Z dniem 1 stycznia 2021 roku zmieniła się struktura terytorialna Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej. Zgodnie z dekretem Putina „O Flocie Północnej” podpisanym 21 grudnia 2020 powstał piąty okręg wojskowy w Rosji. Obejmuje on obszar wcześniej wchodzący w skład Zachodniego Okręgu Wojskowego, przypomina warsawinstitute.org.
Dekret uznaje Flotę Północną za strategiczne duże terytorialne zgrupowanie różnych rodzajów sił realizujące zadania okręgu wojskowego. Zgodnie z wcześniejszym dekretem prezydenckim z czerwca 2020 roku, obszar odpowiedzialności Floty Północnej obejmuje Republikę Komi, obwód murmański, obwód archangielski oraz Nieniecki Okręg Autonomiczny. Wszystkie te podmioty Federacji Rosyjskiej dotychczas wchodziły w skład Zachodniego Okręgu Wojskowego. Oprócz głównych baz Floty Północnej zlokalizowanych na Półwyspie Kola nad Morzem Barentsa, należy też pamiętać o arktycznych archipelagach: Ziemia Franciszka Józefa, Nowa Ziemia, Północna Ziemia, Wyspy Nowosyberyjskie. Decyzja o utworzeniu na bazie Floty Północnej nowego okręgu wojskowego to odejście od zasad reformy z 2010 roku. Wówczas zredukowano liczbę okręgów wojskowych do czterech (Zachodni, Centralny, Południowy, Wschodni), zaś floty (Północną, Bałtycką, Czarnomorską, Pacyfiku) podporządkowano dowództwom tychże okręgów, zdominowanych wszak przez siły lądowe.
Najważniejszym zadaniem nowo powstałego okręgu wojskowego będzie udział w strategicznych ćwiczeniach Zapad-2021. To naturalne, skoro wcześniej Flota Północna wchodziła w skład Zachodniego Okręgu Wojskowego.
Ćwiczenia są zaplanowane na wrzesień, zapowiedział wcześniej minister obrony Siergiej Szojgu. Będą najważniejszymi z planowanych przedsięwzięć szkoleniowych, których w całym 2021 roku ma być 4800. Zapowiadany aktywny udział Floty Północnej w Zapad-2021, zwłaszcza po tym, jak zyskała status okręgu wojskowego, budzi niepokój w Skandynawii. Podczas ćwiczeń Zapad-2017 na północy Norwegii i w fińskiej Laponii lotnictwo cywilne miało zakłócany sygnał nawigacji GPS – to Rosjanie ćwiczyli działania w obszarze walki elektronicznej. W tamtych ćwiczeniach wzięło też udział ponad 20 nawodnych okrętów wojennych Floty Północnej oraz 10 okrętów podwodnych, jak też 30 samolotów. Na lądzie ćwiczenia bojowe w Pieczendze oraz na wybrzeżu Morza Barentsa, kilka kilometrów od granicy norweskiej, przeprowadziła wchodząca w skład Floty Północnej piechota morska.
Oficjalnie rosyjscy generałowie twierdzili, że ćwiczenia na północy to samodzielne przedsięwzięcia nie będące częścią Zapad-2017. Taką strategią Moskwa stosuje od dawna. Organizuje serię mniejszych ćwiczeń, mówiąc, że nie mają ze sobą związku, dzięki czemu nie przekraczają w każdym z nich określonego w Dokumencie Wiedeńskim (2011) limitu personelu ludzkiego i ilości sprzętu, dzięki czemu nie są zobowiązani do wcześniejszego zapowiadania ćwiczeń i zapraszania na nie obserwatorów z krajów członkowskich OBWE. W rzeczywistości ćwiczenia Floty Północnej cztery lata temu były częścią Zapad-2017. Zapewne w tym roku będzie tak samo.
