Anatolij Łukjanow zmarł w Moskwie w wieku 88 lat.
Jak podała córka zmarłego Jelena Łukjanow cytowana przez rosyjskie media, w ostatnim czasie Anatolij Łukianow ciężko chorował.
Łukjanow urodził się w 1930 roku w Smoleńsku. Ukończył prawo w 1953 roku na Uniwersytecie Moskiewskim, w 1955 wstąpił do Komunistycznej Partii Związku Sowieckiego. Pracował przy Sowiecie Ministrów ZSRS jako prawnik, a od 1961 roku jako urzędnik w prezydium Sowietu Najwyższego ZSRS. W latach 1977-83 był tam naczelnikiem sekretariatu. Brał udział w pracach nad projektem konstytucji ZSRS z 1977 roku. W latach 1983-88 pracował jako urzędnik w KC KPZS, od 1986 był członkiem KC KPZS, w latach 1987-88 sekretarzem KC, a w latach 1988-1990 kandydatem na członka Biura Politycznego KC KPZS (Politbiura), najwyższego de facto kolegialnego organu władzy w ZSRS.
W maju 1989 roku został wybrany pierwszym wiceprzewodniczącym Sowietu Najwyższego ZSRS, a w marcu 1990 roku zamienił na stanowisku przewodniczącego Michaiła Gorbaczowa, który został pierwszym i ostatnim prezydentem ZSRS, wybranym właśnie przez tzw. ludowych deputowanych do Sowietu Najwyższego.
To była pierwsza i ostatnia taka kadencja sowieckiego parlamentu. “Ludowych deputowanych” wyłoniono 2249. Co prawda nie było w pełni wolnych wyborów, ale na podstawie nowej, skomplikowanej “pieriestrojkowej” ordynacji dostali się do niego nawet sowieccy dysydenci, wcześniej prześladowani, z Andriejem Sacharowem na czele. Choć oczywiście parlament zdominowany był przez KPZS.
Podczas tzw. puczu Janajewa w sierpniu 1991 Łukjanow poparł puczystów próbujących ratować ZSRS. Po fiasku puczu został aresztowany, a na początku września 1991 roku usunięty ze stanowiska.
Początkowo prokuratura oskarżyła go o zdradę państwa, następnie kwalifikację zarzucanego czynu zmieniła na udział w spisku w celu bezprawnego przejęcia władzy i nadużycia władzy, w sierpniu 1992 roku ponownie oskarżono go o zdradę ojczyzny. Łukianow nie przyznawał się do winy i odmawiał składania zeznań.
Pod koniec 1992 roku został zwolniony z aresztu z zakazem opuszczania kraju, w lutym 1994 roku razem z innymi aresztowanymi puczystami, objęła go amnestia, którą przegłosowała Duma.
Ale jeszcze przed amnestią Łukjanow został wybrany na deputowanego Dumy z ramienia Komunistycznej Partii Federacji Rosyjskiej. Mandat sprawował do 2003 roku, do 2004 roku zasiadał w prezydium KPFR.
Potem pracował jako wykładowca prawa na Uniwersytecie Moskiewskim. W 2010 roku wydał książkę “Sierpień 1991. Czy był spisek?”
Oprac. MaH, grani.ru
fot. M.C.Najdionkin, CC0
