Za kilkanaście lat rosyjska prowincja będzie bezludna. Kto wypełni tę pustkę?

Rosyjska wieś wyludnia się i niszczeje. Pola leżą odłogiem, młodzież ucieka do miast, wraca gospodarka oparta na zbieractwie.

Część pierwsza

Dzisiejsze dane są niedokładne, gdyż ostatni spis powszechny przeprowadzono 8 lat temu, lecz nawet wedle cząstkowych informacji obraz jest smutny. Wedle tegoż spisu w obwodzie kirowskim 275 wsi miało jednego mieszkańca, a w 1348 żyło najwyżej dziesięciu ludzi. Pewne jest, że nic się w tej materii nie polepszyło. Jest tylko gorzej.

Dane Rosstatu (rosyjski GUS) z roku 2016 podają, że na wsi żyje 37,7 milionów ludzi, czyli 26 procent populacji. Na terenach wiejskich funkcjonuje 137 tysięcy gospodarstw chłopskich i farmerskich oraz 36 tysięcy zakładów przetwórczych i pracujących na potrzeby rolnictwa. To zdecydowanie za mało żeby wchłonąć wszystkie ręce zdolne do pracy. Tymczasem uprawny areał zmniejsza się z roku na rok. Z 410 milionów hektarów w 2010 roku do 292 milionów w roku 2016.

Kolejnym niepokojącym zjawiskiem jest degradacja stref zurbanizowanych. W tradycji i nomenklaturze rosyjskiej funkcjonują miejscowości nazywane osadami (posiołek) o charakterze miejskim. Ich także ubywa. W roku 2013, 67 tysięcy Rosjan z dnia nadzień stało się mieszkańcami wsi. Uważna lektura raportu Rosstatu „Położenie socjalne i poziom życia ludności Rosji w roku 2015” demaskuje „kreatywną księgowość”, która sprawiła, że zmalał strumień migracji ze wsi do miasta. To właśnie rezultat owej degradacji, która decyzją administracyjną czyni  z mieszczuchów mieszkańców wsi.

Wyludnienie powoduje brak rąk do pracy nie tylko w rolnictwie. Wstrzymuje potencjalnych inwestorów, którzy wiedzą, że będą mieli trudności ze znalezieniem pracowników. W jednym z reportaży opowiadającym o tym problemie właściciel hotelu pod Rostowem żalił się, że „kto nie pije ten wyjechał do Moskwy albo gdzie indziej mosty budować.” Z kolei kobieta, która pracowała w jego hotelu jako pokojówka woli „uprawiać przydomowy ogródek niż pracować  za dziesięć tysięcy rubli”. Koło się zamyka.

Całe szczęście, że telewizja dociera do 98 procent mieszkańców.

Ciąg dalszy nastąpi.

Adam Bukowski