• Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa
Kresy24.pl
  • 15 lis 2026
  • Archiwa Czasopism
    • Archiwum Dziennika Kijowskiego
    • Archiwum Gazety Polskiej Bukowiny
    • Archiwum Głosu Polonii
    • Archiwum Głosu znad Niemna
    • Archiwum Kuriera Galicyjskiego
    • Archiwum Kwartalnika Echa Polesia
    • Archiwum Kwartalnika Krynica
    • Archiwum Magazynu Polskiego
    • Archiwum Monitora Wołyńskiego
    • Archiwum Mozaiki Berdyczowskiej
    • Archiwum pisma Nasze Drogi
    • Archiwum pisma Polacy Donbasu
    • Archiwum Słowa Polskiego
    • Archiwum Słowa Życia
    • Archiwum Tęczy Żytomierszczyzny
    • Archiwum pisma Polonia Charkowa
    • Archiwum pisma Wołanie z Wołynia
    • Archiwum Polak na Łotwie
    • Archiwum Polaka Małego
    • Archiwum Polaka w Niemczech
  • Filmoteka
  • Niepodległość
  • Polacy na (Bliskim) Wschodzie
  • Trójmorze
  • TV Kresy24.pl
  • Archiwum Kresowe
Kresy24.pl
  • Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa

Iwieńczanie – Fabian Martynow Łotysz i ITCH

23 cze 2012

(Na podstawie dokumentu udostępnionego przez Panią Monikę Dąbrowską – Bolesta i Pana Tomasza Bolesta)

Mińsk 1904 r., Ewelina z siostrą – córki Fabiana Łotysza. Z arch.dom. Moniki Dąbrowskiej – Bolesta i Tomasza Bolesta

(Na podstawie dokumentu udostępnionego przez Panią Monikę Dąbrowską – Bolesta i Pana Tomasza Bolesta)

Fragment dokumentu ITCH. Za zgodą P. Moniki Dąbrowskiej – Bolesta i p. Tomasza Bolesta

“W dniu 26 grudnia 1872 r., ja niżej podpisany, obywatel Guberni Mińskiej, członek Iwienieckiego Towarzystwa Chrześcijańskiego, mieszczanin Wiktor Martynowicz Marcinkiewicz wystawiam zaświadczenie mieszczaninowi p. Fabianowi Martynowi Łotyszowi – członkowi Iwienieckiego Towarzystwa Chrześcijańskiego…

“Stwierdzam, że zakupiłem od mieszczanina p. Iwana Krzysztofa należący do jego matki Anieli Mikuckiej, nowo – wybudowany drewniany dom wraz z przylegającą do niego ziemią. Dom znajduje się na placu czynszowym należącym do p. G. Plewako (Plewakowoj), w Iwieńcu przy ulicy Nowomiejskiej. Będąca moją własnością działka z domem graniczy z posesjami p. Anny Burak i p. Franciszka Sosnowskiego”.

Fragment dokumentu – podpisy świadków. Z arch.dom. Monika Dąbrowska – Bolesta i Tomasz Bolesta

Wymienione mienie ruchome i nieruchome przekazuję w wieczyste użytkowanie starającemu się o to wymienionemu p. Fabianowi Martynowi Łotyszowi. Potwierdzeniem uprawomocnienia się mojej woli – z uwagi na to, że jestem niepiśmienny, jest złożony w moim imieniu podpis prawnika (unterjusticier) Franciszka Józefa Mołczanowicza. Przy dokonanych czynnościach prawnych uczestniczyli członkowie Iwienieckiego Towarzystwa Chrześcijańskiego, świadkowie Pan Iwan Kaszyński i właścicielka dóbr ziemskich p. Elżbieta Plewako”.

“1872 goda Diekabria 26 dnia ja niżepodpiszawszijsja Minskoj Gubierni Iwienieckogo Christianskogo Obszcziestwa mieszczanin Wiktor Martynowicz Marcinkiewicz, daju jemu sprawku mieszczaninu onago obszcziestwa Fabianu Martynowu Łotyszu w tom czto dostawszijsja mnie po pokupkie ot mieszczanina Iwana Krisztofola z matieri jego Anjeli Mikuckoj – dierewianyj dom postrojennyj pri nowomiejskoj ulicie w M. Iwience na czinsziewom plieszczu T. Pliewakowoj s placiem i prinadlieżaszcziemi k niemu dodatkami ziemli graniczieszczim sasiedstwami Franca Sosnowskogo i Anny Buriacziaj, ja Marcinkiewicz pieriestupaju (?) wo wiecznoje potomstwiennoje władanije pomjanowannomu Fabianu Martynowu Łotyszu w cziem podpisywajuś, mieszczanin Wiktor Marcinkiewicz a za niego kak niegramatnogo na jego prośbu, raspisałsia untierjurist Osip Franc Mołczanowicz. Pri sowierszienji swiditieliami byli iwienieckogo christianskogo obszcziestwa mieszczanie Iwan Kaszynski, Pamieszczica Elżbieta Plewako.”

Mińsk 1904 r., Ewelina z siostrą – córki Fabiana Łotysza. Z arch.dom. Moniki Dąbrowskiej – Bolesta i Tomasza Bolesta

Z dokumentu dowiadujemy się, że po 79-ciu latach od II rozbioru Rzeczypospolitej, w Iwieńcu i na Ziemi Iwienieckiej działało Iwienieckie Towarzystwo Chrześcijańskie, które wspierało i aktywizowało inicjatywy gospodarcze mieszkańców.

Działo się to to po decyzji ministra, generał adiutanta Timoszewa z 28 listopada 1868 roku o zamknięciu w Iwieńcu dwóch murowanych kościołów: farnego pw. św. Trójcy i pw. św. Michała oraz klasztoru i drewnianej kaplicy cmentarnej.

W latach 1880 – 1885 kościoły przerobiono na cerkwie. W tym czasie Iwieniec stracił również ostatniego polskiego właściciela – Plewakę. Dwór – pałac rodowy opustoszał, zaś majątek przeszedł pod administrację rosyjską. Następnie dobra iwienieckie nabył generał Kozaryn, od którego z kolei odkupił rzeczywisty radca stanu Piotr Doroguncew.

Czy dokument wypełnia lukę faktograficzną i rzuca inne światło na zachowanie się Polaków w Iwieńcu po Powstaniu Styczniowym? Czy akt przekazania działki przez p. Wiktora Martynowicza Marcinkiewicza p. Martynowi Łotyszowi był formą samoobrony i swego rodzaju pracy organicznej, której patronowali znamienici Iwieńczanie?

Kalikst Dąbrowski i Ewelina Dąbrowska zd. Łotysz. Z arch. dom. Monika Dąbrowska – Bolesta i Tomaszm Bolesta

W dokumencie mówi się o ziemi czynszowej, tzn. że właścicielem ziemi było państwo rosyjskie. Dzierżawcy płacili czynsz dzierżawny. Po Powstaniu Styczniowym 1863 r.

Polacy nie mogli nabywać majątków ziemskich, mogli je tylko dziedziczyć. W tym kontekście nadanie ziemi Fabianowi Łotyszowi przez Iwienieckie Towarzystwo Chrześcijańskie wskazuje na próbę obrony polskiego stany posiadania!

Pan Fabian Martynow Łotysz był teściem p. Kaliksta Dąbrowskiego, który w okresie XX – lecia międzywojennego posiadał w Iwieńcu cegielnię zbudowaną na terenie przekazanym przez Iwienieckie Towarzystwo Chrześcijańskie.

Interesujące może być pytanie, czy p. Wiktor Martynowicz Marcinkiewicz miał związki rodzinne z białorusko – polskim pisarzem Wincentym Dunin Marcinkiewiczem, który od 1840 r. mieszkał w pobliskiej Lucynce?

Znak wodny na dokumencie, rys.wyk. Tomasz Bolesta

Dokument nie posiada pieczęci. Sporządzony został kursywą, na papierze z wizerunkiem mitry i skrzyżowanej stuły.

Mitra (św. Kazimierza Jagiellończyka 1458 – 1484,  drugi syn króla Kazimierza Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki) i skrzyżowane stuły – buławy, znaki dostojeństwa i władzy. Były wzorem dla podejmujących służbę publiczną, przykładem życia religijnego z działalnością polityczną.

Stanisław Karlik

 

< Idź pod prąd Zobacz inny >
Ważne? Ciekawe? Podaj dalej:

Nie przegap w tym temacie:

K24Skrwawione ziemie – Europa między Hitlerem a Stalinem K24Brakuje im solidarności K24Łukaszenka w amoku
  • Tagi
  • Burak
  • Dąbrowski
  • historia
  • historia Kresów Wschodnich
  • Iwieniec
  • Kazimierz Jagiellończyk
  • Kresy Wschodnie
  • Łotwa
  • Marcinkiewicz
  • Mińsk
  • Plewako
  • Polacy na Białorusi
  • Polacy na Kresach
  • Sosnowski
  • św. Kazimierz

NAJNOWSZE WIADOMOŚCI

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Rosyjscy propagandyści puścili to w świat. Chodzi o prezydenta

Rosyjscy propagandyści puścili to w świat. Chodzi o prezydenta

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Tego jeszcze nie było. Reakcja Zełenskiego zmieni wszystko!

Tego jeszcze nie było. Reakcja Zełenskiego zmieni wszystko!

Piekło nad bazą Su-34. Co najmniej 30 eksplozji i drugi potężny cios (WIDEO)

Piekło nad bazą Su-34. Co najmniej 30 eksplozji i drugi potężny cios (WIDEO)

Białorusini idą na rzeź. Jest cicha zgoda Mińska

Białorusini idą na rzeź. Jest cicha zgoda Mińska

Główna ofensywa Rosji załamała się! Ale co z Kramatorskiem?

Główna ofensywa Rosji załamała się! Ale co z Kramatorskiem?

Strategiczna rafineria zaliczyła "piątek 13-go"! Płonie (WIDEO)

Strategiczna rafineria zaliczyła "piątek 13-go"! Płonie (WIDEO)

Słowa Łukaszenki dają do myślenia. Ukraina szykuje się na powtórkę

Słowa Łukaszenki dają do myślenia. Ukraina szykuje się na powtórkę

Zielone ludziki Putina wchodzą na Białoruś! Milicja bezradna

Zielone ludziki Putina wchodzą na Białoruś! Milicja bezradna

Zaskakująca oferta Kremla w sprawie Białorusi

Zaskakująca oferta Kremla w sprawie Białorusi

Córka Putina urodziła Zełenskiemu syna!

Córka Putina urodziła Zełenskiemu syna!

Zamach w Moskwie! Prawa ręka premiera (WIDEO)

Zamach w Moskwie! Prawa ręka premiera (WIDEO)

Uderzenie w okręt na Bałtyku! Koniec bezpiecznych portów

Uderzenie w okręt na Bałtyku! Koniec bezpiecznych portów

Wrócili z rozmów. Znów pogadali. Zapowiedzieli rozmowy. I inne rozmowy

Wrócili z rozmów. Znów pogadali. Zapowiedzieli rozmowy. I inne rozmowy

Trump i Musk znów blokują Starlinka! Kijów znalazł na to sposób

Trump i Musk znów blokują Starlinka! Kijów znalazł na to sposób

Zełenski: Wojna może się zakończyć do końca 2026 roku

Zełenski: Wojna może się zakończyć do końca 2026 roku

Pentagon ma scenariusz! Styczeń 2027: Koniec Putina i wojna z NATO

Pentagon ma scenariusz! Styczeń 2027: Koniec Putina i wojna z NATO

  • Click here - to select or create a menu
Projekt finansowany ze środków MSZ
© Kresy24.pl 2026. Wszelkie Prawa Zastrzeżone. O nas i Kontakt | Polityka prywatności
Produkcja: Fundacja Wolność i Demokracja