• Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa
Kresy24.pl
  • 18 lis 2026
  • Archiwa Czasopism
    • Archiwum Dziennika Kijowskiego
    • Archiwum Gazety Polskiej Bukowiny
    • Archiwum Głosu Polonii
    • Archiwum Głosu znad Niemna
    • Archiwum Kuriera Galicyjskiego
    • Archiwum Kwartalnika Echa Polesia
    • Archiwum Kwartalnika Krynica
    • Archiwum Magazynu Polskiego
    • Archiwum Monitora Wołyńskiego
    • Archiwum Mozaiki Berdyczowskiej
    • Archiwum pisma Nasze Drogi
    • Archiwum pisma Polacy Donbasu
    • Archiwum Słowa Polskiego
    • Archiwum Słowa Życia
    • Archiwum Tęczy Żytomierszczyzny
    • Archiwum pisma Polonia Charkowa
    • Archiwum pisma Wołanie z Wołynia
    • Archiwum Polak na Łotwie
    • Archiwum Polaka Małego
    • Archiwum Polaka w Niemczech
  • Filmoteka
  • Niepodległość
  • Polacy na (Bliskim) Wschodzie
  • Trójmorze
  • TV Kresy24.pl
  • Archiwum Kresowe
Kresy24.pl
  • Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa

Wróg był ten sam. Piłsudski rozumiał, że tylko niepodległa Ukraina jest kluczem do stabilności i bezpieczeństwa Rzeczypospolitej

25 kwi 2025

Józef Piłsudski i Symon Petlura, Winnica, kwiecień 1920 r., źródło: Adam Szelągowski, „Wiek XX”, Warszawa 1938, fot. Wikimedia Commons

Józef Piłsudski i Symon Petlura, Winnica, kwiecień 1920 r., źródło: Adam Szelągowski, „Wiek XX”, Warszawa 1938, fot. Wikimedia Commons

105 lat temu doszło do porozumienia militarnego między Polską a Ukrainą. Polacy ruszyli na ofensywę kijowską

Dzisiaj polscy urzędnicy i szefowie resortów zagranicznych jeden przez drugiego występują z deklaracjami, że „Polska nigdy nie wyśle żołnierzy na Ukrainę”. Lecz zaledwie 105 lat temu po burzliwej wojnie Polaków i Ukraińców o Lwów dwóch liderów niepodległych państw dogadało się o wspólnej walce z wrogiem. Żadnej niespodzianki nie ma,  tym wrogiem była bolszewicka Rosja. Wówczas żołnierz polski poległ za niepodległą Ukrainę, a żołnierz ukraiński – za Zamość i Warszawę. Przypomnijmy krótko jak doszło do takiego, prawie niewiarygodnego porozumienia?

Już w 1920 roku Józef Piłsudski rozumiał, że to właśnie wschodni sąsiad – niepodległa Ukraina jest kluczem do stabilności i bezpieczeństwa odrodzonej Rzeczypospolitej. I naturalnym przedmurzem obronnym między dziką Rosją a cywilizowanym Zachodem. Dlatego walka o wolność Ukrainy była dla niego nie tylko aktem solidarności, lecz przede wszystkim dziejową koniecznością.

Marzenia Piłsudskiego o federacyjnym bloku wolnych narodów — od Bałtyku po Morze Czarne — nie były romantyczną mrzonką, lecz trzeźwą oceną geopolitycznych realiów. Jak trafnie podsumował w rozmowie z hrabią Michałem Kossakowskim latem 1919 roku: „Mamy taką wspaniałą okazję dokonania na wschodzie wielkich rzeczy, zajęcia miejsca Rosji, tylko z odmiennymi hasłami, i wahamy się? Siły Rosji się nie boję. Gdybym chciał, szedłbym teraz do Moskwy i nikt by mi nie przeszkodził. Zginę raczej, niż miałbym później rozpaczać, że zabrakło mi odwagi w jedynej może chwili wskrzeszenia wielkiej, potężnej Polski”.

Z kim mógł dogadać się po stronie ukraińskiej Józef Piłsudski? Naturalnym partnerem stał się Symon Petlura — polityk z Połtawy a nie Lwowa, dziennikarz, żołnierz i ideowy patriota, który po upadku ukraińskiej niepodległości w 1918 roku nie złożył broni i nie porzucił marzeń o wolnej Ukrainie.

Wówczas armia ukraińska, choć zdziesiątkowana, nadal stanowiła potężną siłę militarną co udowodniła podczas pierwszego „pochodu zimowego” — od grudnia 1919 do maja 1920 roku. Piłsudski i Petlura doskonale zdawali sobie sprawę, że bolszewicką ekspansję można spróbować powstrzymać jedynie wspólnym wysiłkiem.

Dlatego 21 kwietnia 1920 roku podpisano porozumienie, które potwierdzało niepodległość Ukrainy, wyznaczało nowe granice i wzajemne zobowiązania. Polska uznawała Ukraińską Republikę Ludową za suwerenne państwo, a rząd z Petlurą na czele — za jedynego prawowitego przedstawiciela narodu ukraińskiego. W zamian Petlura godził się na przynależność Wołynia i Galicji Wschodniej — zamieszkanych przez znaczną liczbę Polaków — do granic II Rzeczypospolitej.

Był to kompromis, ale też odważny krok w stronę budowy nowego ładu w Europie Wschodniej. Obie strony zobowiązały się do ścisłej współpracy politycznej i wojskowej, a co szczególnie istotne — zagwarantowały obywatelom mniejszości narodowych prawo do swobodnego rozwoju kultury, języka i tożsamości.

24 kwietnia Piłsudski i Petlura sformalizowali także tajne porozumienie wojskowe. Dokument ten przewidywał wspólną ofensywę przeciwko Armii Czerwonej — operację, która przeszła do historii jako wyprawa kijowska. Polska nie wkroczyła na Ukrainę w roli okupanta, lecz jako sojusznik — by pomóc bratniemu narodowi w odbudowie niepodległego państwa.

Już w marcu 1920 roku w Brześciu Litewskim rozpoczęto formowanie oddziałów armii URL. Powstała wówczas m.in. słynna 6. Dywizja Strzelecka dowodzona przez płk. Marko Bezruczkę — późniejszego bohatera obrony Zamościa — oraz 2. Dywizja Strzelecka płk. Oleksandra Udowyczenki.

Pakt z 1920 roku stał się czymś więcej niż dyplomatycznym porozumieniem. Był próbą zerwania z przeszłością rozbiorów i podziałów — historycznym gestem, który mógł na zawsze odmienić losy Europy Środkowo-Wschodniej. Gdyby Ukraina zdołała wtedy obronić swoją niepodległość, być może XX wiek potoczyłby się zupełnie inaczej. Lecz po zdobyciu Kijowa rosyjsko-sowiecka kontrofensywa zmusiła sprzymierzone armie do odwrotu, który udało się zatrzymać dopiero na przedmieściach Warszawy.

Ale dla dzisiejszych pokoleń Polaków i Ukraińców ta polsko-ukraińska walka z Rosją jest symbolicznym znakiem porozumienia w imię wyższego dobra. I walki z wrogiem, który dzisiaj tak samo jak i 105 lat temu próbuje okiełznać niepokornych sąsiadów i narzucić im własne wartości cywilizacyjne. Historia kołem się toczy i nie warto zarzekać się, że Polska znów nie stanie z bronią w obronie Ukrainy, kierując się także własnym interesem. Tak jak to było w 1920 roku.

Sergij Porowczuk, fot. pamiec-historyczna.net, 23 kwietnia 2025 r./ Słowo Polskie

< Idź pod prąd Zobacz inny >
Ważne? Ciekawe? Podaj dalej:

Nie przegap w tym temacie:

Kreml „udowadnia”, że Polska czyni przygotowania do aneksji zachodniej UkrainyKreml „udowadnia”, że Polska czyni przygotowania do aneksji zachodniej Ukrainy K24Powstanie centrum badań nad… wojną hybrydową K24Duszpasterski „specnaz” jedzie na front. Będzie walczyć z wrogami… kadzidłem (WIDEO)
  • Tagi
  • bezpieczeństwo
  • dyplomacja
  • historia
  • historia Kresów Wschodnich
  • Kijów
  • Petlura
  • Piłsudski
  • polityka
  • rosyjska agresja
  • wojna
  • wojna na Ukrainie
  • wojsko

HISTORYCZNE KALENDARIUM KRESÓW

18 listopada w Historii Kresów

18 listopada w Historii Kresów

NA ŚWIECIE

Chcą do UE, ale Moskwa... Władza pokazała karty

Chcą do UE, ale Moskwa... Władza pokazała karty

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Ukradł szczątki świętego i zrobił z nimi coś niewyobrażalnego

Ukradł szczątki świętego i zrobił z nimi coś niewyobrażalnego

Rozmowy w Abu Zabi: na razie wynik zero. Ale wymiana jeńców

Rozmowy w Abu Zabi: na razie wynik zero. Ale wymiana jeńców

Płynąć, płynie. Ale dokąd? Paliwowa farsa na Atlantyku

Płynąć, płynie. Ale dokąd? Paliwowa farsa na Atlantyku

Wielka gra o Ukrainę. Berlin i Paryż nie oddadzą swego losu w ręce Brukseli

Wielka gra o Ukrainę. Berlin i Paryż nie oddadzą swego losu w ręce Brukseli

Więcej ze świata »

REGION BAŁTYKU

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Uderzenie w okręt na Bałtyku! Koniec bezpiecznych portów

Uderzenie w okręt na Bałtyku! Koniec bezpiecznych portów

Nawet +55°C. Hakerzy przejęli kontrolę nad sklepami. Carrefoura też nie oszczędzili

Nawet +55°C. Hakerzy przejęli kontrolę nad sklepami. Carrefoura też nie oszczędzili

Koszmar Europy? To, co wydarzy się po zakończeniu wojny

Koszmar Europy? To, co wydarzy się po zakończeniu wojny

Więcej z Regionu Bałtyku »

LITWA

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Łasuchy z osmalonymi brwiami. Ten trunek rozpalał zmysły!

Łasuchy z osmalonymi brwiami. Ten trunek rozpalał zmysły!

Koniec polskiej potęgi na Litwie. Ważą się losy

Koniec polskiej potęgi na Litwie. Ważą się losy

Litwa wykryła, polskie wojsko przeoczyło. A Rosja atakuje już przy naszej granicy

Litwa wykryła, polskie wojsko przeoczyło. A Rosja atakuje już przy naszej granicy

Alarm przy granicy z obwodem królewieckim. Wojsko rusza na granicę

Alarm przy granicy z obwodem królewieckim. Wojsko rusza na granicę

Więcej z Litwy »

AZJA I ZAKAUKAZIE

Drżyjcie chińscy towarzysze! Mao zmartwychwstał

Drżyjcie chińscy towarzysze! Mao zmartwychwstał

Chiny szantażują Putina: oddaj bogactwa! Kłótnia na Kremlu

Chiny szantażują Putina: oddaj bogactwa! Kłótnia na Kremlu

Udaremnili zamach stanu! Policja weszła do akcji

Udaremnili zamach stanu! Policja weszła do akcji

Po 20 latach przeprasza Kazachów za Borata

Po 20 latach przeprasza Kazachów za Borata

29.10.2026. Szokujące sceny z obrad sejmu (WIDEO)

29.10.2026. Szokujące sceny z obrad sejmu (WIDEO)

Więcej z Azji i Zakaukazia »

WYSZUKIWARKA KRESOWA

Szukasz swojej rodziny, albo korzeni na Kresach? Zamieść bezpłatnie ogłoszenie w naszej Wyszukiwarce Kresowej. Czytają nas setki tysięcy rodaków w Polsce i na świecie. Może ktoś odpowie?
Wejdź do Wyszukiwarki Kresowej »

BIBLIOTEKA KRESOWA

Człowiek przemieniony w wilka

Człowiek przemieniony w wilka

Dla honoru organizacji

Dla honoru organizacji

Te relacje zhańbią Łukaszenkę na wieki....

Te relacje zhańbią Łukaszenkę na wieki....

Aż 300 zdjęć! Album "Oblicza Powstania 1863-1865"

Aż 300 zdjęć! Album "Oblicza Powstania 1863-1865"

„Przechadzki po Wilnie i jego okolicach” — jedno z najważniejszych źródeł informacji o przeszłości miasta

„Przechadzki po Wilnie i jego okolicach” — jedno z najważniejszych źródeł informacji o przeszłości miasta

Więcej z Biblioteki Kresowej »

KULTURA

Dziady – noc, w której zmarli wracają do domu

Dziady – noc, w której zmarli wracają do domu

Kresowy Wawel przemówił. Sensacyjne odkrycie pod gruzami!

Kresowy Wawel przemówił. Sensacyjne odkrycie pod gruzami!

Narodowa Galeria Sztuki „Zachęta” pokazała „zapach granicy”

Narodowa Galeria Sztuki „Zachęta” pokazała „zapach granicy”

Skarb? Jest. Ale co tam skarb. Tam się kryje tajemnica szczęścia!

Skarb? Jest. Ale co tam skarb. Tam się kryje tajemnica szczęścia!

A tam w kącie co za bazgroły? Chagall? Nie znam

A tam w kącie co za bazgroły? Chagall? Nie znam

Więcej w dziale Kultura »

KUCHNIA KRESOWA

Kurczak w kefirze - Kuchnia Kresowa

Kurczak w kefirze - Kuchnia Kresowa

Kasza kartoflana zapiekana z grzybami

Kasza kartoflana zapiekana z grzybami

Kotlety ze śledzia - Kucharka Litewska

Kotlety ze śledzia - Kucharka Litewska

Pączki Pana Marszałka. Spiżowa postać? Gdzie tam!

Pączki Pana Marszałka. Spiżowa postać? Gdzie tam!

Buljon rumiany kwaskowaty - Kucharka Litewska

Buljon rumiany kwaskowaty - Kucharka Litewska

Galarepa nadziewana - Kucharka Litewska

Galarepa nadziewana - Kucharka Litewska

Więcej z Kuchni Kresowej »
  • Click here - to select or create a menu
Projekt finansowany ze środków MSZ
© Kresy24.pl 2026. Wszelkie Prawa Zastrzeżone. O nas i Kontakt | Polityka prywatności
Produkcja: Fundacja Wolność i Demokracja