W Hucie Pieniackiej, na terenie nieistniejącej polskiej wsi odbyły się uroczystości upamiętniające 77. rocznicę jej pacyfikacji.
28 lutego 1944 roku ukraińscy policjanci z jednego batalionów 4 Pułku Policji SS (niem. Galizisches SS Freiwilligen Regiment 4) pod niemieckim dowództwem, wraz z okolicznym oddziałem Ukraińskiej Powstańczej Armii, wymordowały większość mieszkańców tej miejscowości i Polaków z Wołynia, którzy znaleźli w niej schronienie. Śmierć poniosło ok.850 osób.
W 77. rocznicę zbrodni pod pomnikiem ofiar w Hucie Pieniackiej ekumeniczną modlitwę poprowadził biskup pomocniczy metropolii lwowskiej Leon Mały. Następnie list Prezydenta RP Andrzeja Dudy odczytał min. Adam Kwiatkowski:
„(…) Jedynym znakiem tragedii sprzed siedemdziesięciu siedmiu lat jest pomnik pomordowanych mieszkańców Huty Pieniackiej. Co roku przybywają Państwo w to miejsce, aby oddać hołd Ofiarom dokonanej tu zbrodni i modlić się w Ich intencji. To świadectwo żywej, wiernej pamięci; to wyraz patriotycznej służby. Są Państwo w tej służbie wytrwali i niezłomni, co staje się szczególnie wymowne właśnie teraz, gdy nawet trudne warunki pandemii nie okazały się dla Państwa przeszkodą, aby uczestniczyć w tej doniosłej uroczystości (…)”.
Wystąpienia wygłosili wicemarszałek Sejmu Małgorzata Gosiewska, prezes Stowarzyszenia Huta Pieniacka Małgorzata Gośniowska-Kola, wicegubernator obwodu lwowskiego Andrij Hodyk oraz wiceprzewodniczący Lwowskiej Rady Obwodowej Jewhen Hirnyk. Wieńce pod pomnikiem złożyli ponadto m.in. amb. Bartosz Cichocki wraz z Konsul Generalną we Lwowie Elizą Dzwonkiewicz i attaché obrony kmdr. Maciejem Nałęczem, sekretarz stanu w KPRM Jan Dziedziczak, wiceprezes IPN Krzysztof Szwagrzyk wraz z dyr. Anną Szeląg oraz dyrektor Wojskowego Biura Historycznego Sławomir Cenckiewicz.
List Prezydenta RP z okazji 77. rocznicy zbrodni w Hucie Pieniackiej
Warszawa, 28 lutego 2021 roku
Organizatorzy i Uczestnicy uroczystości z okazji
77. rocznicy zbrodni w Hucie Pieniackiej
Szanowni Państwo!
Zbrodnicza pacyfikacja wsi Huta Pieniacka zapisała się w historii naszego narodu jako jedno z najbardziej wstrząsających wydarzeń rzezi wołyńskiej. Dzień 28 lutego 1944 roku był tutaj dniem zagłady. Na zamieszkałą przez Polaków wieś spadł gwałtowny, bestialski atak. Z rąk ukraińskich żołnierzy i policjantów w służbie III Rzeszy Niemieckiej oraz ukraińskich nacjonalistów okrutną śmierć poniosło około tysiąca mieszkańców Huty Pieniackiej. Pogrom trwał całymi godzinami, masowo mordowani byli mężczyźni i kobiety, starcy i dzieci. Ocaleli tylko nieliczni, którym szczęśliwy traf pozwolił uciec lub skutecznie się ukryć. Wieś została doszczętnie spalona. Życie, które kwitło w tym miejscu od kilku stuleci, nigdy już nie powróciło. Chyba nikomu, kto nie zna bolesnej historii tej ziemi, nie dane byłoby się domyślić, co skrywa panująca tutaj cisza i pustka.
Jedynym znakiem tragedii sprzed siedemdziesięciu siedmiu lat jest pomnik pomordowanych mieszkańców Huty Pieniackiej. Co roku przybywają Państwo w to miejsce, aby oddać hołd Ofiarom dokonanej tu zbrodni i modlić się w Ich intencji. To świadectwo żywej, wiernej pamięci; to wyraz patriotycznej służby. Są Państwo w tej służbie wytrwali i niezłomni, co staje się szczególnie wymowne właśnie teraz, gdy nawet trudne warunki pandemii nie okazały się dla Państwa przeszkodą, aby uczestniczyć w tej doniosłej uroczystości.
Łączę się z Państwem w żarliwej modlitwie. Składam hołd naszym umęczonym rodakom, zamordowanym za to tylko, że byli Polakami. Niepodległa Polska nigdy nie zapomni o Ofiarach zbrodni w Hucie Pieniackiej oraz o wszystkich Ofiarach ludobójstwa podczas rzezi wołyńskiej. Pragnę w imieniu Rzeczypospolitej złożyć wyrazy wielkiego uznania i serdecznie podziękować członkom Stowarzyszenia Huta Pieniacka za niestrudzone wołanie o prawdę historyczną, stanie na straży narodowej pamięci i zaangażowanie na rzecz godnego upamiętnienia martyrologii Polaków.
Sprawowana przez Państwa misja ma także wymiar uniwersalny. Potrzebujemy pełnej prawdy o tragicznych wydarzeniach na Wołyniu w latach II wojny światowej – aby ta prawda mogła być ostrzeżeniem dla wszystkich narodów przed tym, jak niszczącą siłę stanowi szowinizm i nienawiść skierowana przeciw drugiemu człowiekowi tylko dlatego, że mówi on innym językiem, ma odmienne etniczne korzenie czy jest przedstawicielem innego wyznania. Głęboko wierzę, że wspólnie odkrywana prawda o tragicznej przeszłości posłuży także umacnianiu przyjaznych, wypełnionych zaufaniem relacji polsko-ukraińskich oraz budowaniu pomyślnej przyszłości. Również i o to modlimy się pod krzyżem pomnika w Hucie Pieniackiej – w bolesnej refleksji nad dziedzictwem historii, ale i w nadziei na to, co razem możemy uczynić dla pomnożenia naszego wspólnego bezpieczeństwa i rozwoju.
Cześć pomordowanym w Hucie Pieniackiej i wszystkim zgładzonym w rzezi wołyńskiej!
Wieczna pamięć Bohaterom!
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
Andrzej Duda