Wystawę upamiętniającą Polaków pomordowanych w Związku Sowieckim otwarto wczoraj w Państwowym Muzeum Historii Gułagu w Moskwie. Daje świadectwo o ponad 130 miejscach, w których umierali Polacy na terytorium Rosji.
Ekspozycję, zorganizowana przez stowarzyszenie „Memoriał”, ambasadę RP w Moskwie i konsulat generalnego RP w Petersburgu, ilustrują ją zdjęcia pomników, tablic pamiątkowych i krzyży rozsianych po wszystkich regionach Federacji Rosyjskiej: w miastach, osiedlach i wsiach, na cmentarzach ofiar terroru, przy osadach specjalnych i łagrach.
Wystawa będzie czynna do 7 grudnia. Wcześniej była pokazywana w Państwowym Muzeum Historii Politycznej Rosji w Petersburgu. Po tym, jak zostanie zaprezentowana w innych regionach Rosji, trafi do Polski – informuje historyczny portal Polskiej Agencji Prasowej dzieje.pl.
Państwowe Muzeum Historii Gułagu w Moskwie powstało w 2001 roku z inicjatywy Antona Antonowa-Owsiejenki – historyka, publicysty i pisarza, który sam spędził 13 lat w stalinowskich więzieniach i łagrach. Centrum Naukowo-Informacyjne “Memoriał” w Petersburgu działa od 1987 roku. Twórcą ośrodka, zajmującego się problemami komunistycznego terroru i oporu przeciwko totalitaryzmowi, był więzień polityczny z lat 60. Weniamin Joffe.
Na terytorium Federacji Rosyjskiej usytuowane są dwa polskie cmentarze wojenne – w Katyniu koło Smoleńska i w Miednoje koło Tweru. Spoczywają tam prochy polskich jeńców wojennych rozstrzelanych wiosną 1940 roku przez NKWD z rozkazu Józefa Stalina.
Polskie groby z okresu II wojny światowej znajdują się również w innych częściach Rosji – gdzie po 17 września 1939 roku wywieziono do najdalszych zakątków Związku Sowieckiego ponad 1 mln deportowanych Polaków. Polskie mogiły rozrzucone są m.in. po obwodzie archangielskim, Republice Komi, obwodzie wołogodzkim, Karelii, obwodzie swierdłowskim, Kraju Permskim, obwodzie kostromskim, Kraju Krasnojarskim, obwodzie irkuckim, Kraju Ałtajskim i obwodzie orenburskim.
W obwodzie archangielskim jest ponad 100 cmentarzy polskich zesłańców. Niektóre to kilka grobów, inne – kilkadziesiąt. Wiele jest też takich, na których spoczywa ponad 100 osób.
Na Syberii zachowały się również polskie cmentarze z przełomu XIX i XX wieku, m.in. w Wierszynie (w obwodzie irkuckim), Wilence, Kanoku i Alaksandrówce (w Kraju Krasnojarskim), Biełostoku (w obwodzie tomskim) oraz Despotzenowce, Botwino i Hryniewiczach (w obwodzie omskim) oraz polskie mogiły na nekropoliach prawosławnych. Najwięcej – na Cmentarzu Troickim w Krasnojarsku. Polskie groby z przełomu XIX i XX wieku znajdują się też m.in. na cmentarzach w Tobolsku, Ufie, Permie i Minusińsku.
Krezy24.pl/dzieje.pl
