fot. president.gov.ua
Owocem opisywanej przez nas wczorajszej roboczej wizyty premier Szwecji Magdaleny Andersson na Ukrainie jest podpisanie wspólnej deklaracji o współpracy obronnej, współpracy w dziedzinie energetyki jądrowej, efektywności energetycznej i wsparcia finansowego dla Ukrainy, a także symboliczne przekazanie przez premier Szwecji na ręce prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego kopii listu króla Karola XII z instrukcjami dla dyplomatów szwedzkich w kwestii uznania niepodległości Siczy Zaporoskiej w czasie wojny północnej.
Podczas III wojny północnej, w odsłonie dotyczącej wojny Szwecji z Rosją sojusznikiem Szwecji byli Kozacy zaporoscy i ich przywódca, hetman Mazepa. Celem Szwedów był wspólny atak z Kozakami na Moskwę, Celem Mazepy były uniezależnienie Hetmanatu od Rosji i zdjednoczenie pod swoim berłem całej ówczesnej Ukrainy (rozumianej jako Kozaczyzna). Ta rozbieżność dążeń przyczyniła się do tego, że sojusz ten ostatecznie nie przyniósł takich efektów jak się spodziwano.
Ta faza wojny północnej skończyła się klęską Szwecji w bitwie pod Połtawą w 1709 roku, co uważa sie za punkt zwrotny w wojnie północnej, a także historyczną datę dla Rosji i Szwecji, uznawana jest bowiem za złamanie potęgi Szwecji i początek wschodzenia potęgi Rosji. Karol XII i Mazepa musieli uciekać po bitwie pod Połtawą na terytorium Imperium Osmańskiego
Dokument, którego kopię przywiozła Andersson, pochodzi z okresu po bitwie pod Połtawą, z roku 1711. Są to instrukcje dyplomatyczne podpisane przez króla Karola XII dotyczące uznania Siczy Zaporoskiej jako niepodległego kraju. Andersson powiedziała na konferencji prasowej, że to specjalny prezent Szwecji dla Ukrainy, z Narodowego Archiwum Szwecji.
– W tym liście daje instrukcji szwedzkiemu ambasadorowi, by uznał Sicz Zaporoską jako niezależne państwo, podmiot prawa międzynarodowego, tak by nie było opresji ze strony moskiewskiego cara – powiedziała Andersson. – Myślę, że pasuje to bardzo dobrze do obecnego kontekstu politycznego. Już na początku XVIII wieku nasz król był pod wrażeniem kozackiej demokracji.
Andersson podkreśliła, że Szwecja wspierała i wspierać będzie ukraińską demokrację.
Podczas wizyty zapewniła też, że Szwecja po wstąpieniu do NATO będzie wspierać ideę członkostwa Ukrainy w Sojuszu.
Zełenski przeczytał fragment listu, w którym król Szwecji uroczyście uznaje niepodległość Siczy Zaporoskiej pod rządami Filipa Orlika. Hetman Filip Orlik to następca hetmatana Mazepy, z którego nazwiskiem kojarzone są także pierwsze ujęte w zapisy demokratyczne prawa Kozaczyzny. Filip Orlik w 1711 roku przy poparciu Karola XII i króla polskiego Stanisława Leszczyńskiego próbowal bezskutecznie wyrzucić Rosjan z Ukrainy. Jednak pamięć o sojuszu ze Szwecją, hetmanach Mazepie i Orliku oraz dorobku prawniczym z ich epoki są bardzo ważne dla w pamięci zbiorowej i tożsamości Ukraińców, a pamięć o wojnie północnej jest jedną z najważniejszych dla zbiorowej pamięci Szwedów.
Wrogiem Karola XII i Mazepy był car Piotr I. Ostatnio Władimir Putin porównywał się do Piotra I uzasadniając jego wojnę przeciwko Szwecji i inne podboje.
Oprac. MaH ukrinform.net
