• Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa
Kresy24.pl
  • 19 lis 2026
  • Archiwa Czasopism
    • Archiwum Dziennika Kijowskiego
    • Archiwum Gazety Polskiej Bukowiny
    • Archiwum Głosu Polonii
    • Archiwum Głosu znad Niemna
    • Archiwum Kuriera Galicyjskiego
    • Archiwum Kwartalnika Echa Polesia
    • Archiwum Kwartalnika Krynica
    • Archiwum Magazynu Polskiego
    • Archiwum Monitora Wołyńskiego
    • Archiwum Mozaiki Berdyczowskiej
    • Archiwum pisma Nasze Drogi
    • Archiwum pisma Polacy Donbasu
    • Archiwum Słowa Polskiego
    • Archiwum Słowa Życia
    • Archiwum Tęczy Żytomierszczyzny
    • Archiwum pisma Polonia Charkowa
    • Archiwum pisma Wołanie z Wołynia
    • Archiwum Polak na Łotwie
    • Archiwum Polaka Małego
    • Archiwum Polaka w Niemczech
  • Filmoteka
  • Niepodległość
  • Polacy na (Bliskim) Wschodzie
  • Trójmorze
  • TV Kresy24.pl
  • Archiwum Kresowe
Kresy24.pl
  • Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa

Antoni Radczenko: Problem autorytaryzmu polskiej mniejszości na Litwie

30 sty 2019

Być może jest to spadek po zaborach i komunie, ale Polacy litewscy mają jedną wspólną cechę z Rosjanami. Lubią ubóstwiać władzę…

Nie warto porównywać Rosji Putina do Wileńszczyzny Tomaszewskiego. To przede wszystkich jest krzywdzące dla rzeczywistych ofiar Kremla, takich jak Anna Politkowska czy Boris Niemcow. Oba twory mają jednak podobną genezę, jeśli chodzi o miejsce w którym teraz się znajdują. Geneza tkwi w latach 90-tych., które dla jednych były „okresem wolności”, dla drugich „chaosu i upodlenia”.

Nie wchodząc w spory historyczne, która z koncepcji jest bliższa prawdzie, nie da się zaprzeczyć, że po rozpadzie ZSRR Rosja po raz kolejny na krótki okres zwróciła się w stronę demokracji. Jednak właśnie walka o zachodnie wartości ekipy Jelcyna z pozostałościami komunistycznej despocji stworzyła fundament dla przyszłej putinowskiej autokracji. Miażdżąc w 1993 r. czerwono-brunatną opozycję Jelcyn faktycznie narzucił autorytarną konstytucję nadającą zbyt szerokie uprawnienia dla osoby prezydenta. Później nastąpiły wybory roku 1996, kiedy Rosjanie po raz pierwszy zetknęli się ze zmasowanym atakiem propagandy medialnej, z którą teraz (nie tylko Rosjanie, ale również my) musimy zmagać się na co dzień. I tak małymi krokami, w wybranej przed laty koncepcji, Rosja znalazła się tam, gdzie się znalazła…

Na przełomie lat 80-90 XX wieku, kiedy mieliśmy do czynienia z jesienią ludów, podobnie jak w całej Litwie, na Wileńszczyźnie również wrzało życie społeczno-polityczne. Obok Jana Sienkiewicza i Ryszarda Maciejkiańca w ZPL działali Jerzy Surwiłło, Czesław Okińczyc, Zbigniew Balcewicz, Artur Płokszto. Niestety wkrótce pierwsi dwaj usunęli z szeregów Związku swych zbytnio ambitnych i o odmiennych poglądach kolegów. W krótkim czasie z oddolnej, demokratycznej struktury, ZPL przeistoczył się de facto w prywatny folwark Ryszarda M. Niestety Maciejkianiec przecenił własne siły i charyzmę.

Dyktatorski styl rządzenia dał się we znaki dołom partyjnym, co umiejętnie wykorzystał Waldemar Tomaszewski odsuwając Maciejkiańca od koryta. Dochodząc do władzy na hasłach walki z nepotyzmem, Tomaszewski, jako „klasyczny rewolucjonista”, zamiast zmieniać zaistniałą strukturę, przejął ją i wzmocnił. Pamiętając casus Maciejkiańca stworzył taki system, gdzie „przewrót” byłby niemożliwy lub maksymalnie odsunięty w czasie. W pozostałych kwestiach jego polityka niczym nie różniła się od poprzednika: „miernych, ale biernych” awansował, „hardych i ambitnych” odsuwał.

Niestety dzięki okolicznościom historycznym partia zaczęła być utożsamiana z całą społecznością polską na Litwie, dlatego osoby nie zgadzające się z wodzem odsuwały się nie tylko od partii, ale również od polskości.

Podobnie jak Rosja Putina, Wileńszczyzna Tomaszewskiego jest tworem absolutnie nie nadającym się do klasycznych badań politologicznych czy socjologicznych. Tak naprawdę nie wiemy, co dziejesię wewnątrz „aparatu władzy” i wszystko zależy od widzimisię jednego człowieka.

Dlatego warto podkreślić, że problem tkwi nie w osobie Tomaszewskiego. Tomaszewski podobnie jak Maciejkianiec, co udowodniła historia, za miesiąc, rok lub lat 10 zniknie ze sceny. Nie zniknie jednak problem autorytaryzmu, z którym zmaga się polska społeczność na Litwie.

Więc jeśli za trzecim podejściem wszystko pójdzie po przetartym szlaku, to polskość na Litwie jeszcze bardziej się skurczy.

Dlatego o tym musimy myśleć już dzisiaj – nawet jeśli perspektywy są zbyt odległe – inwestując w społeczeństwo obywatelskie – myślące i otwarte.
Tak, by przy kolejnej zmianie prezesa nie nastąpić na te same grabie…

Ten komentarz ukazał się 28 stycznia na antenie audycji polskiej litewskiego radia publicznego LRT Klasika.

zw.lt

< Idź pod prąd Zobacz inny >
Ważne? Ciekawe? Podaj dalej:

Nie przegap w tym temacie:

K24“Nie dopuścimy do zacierania śladów zbrodni” K24“Ten system tak samo zabijał na Litwie, jak w Polsce”. Dokumenty IPN o represjach Sowietów wobec polskiego i litewskiego podziemia K24Ukraińcy, nie idźcie tą drogą! Tak zaczyna się totalitaryzm!
  • Tagi
  • autorytaryzm
  • dyktator
  • historia
  • Jelcyn
  • Kreml
  • Niemcow
  • Polacy na Kresach
  • Polacy na Litwie
  • Polacy na Wileńszczyźnie
  • Politkowska
  • Sienkiewicz
  • społeczeństwo
  • Tomaszewski
  • Wileńszczyzna
  • ZPL
  • Związek Polaków na Litwie
  • Związek Sowiecki

NAJNOWSZE WIADOMOŚCI

Makabra w szpitalu. 29-lekarz próbował tuszować własną pomyłkę

Makabra w szpitalu. 29-lekarz próbował tuszować własną pomyłkę

Putin elegancko upokorzony. Wystarczył jeden gest Xi (WIDEO)

Putin elegancko upokorzony. Wystarczył jeden gest Xi (WIDEO)

Tu czai się prawdziwe zagrożenie dla Łukaszenki

Tu czai się prawdziwe zagrożenie dla Łukaszenki

Przymykamy oczy? Zachód powtarza błąd, który wyniósł Putina do władzy

Przymykamy oczy? Zachód powtarza błąd, który wyniósł Putina do władzy

Ocaliła polskość na Grodzieńszczyźnie. Wołkowysk żegna Annę Sadowską

Ocaliła polskość na Grodzieńszczyźnie. Wołkowysk żegna Annę Sadowską

Atak na Europę, eskalacja czy użycie broni jądrowej. Jak odpowie Putin?

Atak na Europę, eskalacja czy użycie broni jądrowej. Jak odpowie Putin?

Chwila, która przejdzie do historii (WIDEO)

Chwila, która przejdzie do historii (WIDEO)

Bez Starlinka i bez Muska. Kijów ujawnia tajemnicę operacji

Bez Starlinka i bez Muska. Kijów ujawnia tajemnicę operacji

Chcą do UE, ale Moskwa... Władza pokazała karty

Chcą do UE, ale Moskwa... Władza pokazała karty

Ambasador zaskakuje: Korupcja na Ukrainie jest wyolbrzymiana

Ambasador zaskakuje: Korupcja na Ukrainie jest wyolbrzymiana

Dziesiątki eksplozji: Most Krymski runął do morza!

Dziesiątki eksplozji: Most Krymski runął do morza!

Warszawa: Nastolatek z Rosji groził masakrą w szkole

Warszawa: Nastolatek z Rosji groził masakrą w szkole

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Walczyły o polskość na Białorusi. Spotkał je wielki zaszczyt

Walczyły o polskość na Białorusi. Spotkał je wielki zaszczyt

Nadchodzi potężny wstrząs dla Ukrainy. „To prawie jedna trzecia narodu”

Nadchodzi potężny wstrząs dla Ukrainy. „To prawie jedna trzecia narodu”

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Doniesienia ws. Mostu Krymskiego potwierdziły się. Powołano sztab kryzysowy

Doniesienia ws. Mostu Krymskiego potwierdziły się. Powołano sztab kryzysowy

Największy przelew w historii! Ukraina dostanie od nas miliardy

Największy przelew w historii! Ukraina dostanie od nas miliardy

  • Click here - to select or create a menu
Projekt finansowany ze środków MSZ
© Kresy24.pl 2026. Wszelkie Prawa Zastrzeżone. O nas i Kontakt | Polityka prywatności
Produkcja: Fundacja Wolność i Demokracja