10 grudnia 1812 r. wojska rosyjskie po krwawych walkach zajęły Wilno, rozgramiając wycofującą się z Moskwy armię Napoleona. Na ulicach leżały dziesiątki tysięcy zwłok francuskich żołnierzy.
Te dramatyczne wydarzenia obszernie opisuje Andrzej Tomaszewicz z Wilna na portalu Napoleon.org.pl. Przypomnimy więc tylko, że odwrót napoleońskiej Wielkiej Armii rozpoczął się 19 października, a 8 grudnia dotarła ona w opłakanym stanie do Wilna, rozpaczliwie powstrzymując ścigające ją oddziały rosyjskie. Francuzów wspierały miejscowe formacje Tatarów litewskich i polska Legia Nadwiślańska. Wygłodzeni, zmarznięci i wycieńczeni żołnierze masowo umierali.
Walki na przedpolach Wilna trwały od rana 9 grudnia. Rozbite oddziały francuskie schroniły się w końcu w mieście, do którego Rosjanie próbowali wedrzeć się przez Ostrą Bramę. Francuzi zdołali ją jednak zabarykadować. Armia rosyjska rozpoczęła więc ostrzał artyleryjski Wilna powodując panikę. Napoleońscy żołnierze nie zechcieli już wychodzić z ciepłych domów i walczyć na 20-stopniowym mrozie. Woleli dostać się do niewoli. W końcu wieczorem 9 grudnia Francuzi zaczęli wycofywać się z Wilna na Kowno pozostawiając zapasy żywności. W czasie tego odwrotu zginęły kolejne tysiące żołnierzy.
W mieście broniły się już tylko resztki V korpusu polskiego i Legii Nadwiślańskiej. 10 grudnia do rosyjskiej niewoli dostało się 9800 żołnierzy, 7 generałów oraz 5200 rannych i chorych w wileńskich szpitalach. Na ulicach Wilna leżało 40 tys. trupów żołnierzy napoleońskich. Łącznie w tych dniach w rejonie miasta zginęło ich 80 tysięcy. Zwłoki te leżały na ulicach aż do wiosny i dopiero wtedy władze rosyjskie w obawie przed epidemią zorganizowały pochówek w wałach umocnień miejskich. Część zwłok palono w ogromnych stosach na Zwierzyńcu. W 2002 r. znaleziono miejsce pogrzebania 3 tys. żołnierzy i w następnym roku uroczyście pochowano ich szczątki na Cmentarzu Antokolskim.
Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe / Napoleon.org.pl
