na Białorusi. Spotkał je wielki zaszczyt

Walczyły o polskość na Białorusi. Spotkał je wielki zaszczyt

Nadchodzi potężny wstrząs dla Ukrainy. „To prawie jedna trzecia narodu”

Nadchodzi potężny wstrząs dla Ukrainy. „To prawie jedna trzecia narodu”

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Doniesienia ws. Mostu Krymskiego potwierdziły się. Powołano sztab kryzysowy

Doniesienia ws. Mostu Krymskiego potwierdziły się. Powołano sztab kryzysowy

Największy przelew w historii! Ukraina dostanie od nas miliardy

Największy przelew w historii! Ukraina dostanie od nas miliardy

Rosjanie coraz bliżej? Nowe postępy pod Wilnem

Rosjanie coraz bliżej? Nowe postępy pod Wilnem

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Rosyjscy propagandyści puścili to w świat. Chodzi o prezydenta

Rosyjscy propagandyści puścili to w świat. Chodzi o prezydenta

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Tego jeszcze nie było. Reakcja Zełenskiego zmieni wszystko!

Tego jeszcze nie było. Reakcja Zełenskiego zmieni wszystko!

Piekło nad bazą Su-34. Co najmniej 30 eksplozji i drugi potężny cios (WIDEO)

Piekło nad bazą Su-34. Co najmniej 30 eksplozji i drugi potężny cios (WIDEO)

Białorusini idą na rzeź. Jest cicha zgoda Mińska

Białorusini idą na rzeź. Jest cicha zgoda Mińska

Główna ofensywa Rosji załamała się! Ale co z Kramatorskiem?

Główna ofensywa Rosji załamała się! Ale co z Kramatorskiem?

Strategiczna rafineria zaliczyła "piątek 13-go"! Płonie (WIDEO)

Strategiczna rafineria zaliczyła "piątek 13-go"! Płonie (WIDEO)

  • Click here - to select or create a menu
Projekt finansowany ze środków MSZ
© Kresy24.pl 2026. Wszelkie Prawa Zastrzeżone. O nas i Kontakt | Polityka prywatności
Produkcja: Fundacja Wolność i Demokracja