(Fotografie udostępnione przez Aleksandrę Migacz)
Tadeusz Migacz rocznik 1911 r., i jego żon Weronika pochodzili z Nowosądecczyzny i, w latach XX – lecia międzywojennego byli nauczycielami w m. Nowikowszczyzna gm. Iwieniec woj. Nowogródzkie (obecnie Republika Białoruś).[1]
Nowikowszczyzna – 20 budynków mieszkalnych, mieszkańców – 115 (64 mężczyzn, 54 kobiety). Katolicy – 60, prawosławni – 55. Polacy 115.[2] Tadeusz Migacz w latach XXX – tych ukończył w Wilnie Seminarium Nauczycielskie im. Tomasza Zana.
Podczas niemieckiej okupacji 1941/43, pracował jako wójt gminy Wołma i zarządzał biurem pracy w Iwieńcu.[3] Należał do polskiej partyzantki AK w Puszczy Nalibockiej i, walczył z Niemcami. ( Legiony – biał. Lehiony).[4]
Kiedy w dniu 1 grudnia 1943, sowieci rozbrajali partyzantów, podchorąży Tadeusz Migacz „Mita” był oficerem inspekcyjnym polskiego obozu partyzanckiego w Drywicznej – Dzieraźnie k.Derewna w Puszczy Nalibockiej.[5]
Porucznik Adolf Pilch „Góra” wspomina: „ Po odjeździe delegacji (na rozmowy z sowietami) siedziałem w ziemiance kwatermistrzostwa, gdzie omawialiśmy bieżące sprawy. Zjawił się oficer inspekcyjny obozu „Mita”. Zameldował, że przyjechało kilku sowieciarzy i chcą rozmawiać z kimś z dowództwa. Kazałem powiedzieć, że całe dowództwo pojechało na naradę wojenną i że w obozie nie ma nikogo. Po chwili wrócił i zameldował, że chcą porozmawiać z kimkolwiek z dowództwa. Zastanowiło mnie to, ale w końcu powiedziałem, że do nich wyjdę”.
Zygmunt Boradyn przytacza dokument nr 34 z 9 grudnia 1943 r., w którym dowódca Zgrupowania Baranowickiego i zastępca ds. bezpieczeństwa państwowego zapytywali Białoruski Sztab Ruchu Partyzanckiego: „skierować ich do was czy podjąć środki na miejscu”( zatrzymanych 1 grudnia 1943 r. Polaków).[6]
Podchorąży Tadeusz Migacz „Mita” został aresztowany przez sowietów i, zaginął bez wieści.
Stanisław Karlik
[1] Mail p. Aleksandry Migacz – 07.07.2014 r. [2] Skorowidz miejscowości RP T.VII., cz.1., Woj. Nowogródzkie. Nakładem GUS., s.73 [3] Zygmunt Boradyn, „Niemen rzeka niezgody” RYTM, Warszawa 1999, s. 164 s. 278 s.303. [4] Kazimierz Krajewski, „Nowogródzki Okręg AK w dokumentach”, IPN OW. RYTM, Warszawa., s. 205 [5] Adolf Pilch, ‘Partyzanci trzech puszcz” , Editions Spotkania, Warszawa 1992., s. 101. Józef Jan Kuźmiński, „Z Iwieńca i Stołpców do Białegostoku”, BUW 685951, s. 55 [6] Adolf Pilch, „Partyzanci…, s. 110. Stanisław Krajewski, „Nowogródzki Okręg AK…, s. 205 Zygmunt Boradyn, „Niemen rzeka…” s. 303
