11 grudnia 1994 r. w Edynburgu zmarł gen. Stanisław Maczek, urodzony pod Lwowem słynny dowódca 10 Brygady Kawalerii Pancernej, uczestnik obu wojen światowych, wojny z bolszewikami i Ukraińcami.
Był chyba najwybitniejszym dowódcą w całej historii Wojska Polskiego. Jego zbrojne czyny z okresu II wojny światowej są powszechnie znane. Tymczasem mniej się mówi o jego udziale w wojnie z Ukraińcami o Kresy Wschodnie i o walce z bolszewikami. Przypomnimy więc pokrótce ten etap życia Stanisława Maczka.
Urodzony w 1892 r. w Szczercu pod Lwowem, ukończył gimnazjum w Drohobyczu, skąd rodzina przeniosła się do Lwowa. Tam w latach 1910–14 studiował filozofię i polonistykę na Uniwersytecie Lwowskim. W tym czasie zaczął też działać w Związku Strzeleckim skąd trafił do Legionów Polskich.
W czasie I wojny służył w armii austro-węgierskiej na froncie włoskim, a w 1918 r. wstąpił do Wojska Polskiego. Dowodził kompanią idącą na odsiecz oblężonego przez Ukraińców Lwowa. 20 listopada w Ustrzykach Dolnych jego żołnierze opanowali wojskowy pociąg ukraiński. Potem zdobyli węzeł kolejowy Chyrów i Felsztyn, zaś w następnym roku Drohobycz, Borysław i Stanisławów. Maczek walczył też o Czerniów, Buczacz, Czortków, Husiatyn i doszedł aż do rzeki Zbrucz, za którą wyrzucił wojska ukraińskie. Na polu walki został awansowany przez Józefa Piłsudskiego do stopnia kapitana.
Z kolei w czasie wojny z bolszewikami batalion kpt. Maczka zdobył miasto Waręż i przełamał front 24 dywizji sowieckiej. Po wojnie Stanisław Maczek nadal był związany z Kresami, początkowo w ramach służby w II Oddziale Sztabu Generalnego został wyznaczony na szefa Ekspozytury Nr 5 we Lwowie, a w marcu 1929 r. przeniesiony do 81 Pułku Strzelców Grodzieńskich w Grodnie na stanowisko dowódcy pułku.
Ostatnią swoją bitwę na terytorium Polski stoczył we wrześniu 1939 r. właśnie w obronie Lwowa. Po inwazji sowieckiej przekroczył granicę i przez Węgry dostał się na Zachód, gdzie rozpoczyna się kolejny – ten najbardziej znany etap jego bojowego szlaku, o którym możemy przeczytać w wielu źródłach i wspomnieniach.
Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe
