Rada Najwyższa Ukraina przegłosowała w czwartek 25 kwietnia ustawę „O zapewnieniu funkcjonowania języka ukraińskiego jako języka państwowego”. Po głosowaniu deputowani odśpiewali hymn Ukrainy.
Ustawa zakłada powołanie Państwowej Komisji ds. Standardów Języka Państwowego oraz powołanie Pełnomocnika ds. Ochrony języka państwowego.
Jak donosi Ukrinform, w skład komisji wejdzie dziewięciu członków mianowanych przez Gabinet Ministrów. Do kompetencji tego organu należy zatwierdzanie wymogów dotyczących poziomu znajomości języka państwowego dla uzyskania obywatelstwa Ukrainy. Komisja Krajowa jest upoważniona do organizowania i przeprowadzania egzaminu na poziomie znajomości języka państwowego i wydawania odpowiednich certyfikatów zgodnie z jego wynikami.
Pełnomocnika ds. Ochrony języka państwowego wyznacza i odwołuje rząd. Pełnomocnik rozpatruje skargi i może karać podmioty gospodarcze za naruszenie wymogów ustawy o używaniu języka państwowego w dziedzinie usług konsumenckich.
Zgodnie z prawem, do znajomości języka urzędowego i do używania go podczas wykonywania obowiązków służbowych są zobowiązani: prezydent, przewodniczący Rady Najwyższej i jego zastępcy, premier, wszyscy członkowie rządu, szefowie instytucji państwowych, przedsiębiorstwa i departamenty, deputowani, urzędnicy państwowi i urzędnicy wszystkich szczebli, szefowie i pracownicy Policji Narodowej, sędziowie, adwokaci i notariusze, szefowie placówek oświatowych, wychowawcy i pracownicy medyczni państwowych i komunalnych instytucji opieki zdrowotnej.
Ustawa wprowadza państwowy program do propagowania nauki języka ukraińskiego, który został zatwierdzony przez Radę Ministrów. Jednocześnie mówi się, że na poziomie państwowym planowane jest organizowanie kursów języka ukraińskiego dla dorosłych. Ponadto państwo powinno zapewnić możliwość swobodnego uczenia się języka państwowego przez ukraińskich obywateli, którzy nie mieli takiej możliwości.
Jednocześnie przewiduje się, że znajomość języka ukraińskiego stanie się obowiązkowa dla osób zamierzających uzyskać obywatelstwo ukraińskie. W tym celu konieczne będzie zdanie testu na poziom znajomości języka państwowego w porządku ustalonym przez rząd. Zgodnie z jego wynikami, osoba otrzyma odpowiedni certyfikat. Klasyfikacja poziomów znajomości języka państwowego zostanie opracowana i zatwierdzona przez Komisję Krajową z uwzględnieniem zaleceń Rady Europy w sprawie edukacji językowej (pol. Europejski System Opisu Kształcenia Językowego, ang. Common European Framework of Reference for Languages, CEFR).
Zagraniczni wojskowi, którzy służą w Siłach Zbrojnych Ukrainy i posiadają odznaczenia państwowe, a nabycie przez nich obywatelstwa ukraińskiego leży w interesie państwa, będą mogli je uzyskać bez poświadczenia poziomu znajomości języka państwowego. Będą musieli je zdobyć w ciągu roku od daty nabycia obywatelstwa.
Prawo nie dotyczy sfery prywatnej komunikacji i obrzędów religijnych.
Prawo przewiduje, że przeprowadzanie imprez kulturalnych, artystycznych i rozrywkowych na Ukrainie powinno odbywać się w języku państwowym. W przypadku, jeśli prowadzący taką imprezę go nie zna, organizator musi zapewnić tłumaczenie jego mowy na język państwowy.
Prawo określa specyfikę używania języka państwowego w sektorze kultury, telewizji i radia, prasy, usług konsumenckich i innych sektorów.
Zdecydowana większość przepisów Ustawy wchodzi w życie dwa miesiące po jej opublikowaniu w gazecie parlamentarnej „Głos Ukrainy”. Jednocześnie w niektórych przypadkach termin ten jest dłuższy. Na przykład w sektorze prasy prawo przewiduje okres przejściowy 30 miesięcy.
Jak wynika z analizy Strana.ua, w kwestiach oświaty ustawa językowa dubluje postanowienia innego kontrowersyjnego prawa, przyjętego w 2017 roku – ustawy o oświacie. Według projektu państwo ukraińskie gwarantuje swoim obywatelom prawo do uzyskania wykształcenia w języku ukraińskim na każdym szczeblu oświatowym. W przypadku mniejszości narodowych prawo nauki w językach mniejszości przysługuje tylko w klasach od 1 do 4 wraz z nauką języka państwowego.
4 października 2018 r. Parlament Ukrainy przyjął w pierwszym czytaniu projekt ustawy „O zapewnieniu funkcjonowania języka ukraińskiego jako państwowego”. Przygotowanie „językowego” projektu ustawy do drugiego czytania trwało około czterech miesięcy. W tym czasie Rada opracowała ponad dwa tysiące poprawek do tego dokumentu. Do drugiego czytania projektu ustawy parlamentarzyści przystąpili 28 lutego.
W marcu br. Komisarz Praw Człowieka Rady Europy Dunja Mijatović wezwała ukraińskich deputowanych do odłożenia prac nad przyjęciem nowej, kontrowersyjnej ustawy o języku ukraińskim na okres po wyborach. Jej zdanie tak ważna ustawa nie powinna być procedowana w gorącym czasie kampanijnym. Mijatović zwracała uwagę, że różne grupy językowe powinny być efektywnie włączone w proces opracowywania takich ustaw i polityki, a ich poglądy powinny być brane pod uwagę.
Mykoła Kniażycki, przewodniczący parlamentarnej komisji kultury i jeden z autorów nowej ustawy zapewniał w rozmowie z telewizją Biełsat, że będzie to bardzo liberalne i nowoczesne prawo. Wymierzone przeciw rusyfikacji i dominacji języka rosyjskiego, a nie np. językom mniejszości etnicznych zamieszkujących Ukrainę. Według Kniażyckiego, nie ma zagrożenia dla języków Unii Europejskiej.
“To znaczy, że jeśli np. ktoś zechce wydawać gazetę po polsku na Ukrainie, to może robić to bez problemu. Mało tego, w nowej ustawie będzie zapis umożliwiający zmiany w ustawie o edukacji po 2025 r., zgodnie z tym, czego domagali się np. Węgrzy w trosce o swoją mniejszość.
oprac. ba za ukrinform.ru,belsat.eu
