Dziś, po raz 11 obchodzimy Europejski Dzień Pamięci Ofiar Stalinizmu i Nazizmu, znany również jako Międzynarodowy Dzień Czarnej Wstążki – międzynarodowe święto obchodzone 23 sierpnia, ustanowione przez Parlament Europejski w 2008 roku w 70. rocznicę zawarcia układu między Niemcami i Związkiem Sowieckim (pakt Ribbentrop-Mołotow).
Otworzył on drogę do tragedii II wojny światowej i jej następstw – obozów koncentracyjnych, gułagów, Holokaustu, krematoriów i obozów pracy, a potem długich lat zimnej wojny i dla wielu społeczeństw Europy Środkowo-Wschodniej – dalszego zniewolenia. W rocznicę podpisania paktu Ribbentrop-Mołotow wspominamy wszystkich, którzy zginęli wskutek zbrodniczych działań nazizmu i stalinizmu. Europejska Sieć Pamięć i Solidarność zachęca do szczególnego upamiętnienia milionów ofiar poprzez udostępnianie, dzielenie się i przypinanie specjalnego znaczka z czarną wstążką i napisem: „Pamiętaj. 23 sierpnia”.
Obchody Dnia upamiętniają ofiary masowych deportacji i eksterminacji w czasach stalinizmu i nazizmu, a jednocześnie mają na celu ściślejsze zakorzenienie demokracji i wzmocnienie pokoju i stabilizacji kontynentu europejskiego.
Ważnym elementem kampanii są również znaczki z czarną wstążką – symbolem tego dnia, które rozdawane są w muzeach i miejscach pamięci w całej Europie.
Istnieje także elektroniczna wersja pod postacią nakładki na zdjęcie profilowe na Facebooku; można ją znaleźć na fanpage’u Sieci: www.facebook.com/enrs.eu lub korzystając z linku: bit.ly/23august-fb-frame.
Instytut Europejskiej Sieci Pamięć i Solidarność został powołany w 2015 roku. Jego zadaniem jest badanie, dokumentowanie i upowszechnianie wiedzy na temat historii Europy XX wieku i sposobów jej upamiętniania ze szczególnym uwzględnieniem okresu dyktatur, wojen i społecznego sprzeciwu wobec zniewolenia. W swoich działaniach IESPS realizuje cele sformułowane w deklaracji o powołaniu Europejskiej Sieci Pamięć i Solidarność. Deklaracja ta przygotowana została w 2005 roku z inicjatywy ministrów kultury Niemiec, Polski, Słowacji i Węgier.
W 2014 roku do państw tworzących ESPS dołączyła Rumunia. Rezultatami współpracy międzynarodowego grona ekspertów i instytucji związanych z IESPS są liczne przedsięwzięcia naukowe, badawcze i edukacyjne. Działania IESPS wspierają także budowanie dobrych relacji oraz umacnianie poczucia solidarności między europejskimi społeczeństwami poprzez wielostronny dialog na temat różnych doświadczeń minionej epoki.
