• Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa
Kresy24.pl
  • 16 lis 2026
  • Archiwa Czasopism
    • Archiwum Dziennika Kijowskiego
    • Archiwum Gazety Polskiej Bukowiny
    • Archiwum Głosu Polonii
    • Archiwum Głosu znad Niemna
    • Archiwum Kuriera Galicyjskiego
    • Archiwum Kwartalnika Echa Polesia
    • Archiwum Kwartalnika Krynica
    • Archiwum Magazynu Polskiego
    • Archiwum Monitora Wołyńskiego
    • Archiwum Mozaiki Berdyczowskiej
    • Archiwum pisma Nasze Drogi
    • Archiwum pisma Polacy Donbasu
    • Archiwum Słowa Polskiego
    • Archiwum Słowa Życia
    • Archiwum Tęczy Żytomierszczyzny
    • Archiwum pisma Polonia Charkowa
    • Archiwum pisma Wołanie z Wołynia
    • Archiwum Polak na Łotwie
    • Archiwum Polaka Małego
    • Archiwum Polaka w Niemczech
  • Filmoteka
  • Niepodległość
  • Polacy na (Bliskim) Wschodzie
  • Trójmorze
  • TV Kresy24.pl
  • Archiwum Kresowe
Kresy24.pl
  • Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa

Turcja: koniec snu Atatürka?

17 kwi 2017

Wczoraj odbyło się w Turcji referendum ustrojowe, w którym zapytano naród, czy życzy sobie wzmocnienia roli prezydenta. Według szefa komisji wyborczej wynik głosowania jest wiążący, według zagranicznych obserwatorów, został on wypaczony przez “cuda nad urną”.

Prezydent Recep Tayyip Erdogan ma szansę przejść do historii. Nie tej lokalnej i przyczynkarskiej, ale najzupełniej powszechnej, jako grabarz kemalizmu, od lat 20. XX wieku – tureckiej ideologii metapolitycznej.

Dlaczego piszę o ideologii metapolitycznej, a nie po prostu politycznej? Ano dlatego, że przez ostatnie 80 z górą lat można było mieć nad Bosforem różne poglądy, pod warunkiem, że mieściły się w ramach kemalistowskiego ładu.

Cóż to takiego kemalizm? Słowo pochodzi od słowa “kemal” –  przydomka Mustafy Paszy (późniejszego Atatürka), jakim został obdarzony jeszcze w szkole, a który po turecku oznacza “doskonałość”.

Kemalizm jest zatem ideologią udoskonalenia – poprzez modernizację, a jednocześnie stanowi intelektualną spuściznę Ojca Wszystkich Turków – bo to właśnie znaczy “Atatürk”. Zachowajmy w pamięci oba te aspekty.

Sześć filarów, przestawianych jako strzały, tworzy kemalizm. Wśród nich znajduje się republikanizm – rozumiany jednak nie na sposób polski, ale raczej francuski, bo to stamtąd kemalizm czerpał wzorce, i świeckie państwo.

Słowo komentarza: nad Wisłą rozdział państwa od kościoła postulowany jest przed ateistów i antyklerykałów (rzadziej agnostyków), słowem przez tych, którzy nie dopuszczają łączenia porządku metafizycznego i publicznego.

W Turcji jednak sekularyzacja miała charakter inny. To była odpowiedź na koncentrację władzy politycznej i duchowej w jednym ręku – w ręku sułtana, który mógł pozbawić życia np. za apostazję.

Recep Erdogan, o którym już mówiłem i o którym nie jestem w stanie – mimo wszystkie zastrzeżenia – mówić bez podziwu dla jego zręczności, rządzi krajem od 2002 roku, skutecznie podmywając fundamenty kemalizmu.

Kilkanaście miesięcy wcześniej założył AK Parti, której nazwę tłumaczy się jako “Partię Sprawiedliwości i Rozwoju”, co jednak nie oddaje w pełni kolejnej gry słów, jako że zbitka “AK” jako adiectivum oznacza “śródziemnomorski”.

Dlaczego to takie ważne? – zapyta ktoś. Czy to nie wszystko jedno, z jakim akwenem – Turcję opływają aż trzy – połączy się asocjacyjnie nazwę ugrupowania?

Otóż nie! Jeśli Morze Egejskie kojarzy się z kierunkiem modernistycznym i europejskim, Morze Czarne z konserwatystami, pięć razy dziennie modlącymi się w stronę Mekki, to Morze Śródziemne łączy te dwa elementy.

Proszę sobie zestawić widok bezwstydnie imprezowej Antalyi – lub którejś z okolicznych miejscowości – z Adaną, gdzie za picie alkoholu może w pysk nie dadzą, ale spode łba popatrzą.

A jednak! Obie ta regiony głosują twardo na AK Parti, czyli na Erdogana. Jak to się robi? Jak, nie tracąc wyborcy konserwatywnego, pozyskać przysłowiowego leminga?

Każdemu trzeba dać to, co jego. Na wiecu w północno-wschodniej Anatolii trzeba rzucić kilka słów o zdradzonej tradycji, w Antalyii – rozprawiać o zaletach gospodarki wolnorynkowej. Wszystko zaprawiamy szczyptą charyzmy.

A teraz Erdogan zapragnął sięgnąć po całą pulę. Prezydent od 2014 roku, chce zlikwidować urząd premiera i przejąć jego prerogatywy oraz umożliwić sobie wprowadzenie stanu wyjątkowego bez zgody parlamentu.

Przy okazji marzy mu się kara śmierci – przede wszystkim dla zbrodniarzy stanu, czyli, tłumacząc na nasze: dla takich, którzy chcieliby powtórzyć wyczyn opozycji z lata ubiegłego roku.

Referendum się odbyło, zwolennicy prezydenta (można było ich poznać po tym, że demonstrowali z hasłem “Evet”, tur. “tak”) zdobyli 50% z groszami. 52% bodajże.

Na taki wynik zawyła Europa, opierając się na opinii międzynarodowych ekspertów, którzy stwierdzili fałszerstwa na na – szukam przymiotnika – znaczącą skalę.

Część kart do głosowania miała bowiem być niepodstemplowana, co teoretycznie odbiera im ważność ex definitione, ale nie w Turcji. Przewodniczący komisji wyborczej zapewniał, że część kart tak właśnie została wydrukowana.

Ale protesty zapowiadają również przegrane siły polityczne, w tym kemaliści skupieni w partii CHP, za godło swe mającej owe sześć strzał, o których pisałem na początku. Z wynikiem nie pogodzili się oczywiście Kurdowie.

Pytanie, czy władze w Ankarze, mnożąc fronty, nie skazują się – a wiele na to wskazuje – już nie tyle na izolację, ale na przewlekły konflikt regionalny i wewnętrzny.

Osobiście uważam, że Erdogan wie, co robi. Z jednej strony czuje, że Europa mimo pohukiwań, nic mu nie zrobi. Z drugiej strony zbiera chyba siły przed dużą (walną?) rozgrywką o hegemonię na Bliskim Wschodzie.

Jednocześnie opozycja, zarówno ta kurdyjska, jak i lewicowo-republikańska jest wyjątkowo słaba. Erdogan może “podkręcać” wyniki referendum, ale nawet bez szwindli to on ma polityczny przywilej “formułowania problemu”.

Dominik Szczęsny-Kostanecki

< Idź pod prąd Zobacz inny >
Ważne? Ciekawe? Podaj dalej:

Nie przegap w tym temacie:

K24“W Syrii może zacząć się III wojna światowa”. Rozmowa z Marcinem Mamoniem K24Prezydent Turcji z wizytą w Polsce: podpisano pięć ważnych umów K24Ankara potępiła działania Armenii w Górskim Karabachu (WIDEO)
  • Tagi
  • Erdogan
  • Europa
  • Kurdowie
  • Morze Czarne
  • Morze Śródziemne
  • referendum
  • Turcja

NAJNOWSZE WIADOMOŚCI

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Rosyjscy propagandyści puścili to w świat. Chodzi o prezydenta

Rosyjscy propagandyści puścili to w świat. Chodzi o prezydenta

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Tego jeszcze nie było. Reakcja Zełenskiego zmieni wszystko!

Tego jeszcze nie było. Reakcja Zełenskiego zmieni wszystko!

Piekło nad bazą Su-34. Co najmniej 30 eksplozji i drugi potężny cios (WIDEO)

Piekło nad bazą Su-34. Co najmniej 30 eksplozji i drugi potężny cios (WIDEO)

Białorusini idą na rzeź. Jest cicha zgoda Mińska

Białorusini idą na rzeź. Jest cicha zgoda Mińska

Główna ofensywa Rosji załamała się! Ale co z Kramatorskiem?

Główna ofensywa Rosji załamała się! Ale co z Kramatorskiem?

Strategiczna rafineria zaliczyła "piątek 13-go"! Płonie (WIDEO)

Strategiczna rafineria zaliczyła "piątek 13-go"! Płonie (WIDEO)

Słowa Łukaszenki dają do myślenia. Ukraina szykuje się na powtórkę

Słowa Łukaszenki dają do myślenia. Ukraina szykuje się na powtórkę

Zielone ludziki Putina wchodzą na Białoruś! Milicja bezradna

Zielone ludziki Putina wchodzą na Białoruś! Milicja bezradna

Zaskakująca oferta Kremla w sprawie Białorusi

Zaskakująca oferta Kremla w sprawie Białorusi

Córka Putina urodziła Zełenskiemu syna!

Córka Putina urodziła Zełenskiemu syna!

Zamach w Moskwie! Prawa ręka premiera (WIDEO)

Zamach w Moskwie! Prawa ręka premiera (WIDEO)

Uderzenie w okręt na Bałtyku! Koniec bezpiecznych portów

Uderzenie w okręt na Bałtyku! Koniec bezpiecznych portów

Wrócili z rozmów. Znów pogadali. Zapowiedzieli rozmowy. I inne rozmowy

Wrócili z rozmów. Znów pogadali. Zapowiedzieli rozmowy. I inne rozmowy

Trump i Musk znów blokują Starlinka! Kijów znalazł na to sposób

Trump i Musk znów blokują Starlinka! Kijów znalazł na to sposób

Zełenski: Wojna może się zakończyć do końca 2026 roku

Zełenski: Wojna może się zakończyć do końca 2026 roku

Pentagon ma scenariusz! Styczeń 2027: Koniec Putina i wojna z NATO

Pentagon ma scenariusz! Styczeń 2027: Koniec Putina i wojna z NATO

  • Click here - to select or create a menu
Projekt finansowany ze środków MSZ
© Kresy24.pl 2026. Wszelkie Prawa Zastrzeżone. O nas i Kontakt | Polityka prywatności
Produkcja: Fundacja Wolność i Demokracja