Tegoroczny Dzień Odzyskania Niepodległości Litwy Wilno obchodzi pod znakiem imprez, którym władze miasta przypisały hasło „Wiatr wolności”. Będzie to kolejne świętowanie Aktu Przywrócenia Państwa litewskiego (tzw. Aktu 11 marca) – deklaracji niepodległości Litewskiej Socjalistycznej Republiki Sowieckiej, uchwalonej 11 marca 1990 roku.
Podpisany przez wszystkich członków Rady Najwyższej Republiki Litewskiej, Akt 11 marca podkreślał odnowienie i prawną kontynuację państwa litewskiego z okresu międzywojennego, które w czerwcu 1940 roku znalazło się pod okupacją Związku Sowieckiego i jako pierwsze spośród republik sowieckich proklamowało niezależność od ZSRS.
Ówczesny przywódca Związku Sowieckiego Michaił Gorbaczow uznał Akt Niepodległości za niezgodny z prawem. Kreml domagał się unieważnienia Aktu i rozpoczął wprowadzanie sankcji przeciwko Litwie, włącznie z blokadą ekonomiczną. Co więcej, 13 stycznia 1991 roku sowieccy żołnierze szturmowali budynek parlamentu w Wilnie oraz wileńską wieżę telewizyjną. Nieuzbrojeni litewscy cywile starli się z czerwonoarmistami. Czternastu ludzi zginęło, a siedemset osób odniosło rany podczas tzw. wydarzeń styczniowych. Pierwszym państwem, które uznało niepodległość Litwy, była Islandia (11 lutego 1991 roku).
Po klęsce puczu Janajewa niepodległość Litwy uznały Stany Zjednoczone (2 września 1991 roku). Prezydent George Bush ogłosił, że jeżeli ZSRS użyje siły przeciwko Litwie, Stany Zjednoczone będą zmuszone zareagować. W końcu, 6 września władze sowieckie zgodziły się uznać niepodległość Litwy. Wkrótce państwowość Litwy została uznana przez kolejne kraje: Węgry, Bułgarię, Włochy, Kanadę, Polskę, Maltę, San Marino, Portugalię, Rumunię, Ukrainę, Łotwę i Estonię. 17 września Litwa, wraz Łotwą i Estonią, zostały przyjęte do ONZ.
W ramach tegorocznych obchodów święta, w alei Giedymina od placu Katedralnego do skweru V. Kudirki pod otwartym niebem będzie prezentowana wystawa prac jednego z najwybitniejszych litewskich artystów fotografików Algimantasa Aleksandravičiusa poświęcona obiektom dziedzictwa historycznego Wielkiego Księstwa Litewskiego.
Przed Narodowym Teatrem Dramatycznym Litwy realizowany będzie projekt „Poezja wolności” – członkowie Związku Literatów Litwy przeczytają fragmenty twórczości Kristijona Donelatisa oraz utwory tematycznie związane z Dniem Odzyskania Niepodlegości Litwy.
Kolejne odcinki alei Giedymina zostały przeznaczone na koncerty, w tym itewskie piosenki minionych dekad we współczesnych aranżacjach, a na placu V. Kudirki odbędzie się koncert poświęcony 11 Marca, zatytułowany „Wiatr wolności”, podczas którego wystąpią najlepsze wileńskie orkiestry, zespoły folklorystyczne, kapele ludowe i młodzieżowe grupy muzyki współczesnej.
Kresy24.pl/ vilnius.lt, Wikipedia, wilnoteka.lt
