14 stycznia w Historii Kresów

14 stycznia 2014

Adam Jerzy

1770 – urodził się książę Adam Jerzy Czartoryski – mąż stanu Królestwa Polskiego i Powstania Listopadowego, zasłużony dla polskich szkół na Kresach.

Pełnił funkcję ministra spraw zagranicznych Rosji (1804-1806) i senatora-wojewody Królestwa Polskiego. W 1803 r. I mianował go kuratorem wileńskiego okręgu naukowego. Na tym stanowisku Czartoryski przyczynił się do rozwoju oświaty na wschodnich ziemiach zabranych dawnej Rzeczypospolitej. Rozbudował sieć szkół parafialnych z językiem polskim. Położył duże zasługi dla rozwoju Uniwersytetu Wileńskiego. W 1824 r. po procesie Filomatów i Filaretów podał się do dymisji. Był także pisarzem i mecenasem sztuki.


W Powstaniu Listopadowym był m.in. prezesem Rządu Narodowego. Po upadku Powstania stworzył na emigracji w Paryżu konserwatywny obóz Hotel Lambert, popierający antyrosyjską politykę państw europejskich. Zmarł w 1861 r.

1718 – urodziła się Katarzyna Agnieszka Ludwika – litewska łowczyna, działaczka konfederacji barskiej. Zmarła w 1779 r.


1729 – urodził się Feliks – polski duchowny katolicki, biskup krakowski i łucki. Zmarł w 1800 r.

1919 – w Huciskach koło Tarnopola urodził się Jan – katolicki biskup, ordynariusz diecezji kamieniecko -podolskiej. Ukończył seminarium duchowne we Lwowie, pracował na parafii w Gródku Podolskim, był wikariuszem i katechetą w katedrze i parafii Matki Boskiej Śnieżnej we Lwowie.

W latach powojennych jako jeden z nielicznych kapłanów katolickich na tym terenie z narażeniem życia i w każdej chwili ryzykując deportacją starał się zapewnić opiekę duszpasterską wiernym na prawie połowie terytorium dzisiejszej diecezji kamieniecko – podolskiej. Po jej odrodzeniu erygował wyższe seminarium duchowne w Gródku Podolskim i wznowił działalność ponad 200 parafii. Zmarł w 2003 r. w Kamieńcu Podolskim.

1945 – w Wilnie urodziła się Barbara Podmiotko – polska dziennikarka i prezenterka radiowa, znawczyni i propagatorka muzyki francuskiej.

1954 – zmarł Nikodem – polski generał. W 1918 r. działał w Samoobronie Grodzieńskiej. W latach 1919-22 dowodził kompanią w Białostockim Pułku Strzelców w składzie 1 Dywizji Litewsko – Białoruskiej. Wraz z macierzystym pułkiem walczył z bolszewikami i wziął udział w tzw. buncie Żeligowskiego i zajęciu Wilna we wrześniu 1920 r.

W 1939 r. brał udział w bitwie pod Kockiem. Nie poszedł potem do niewoli lecz rozpoczął działalność konspiracyjną. Komendant Okręgu Związku Walki Zbrojnej, a od 1943 r. 5 Kresowej Dywizji Piechoty w Armii Polskiej na Wschodzie. Urodzony w 1893 r. na Podlasiu.

1984 – zmarł Henryk Glass – polski instruktor harcerski, oficer AK, wiceszef Porozumienia Antykomunistycznego, organizator i kierownik Wydziału „W” w Społecznym Komitecie Antykomunistycznym „Antyk”.

Urodzony w 1896 r. Wychowywał się w Kijowie. Należał do tajnego Zetu i Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Potem został żołnierzem I Korpusu Polskiego generała Dowbora-Muśnickiego w Mińsku Litewskim.

19 stycznia 1919 r. mianowany p.o. Naczelnika tajnego Harcerstwa Polskiego na Rusi i w Rosji. Ostrzeżony przed aresztowaniem przez jednego ze swoich informatorów uciekł z Kijowa. Po trwającej miesiąc wędrówce w przebraniu bolszewickiego żołnierza przez i przedostał się na polską stronę frontu.

Brał udział w akcji ratowania na Kresach setek Polaków, głównie rodzin ziemiańskich i inteligencji kresowej oraz ich ewakuacji do Polski. W czasie wojny polsko-bolszewickiej w 1920 r. był oficerem wywiadu.

2008 – zmarła Justyna Kreczmarowa – polska aktorka. Absolwentka Studia Wandy Siemaszkowej we Lwowie. Występowała w Stanisławowie, Lwowie, Warszawie, Lublinie, Łodzi i Katowicach. Urodzona w 1918 r.

Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 14 stycznia

Podziel się tym z innymi. Udostępnij na:

Komentarze nawołujące do przemocy, zawierające zniesławienia, wulgaryzmy, groźby karalne lub spam będą usuwane. Również wpisy osób podających nieprawdziwy email.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *