8 marca w Historii Kresów

8 marca 2014

Ignacy przy pracy

1822 – urodził się Ignacy Łukasiewicz – wynalazca lampy naftowej, pionier przemysłu naftowego. To w jego lwowskiej aptece w 1853 r. po raz pierwszy na świecie rozbłysła lampa naftowa.

Nie ulega wątpliwości, że ten wielki człowiek Kresów zmienił losy ludzkiej cywilizacji. Jego lampa była kilkakrotnie wydajniejsza od zwykłych świec, a tańsza w eksploatacji od olejów i oświetlenia gazowego. W dniu 31 lipca 1853 r. jako pierwszy lampami naftowymi został oświetlony lwowski szpital powszechny. W II połowie XIX wieku lampy naftowe stały się na całym świecie najpopularniejszym sposobem oświetlenia wnętrz. Wyparła je dopiero żarówka elektryczna.






Łukasiewicz jako pierwszy wykorzystał ropę naftową na skalę przemysłową i dorobił się na ropie dużego majątku. Jednak jako wielki społecznik dużą część swoich środków łożył na zakładanie sadów, budowę dróg, mostów, szkół i szpitali w Galicji. Walczył z biedą i alkoholizmem, tworzył kasy zapomogowe i fundusze emerytalne. Był także polskim działaczem niepodległościowym. Zmarł w 1882 r.

1575 – zmarł Jerzy – hetman wielki i polny koronny, wojewoda podolski, kasztelan kamieniecki, poseł na Sejm. Był zwolennikiem unii polsko – litewskiej. Urodzony w 1510 r.






1761 – w Pikowie na Podolu urodził się Jan – polski pisarz, podróżnik, polityk, historyk, pierwszy archeolog polski, badacz starożytności słowiańskich. Zmarł w 1815 r.

1769: Rosjanie zdobyli twierdzę .

1878 – w Stanisławowie urodził się Jan Szczepkowski – polski rzeźbiarz. Zmarł w 1964 r.

1890 – w Tarnopolu urodził się Eugeniusz – arcybiskup krakowski, w latach 1944-1962 – arcybiskup metropolita lwowski. Jako wicedyrektor seminarium duchownego we Lwowie, po jego zlikwidowaniu przez okupacyjne władze radzieckie w 1939 r. prowadził dalszą posługę udzielając święceń i podtrzymując działalność seminarium.

Mimo licznych szykan organizował pomoc kościelną dla dziesiątków tysięcy Polaków wywiezionych w głąb ZSRR i dla miejscowej ludności. Po długim oporze wobec władz radzieckich, przeniósł ostatecznie seminarium duchowne i agendy kurii metropolitalnej wraz z jej archiwum na terytorium powojennej Polski. Swoją ostatnią mszę świętą pontyfikalną odprawił w archikatedrze lwowskiej w Niedzielę Wielkanocną w 1946 r. 26 kwietnia 1946 r. opuścił na zawsze osiadając w Lubaczowie. Zmarł w 1962 r.

1915 – we Lwowie urodziła się Antonina Barczewska – polska aktorka i reżyserka. Zmarła w 1986 r.

1917 – w Mińsku urodziła się Hanna – polska aktorka związana z Wilnem. Walczyła w Armii Krajowej. Jako pierwsza w historii polskiego filmu pojawiła się w scenie topless.

Urodziła się w 1917 r. Ukończyła Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie. Od grudnia 1940 r. do marca 1941 r. była w zespole wileńskiego Teatru Małego. Od 1942 r. należała do Kedywu Okręgu Wileńskiego AK. Uczestniczyła w akcji odbicia Eugeniusza Chylińskiego z więzienia na Łukiszkach.

W 1944 r. wznowiła działalność artystyczną w wileńskim zespole należącym do Polskiego Teatru Dramatycznego. Po wyjeździe z Kresów kontynuowała karierę aktorską w powojennej Polsce, związana była m.in. z warszawskim Teatrem „Ateneum”. Zaś wspomniana scena „rozbierana” pochodzi z filmu „Młodość Chopina” z 1951 r., gdzie Skarżanka grała robotnicę paryską. Aktorka zmarła w 1992 r.

1930 – we Lwowie zmarł Roman Żelazowski – polski aktor i reżyser. W 1918 r. został pierwszym dyrektorem działu dramatycznego Teatru Miejskiego we Lwowie. W 1921 r. opublikował we Lwowie pamiętniki „Pięćdziesiąt lat teatru polskiego. Moje pamiętniki”. W uznaniu zasług miasto Lwów ofiarowało mu na starość dworek. Pochowany został na Cmentarzu Łyczakowskim. Urodzony w 1854 r.

1939 – zmarł Władysław Marian – polski ekonomista, polityk, profesor, minister skarbu. W 1918 r. był członkiem Komitetu Polskiego w Wilnie. Profesor wileńskiego Uniwersytetu Stefana Batorego. Urodzony w 1885 r.

Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 8 marca

Podziel się tym z innymi. Udostępnij na:

Komentarze nawołujące do przemocy, zawierające zniesławienia, wulgaryzmy, groźby karalne lub spam będą usuwane. Również wpisy osób podających nieprawdziwy email.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *