Prezydent Gitanas Nausėda wręczył ponad dwudziestu obywatelom Litwy i Ukrainy Medale Pamiątkowe 13 Stycznia – pierwsze z litewskich odznaczeń ustanowionych przez kraj po odzyskaniu niepodległości w 1991. Podczas uroczystej ceremonii zaznaczył, że to obywatele są największą oporą państwa.
Wśród 24 nagrodzonych znalazło się 11 obywateli Ukrainy, którzy 29 lat temu przyczynili się do obrony państwowości litewskiej, wsparali Litwę podczas wydarzeń 13 stycznia 1991 roku. Część z nich broniła Rady Najwyższej Litwy – Sejmu Odrodzeniowego.
Wśród osób odznaczonych jest dowódca ochotniczego ukraińskiego batalionu Aidar, dr nauk biologicznych Jewhenij Dykyj, który był podczas wydarzeń styczniowych w Wilnie i bronił niezależności Litwy.
Medal Pamiątkowy 13 Stycznia został ustanowiony dla uczczenia dramatycznych wydarzeń w Wilnie z 13 stycznia 1991 w celu nagrodzenia obywateli litewskich i obcokrajowców, którzy w okresie od stycznia do września 1991 bronili niepodległości Litwy zagrożonej sowiecką inwazją.
Gdy 11 marca 1990 roku Litwa ogłosiła niepodległość, Moskwa w odpowiedzi wprowadziła do Wilna czołgi. Kulminacyjnym momentem był 13 stycznia 1991 roku, gdy Armia Radziecka dokonała szturmu na wieżę telewizyjną ochranianą przez ludność cywilną, a przede wszystkim studentów.
Litwini bronili przed komandosami Michaiła Gołowatowa wejścia do studia, w którym do ostatniej chwili nadawany był program wolnej Litwy. Ludzie kładli się na ziemię, tworząc żywe zapory przed gąsienicami czołgów. Tego dnia zginęło w Wilnie 14 osób, a ponad 600 zostało rannych. Następnego dnia Litwini przyszli tłumnie oddać hołd zabitym. Szturm na parlament nie nastąpił. 21 sierpnia 1991 załamał się w Moskwie pucz Janajewa i sowieckie siły opuściły wieżę telewizyjną w Wilnie, a na placu Łukiskim obalono pomnik Lenina.
Medal Pamiątkowy 13 Stycznia został ustanowiony w grudniu 1991 na pamiątkę dramatycznych wydarzeń w Wilnie 13 stycznia 1991 w celu nagrodzenia obywateli litewskich i obcokrajowców, którzy w okresie od stycznia do września 1991 roku przyczynili się do obrony niepodległości Litwy zagrożonej sowiecką inwazją. Jest najczęściej nadawanym litewskim odznaczeniem. W ciągu pierwszych 9 lat od jego ustanowienia nadano go ok. 3000 osobom. Otrzymał go m.in. pierwszy prezydent Rosji Borys Jelcyn, a także inni politycy zagraniczni, którzy przyczynili się do obrony litewskiej niepodległości.
oprac.ba za zw.lt
