Zapadła decyzja, by w Wilnie odtworzyć historyczny przebieg ulicy Żydowskiej, zaś teren, na którym stała Wielka Synagoga zaznaczyć akcentami architektonicznymi; w ubiegłym tygodniu wileński samorząd zatwierdził przygotowany przez przedsiębiorstwo „Vilniaus planas” stosowny projekt.
Ulica Żydowska w Wilnie wymieniana jest w dokumentach od 1592 roku, a mieszcząca się przy niej Wielka Synagoga i budynki na jej terytorium były centrum życia duchowego i społecznego wileńskich Żydów. To tu mieszkał i pracował słynny Gaon Wileński – rabin Eliasz ben Salomon Zalman, trzechsetną rocznicę urodzin którego obchodzono w 2020 roku.
Historyczne kontury ulicy Żydowskiej zostały uściślone w oparciu o odkryte podczas prac archeologicznych fragmenty dawnych krawężników w miejscu, gdzie niegdyś przebiegała. Ponieważ okazało się, iż dawny ciąg ulicy odbiega od jej obecnej trasy, istniejąca nawierzchnia zostanie usunięta, chodniki zdemontowane i ul. Żydowska zostanie wytyczona według historycznego przebiegu.
Udało się również ustalić miejsce niegdysiejszej bramy prowadzącej na terytorium przy Wielkiej Synagodze – tzw. szulhof. Brama do naszych dni się nie zachowała; na podstawie materiału ikonograficznego miałyby jednak zostać odtworzone jej dekoracyjne słupy z ozdobnymi latarniami. Zaplanowano też miejsce na metalową makietę Wielkiej Synagogi i wyglądu terytorium wokół niej.
Synagoga wzniesiona została w latach 30. XVII wieku, po otrzymaniu w roku 1633 przywileju króla polskiego i wielkiego księcia litewskiego Władysława IV Wazy. Choć w czasie II wojny światowej budynek synagogi ucierpiał – można ją było odbudować. Jednak ówczesne władze sowieckie latach 1955–1957 zrównały ją z ziemią w, a jej miejscu wybudowano tu przedszkole.
Wizualizacja odtworzonych konturów ul. Żydowskiej i jej otoczenia
Fot. „Vilniaus planas” / http://www.wilnoteka.lt/
Wizualizacja odtworzenia konturów ul. Żydowskiej i jej otoczenia; po lewej stronie w tle – stojący dziś budynek przedszkola w miejscu wileńskiej Wielkiej Synagogi
Fot. „Vilniaus planas” / http://www.wilnoteka.lt/
RES