9 grudnia 1636 r. zmarł Fabian Birkowski, urodzony w 1566 r. we Lwowie wybitny polski kaznodzieja królewski, następca Piotra Skargi, dominikanin, znawca antyku.
W Akademii Krakowskiej uczył literatury rzymskiej i greckiej. Kaznodzieją królewskim został po śmierci Piotra Skargi i choć nie jest tak znany jak jego poprzednik to płomienne patriotyczne kazania Birkowskiego wywierały na słuchaczach nie mniejsze wrażenie. To on wygłosił kazanie pogrzebowe nad trumną Skargi, w którym – jak pisze Feliks Koneczny – znajduje się zdumiewająca wiadomość o tym, że przed śmiercią posłał ks. Skarga do Częstochowy świecę woskową, którą własnymi rękami zrobił. Otóż “w ten dzień i w ten czas, 27 września 1612 po nieszpornych godzinach, ona świeca dogorzawszy zgasła, kiedy ten, który ją posłał, tu w Krakowie zgasł…”
Birkowski towarzyszył synowi króla Władysława IV w wyprawach wojennych na Moskwę i pod Chocim. W kazaniu na pogrzebie Jana Weyhera, wojewody chełmińskiego, tak opisał moskiewską wyprawę:
Znowu do Moskwy trzeba się było ruszyć y zdradą Glińskiego upuszczone Zamki odbierać. Gdy sam Krol osobą swą stanął w Obozach pod Smoleńskiem, nie został w domu Woiewoda nasz Chełmiński, stanął z szańcami swymi pod Smoleńskiem, obalał baszty strzelbą swoią, pedardami bramy wysadzał, do szturmu sam piechocie swey kredesował. Tam z hakownice Moskiewskiey kulą uderzony na dużey zbroi swoiey raz ten zniosł bez szwanku swego wszelakiego. Zbroię tę potym, zaiachawszy do Loretu, kędy iest obraz Bogarodzice Panny cudami slawny, na ścienie zawiesił z krwawą karaceną swoią, naświętszey Pannie dziękuiąc, ktorey obronę zdrowia swego w tak wielkich niebespieczeństwach swych przypisował.
Pod Chocimiem zaś Birkowski powiedział:
Synowie Korony i Litwy! Którzyście dusze wasze nieśli na szańc z dobrej woli, błogosławcie Panu… Zraziliście nieraz hufce tureckie sercem waszem bohaterskiem…. Gdy mi przychodzą na myśl niektórzy żołnierze, którem widział z potrzeby do obozu przychodzące, zbroczone krwią pogańską i swoją, o! jako błogosławię Pana, że mi dał widzieć syny kraju mego wielkie dzieła rycerskie odprawujące.
Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe
