Ferdynand Antoni Ossendowski, fot. domena publiczna
Ferdynand Antoni Ossendowski był wybitnym antybolszewickim pisarzem i działaczem politycznym, a także dziennikarzem i podróżnikiem.
Szlachecka rodzina Ossendowskiego herbu Lis, miała korzenie tatarskie. Przeprowadzała się kolejno do guberni pskowskiej, Kamieńca Podolskiego, gdzie młody Ossendowski rozpoczął naukę w gimnazjum i w końcu do Petersburga.
Jeszcze przed rewolucją w Rosji Ossendowski miał na swoim koncie liczne podróże, m.in. Kaukaz, nad Dniestr, Jenisej, w okolice Bajkału, do Chin, Japonii, na Sumatrę i do Indii. Znał biegle 7 języków obcych, w tym chiński i mongolski.
W czasie rosyjskiej wojny domowej pisarz wspierał wojska Białych, był m.in. doradcą admirała Kołczaka na Syberii. Przekazał na Zachód tzw. dokumenty Sissona, które dowodziły, że Lenin był agentem niemieckiego wywiadu, a działalność partii bolszewickiej finansowana przez niemiecki sztab generalny.
Powszechnie znany ze swojej antykomunistycznej postawy, po upadku Kołczaka przedostał się do Mongolii, gdzie został doradcą barona Ungerna walczącego z bolszewikami na czele Azjatyckiej Dywizji Konnej. Podobno Ossendowski znał miejsce ukrycia przez Ungerna wielkiego skarbu, który miał kiedyś posłużyć do kolejnej wojny z komunistami.
Do końca życia pisarz był tropiony przez sowietów, zarówno ze względu na jego dawną działalność, demaskatorską książkę „Lenin”, jak i chęć zdobycia przez nich informacji o miejscu ukrycia skarbu Ungerna.
Po zajęciu Polski przez Rosjan w 1945 r. zwłoki zmarłego w tym samym roku pisarza zostały ekshumowane i zidentyfikowane przez NKWD, które chciało upewnić się czy osobisty wróg Lenina na pewno nie żyje i czy przy jego ciele nie będzie jakichś wskazówek co do skarbu.
Ossendowski jest autorem 77 książek, w tym tłumaczonej na 19 języków „Zwierzęta, ludzie, bogowie”. Dziś mija 143 rocznica jego urodzin.
