Tym razem zebrałem kilka nadzwyczaj interesujących przykładów zabytków powiązanych z polskimi rodami, które ostatnio uzyskały nowe życie – pisze Dmytro Antoniuk dla “Kuriera Galicyjskiego”.
Zacznę od pałacu w Podhorcach. Nie tych koło Brodów i Oleska, a tych mało znanych – blisko Stryja. Miejscowość leży przy trasie T1409 na Żurawno. Początki pałacu sięgają 1732 roku, kiedy to Józef Aleksander Jabłonowski, przyszły historyk, bibliograf, wojewoda nowogrodzki wystawił budowlę w stylu „maison de plaisance” (po francusku – „dom przyjemności”) w malowniczej miejscowości u podnóża Karpat. Zebrał tu pokaźną bibliotekę z 1100 woluminów, galerię portretów członków rodu, założył wokół wspaniały park z posągami antycznych bogów. W 1780 roku majątek przeszedł do Ignacego Brunickiego, a pod koniec XIX wieku jego potomek baron Julian Brunicki gruntownie przebudował rezydencję, wprowadzając do pałacu elektrykę i wodociąg.
W czasie I wojny światowej rosyjscy żołnierze spalili dach pałacu, rozgrabili starą bibliotekę Jabłonowskich. Ostatnim właścicielem pałacu był Julian Jakub Brunicki – doktor filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1918 roku, jako porucznik kawalerii, wstąpił do 8 Pułku Ułanów im. Józefa Poniatowskiego i przeszedł z pułkiem cały szlak bojowy w wojnie z bolszewikami. Ci, najpewniej, nie zapomnieli o tym, bo w 1940 roku Brunicki został aresztowany i rozstrzelany w Piatychatkach pod Charkowem podczas operacji katyńskiej.
W czasach sowieckich ktoś miał pomysł, by w pałacu urządzić… hodowlę ryb. Oglądałem go w 2011 roku, pisząc książkę o polskich rezydencjach, gdy był już w całkowitej ruinie. Pałac miał już wówczas prywatnego właściciela, bo obiekt nie został włączony do listy zabytków. Nie do wiary, że z tej ruiny można było coś zrobić. A jednak się udało!
Obecnie jest to wspaniały pałac z parkiem i autentycznymi meblami w scenerii odnowionych komnat. Jest to pierwszy taki przykład na Ukrainie. I to bardzo cieszy! Na razie nie wiadomo, w jaki sposób właściciel ma zamiar użytkować pałac, ale już to, że zabytek otrzymał nowe życie, cieszy niezmiernie.
Więcej na temat odnowionych polskich pałacach przez Ukraińców można znaleźć tutaj.
